Znajdź chorobę

Utrata przytomności - przyczyny, pierwsza pomoc, skutki

Utrata przytomności to stan, którego konsekwencją jest niedobór tlenu w krążeniu mózgowym. Niestety może on niekiedy doprowadzić do takich schorzeń, jak: choroby serca, padaczka, czy cukrzyca. Jakie są przyczyny utraty przytomności? Udzielając pierwszej pomocy pamiętaj o sprawdzeniu bezpieczeństwa, ocenieniu stanu poszkodowanego, a także między innymi o jak najszybszym wezwaniu pogotowia ratunkowego!

Utrata przytomności jest stanem, do którego dochodzi wskutek niedoboru tlenu w krążeniu mózgowym. Może być ona krótkotrwała, wówczas nazywana jest omdleniem, lub być początkiem napadu padaczkowego. W skrajnych przypadkach utrata przytomności stanowi początek śpiączki. W stanie utraty przytomności poszkodowany nie reaguje na bodźce zewnętrzne, zostają zniesione również naturalne odruchy obronne organizmu. Stąd organizm osoby nieprzytomnej nie reaguje np. kaszlem w momencie zadławienia i wymioty zawierające kwas solny mogą dostawać się do płuc.

Utrata przytomności - powikłania

Utrata przytomności może być następstwem wielu schorzeń min.:

  • chorób serca,
  • padaczki,
  • zatrucia,
  • cukrzycy.

Utrata przytomności - przyczyny

Może być powodowana przez:

  • niektóre leki,
  • szybkie ruchy głową,
  • wysoką temperaturę,
  • duży wysiłek fizyczny.

Omdlenie odruchowe - co to jest?

Szczególnym rodzajem omdlenia jest omdlenie odruchowe, zwane także wazowagalnym. Jest ono najczęstsze u młodych osób bez chorób serca i jest wynikiem nieprawidłowej reakcji odruchowej powodującej rozszerzenie naczyń i spowolnienie akcji serca.

Utrata przytomności przy zachowanym oddechu i tętna może trwać od kilku minut do kilku godzin, a nawet wiele dni.

Utrata przytomności - pierwsza pomoc

  1. Sprawdź bezpieczeństwo swoje i osoby poszkodowanej. Jeżeli uznasz, że udzielenie pomocy wiąże się z zagrożeniem Twojego życia lub zdrowia zaniechaj udzielenia pomocy (np. płonący budynek).
     
  2. Oceń stan osoby poszkodowanej – na początku głośno zawołaj : „Jak się pan/pani czuje, co się stało?” i delikatnie potrzaśnij aby sprawdzić reakcję na bodźce. W razie potrzeby podejmij resuscytacje.
     
  3. Jak najszybciej wezwij służby ratunkowe (nr 112 lub 999) podając informacje o stanie  poszkodowanego.
     
  4. Udrożnij drogi oddechowe starając się nie poruszać głową poszkodowanego ze względu na możliwość urazu kręgosłupa szyjnego.
     
  5. Jeśli osoba nie doznała zatrzymania krążenia i nie ma drgawek unieś jej nogi. Poprawia to napływ krwi do serca a zarazem usprawnia krążenie mózgowe.
     
  6. Dokonaj szybkiej oceny urazowej – sprawdź obecność zranień, otarć naskórka, ran, bolesności w następujących okolicach: głowa, szyja, klatka piersiowa, brzuch. Przeszukaj kieszenie poszkodowanego w celu znalezienia istotnych informacji (informacje o zażywanych lekach, dokumenty pomagające ustalić wiek chorego).
     
  7. Jeśli utrata przytomności się przedłuża, a chory nie doznał urazu i oddycha samodzielnie układamy go w tzw. pozycji bezpiecznej (patrz niżej Pozycja bezpieczna).
     
  8. Chroń poszkodowanego przed skrajnymi zmianami temperatury - jeśli chory nie doznał urazu przenieś go w bezpieczne miejsce, aby nie uległ wyziębieniu czy przegrzaniu.
     
  9. Jeżeli poszkodowany nie odzyskuje przytomności, oceniaj regularnie jego stan oczekując na przybycie wykwalifikowanych służb.
     
  10. Jeżeli chory szybko uzyskuje świadomość starajcie się ustalić przyczynę wystąpienia omdlenia i zaproponuj choremu wizytę u lekarza. 

Dowiedz się: Pierwsza pomoc - postępowanie z osobą nieprzytomną

Jak odróżnić utratę przytomności od napadu padaczkowego?

Staraj się odróżnić utratę przytomności z innych przyczyn od napadu padaczkowego.

Podczas napadu padaczkowego zwykle poszkodowany:

  • nagle upada,
  • traci przytomność,
  • wydaje z siebie krzyk,
  • staje się sztywny wyginając plecy,

dodatkowo:

  • oddech może zanikać,
  • wargi robią się sine,
  • twarz i szyja mogą być przekrwione,
  • pojawiają się drgawki,
  • występuje szczękościsk,
  • na ustach pojawia się piana,
  • krwawienie,
  • może nastąpić utrata kontroli pęcherza i jelita.

Po napadzie oddech staje się normalny, wraca przytomność; poszkodowany może być nieświadomy przebytego napadu choroby.

Napad padaczkowy - pierwsza pomoc

  1. Rozluźnij ubranie wokół szyi, chroń głowę poszkodowanego przed urazami.
  2. Nie podnoś i nie przesuwaj chorego, jeżeli nie grozi mu bezpośrednie niebezpieczeństwo.
  3. Nie używaj siły aby powstrzymać drgania chorego.
  4. Nie wkładaj mu niczego do ust.
  5. Swoje postępowanie ogranicz do zapewnienia bezpieczeństwa choremu.

Pozycja bezpieczna - co to jest?

W pozycji bezpiecznej układamy poszkodowanych nieprzytomnych, którzy samodzielnie oddychają i u których nie istnieje podejrzenie urazu kręgosłupa szyjnego.

Jak ułożyć poszkodowanego w pozycji bocznej bezpiecznej?

  1. Jeżeli chory nosi okulary zdejmij je.
  2. Klęknij obok poszkodowanego i wyprostuj jego nogi.
  3. Ustaw bliższe ramię chorego pod kątem prostym do jego tułowia i zegnij kończynę górną w łokciu, kierując rękę ku górze.
  4. Drugie ramię chorego przełóż przez jego klatkę piersiową i przyciśnij grzbiet ręki chorego do jego policzka po swojej stronie.
  5. Trzymając dłoń przy policzku, ciągnąc za przeciwległą kończynę dolną obracasz chorego na swoją stronę.
  6. Odegnij głowę do tyłu i upewnij się, że drogi oddechowe są drożne.
  7. Regularnie sprawdzaj oddychanie i czuwaj nad poszkodowanym do czasu przybycia służb medycznych.

Bibliografia

  • pod redakcją prof. dr. hab. med. Janusza Andresa,Pierwsza pomoc i resuscytacja krążeniowo-oddechowa,Wydawnictwo Medyczne Górnicki 2008,
  • pod redakcją Andrzeja Szczeklika i Piotra Gajewskiego,Choroby wewnętrzne – kompendium,Wydawnictwo Medycyna Praktyczna 2009,