Znajdź chorobę

Achondroplazja - przyczyny, objawy, badania i leczenie

Achondroplazja to choroba genetyczna, która powoduje karłowatość. Może być odziedziczona po jednym lub obojgu rodziców. Na niski wzrost wpływa zaburzenie budowy i rozwoju kośćca, przede wszystkim kości ramieniowych i udowych. Dowiedz się jakie są przyczyny, objawy i objawy leczenia achondroplazji .

Spis treści

Achondroplazja (zwana inaczej chondrodystrofią lub karłowatością chondrodystroficzną) jest jedną z najczęstszych przyczyn karłowatości (niskiego wzrostu) u ludzi. Wbrew swojej nazwie achondroplazja nie dotyczy zaburzeń rozwoju i funkcji chrząstki, ale bezpośrednio budowy i rozwoju kośćca – zwłaszcza proksymalnych kości długich kończyn (tj. kości ramieniowych i udowych).

Achondroplazja - dziedziczenie choroby

Częstość achondroplazji - w zależności od źródeł - ocenia się na 1 do 25 000 (chociaż można spotkać wartości od 1 na 15 000 do 1 na 77 000). Ponieważ wystąpienie objawów klinicznych związane jest z mutacją genu zlokalizowanego na autosomie (a więc nie dotyczy chromosomów płci X i Y), rozkład w grupie noworodków płci męskiej i żeńskiej (a także w późniejszym życiu) jest zbliżony. Ze względu na podłoże genetyczne choroby oraz jej fenotyp, nie istnieje rozdział na typy jednostki. Wystąpienie mutacji, a w konsekwencji choroby, może prowadzić do wcześniejszego skrócenia życia (wyróżnia się dwa punkty krytyczne do chorych – okres do 4. roku życia i po 40. roku życia).

Achondroplazja - przyczyny

W przypadku achondroplazji istnieją dwa główne czynniki ryzyka. Pierwszym z nich jest choroba jednego z partnerów lub obojga. Mutacja genu FGF3 jest mutacją dziedziczoną w sposób dominujący o pełnej penetracji i niewielkiej zmienności ekspresji. Osoby cierpiące na achondroplazję są heterozygotami pod względem mutacji (oznacza to, iż jedna wersja genu jest prawidłowa, a druga zmutowana).

Homozygoty posiadające mutację w obu kopiach genu umierają we wczesnym okresie prenatalnym lub w ciągu pierwszych 12 miesięcy życia postnatalnego (po urodzeniu). W przypadku choroby jednego z rodziców (niezależnie od płci, gdyż jak było wspominane wcześniej gen FGFR3 zlokalizowany jest na autosomie), ryzyko urodzenia chorego dziecka wynosi 25%. W przypadku, kiedy oboje z rodziców cierpią na achondroplazję, szansa na urodzenie zdrowego dziecka wynosi tylko 25%. Według teorii genetyki mendlowskiej 50% dzieci tej pary będzie heterozygotyczne (a więc będą chore), natomiast pozostałe 25% będzie homozygotami pod względem zmutowanego genu. Osoby dotknięte achondroplazją bardzo rzadko decydują się na posiadanie potomstwa, dlatego też częstość dziedzicznej formy achondroplazji nie przekracza 20% wszystkich przypadków.

Drugim czynnikiem wpływającym na wzrost szans urodzenia dziecka z achondroplazją jest wiek ojca – mechanizmy i przyczyny tej sytuacji są stale badane, jednakże nie zostały one dokładnie opisane.
80% przypadków achondroplazji jest spowodowanych zmianami typu de novo, dlatego też trudnym jest dokładne ocenienie i rozpoznanie czynników ryzyka w poszczególnych przypadkach. Diagnostyka achondroplazji opiera się na badaniach molekularnych DNA pacjenta, jednakże istnieją również inne metody umożliwiające dodatkowe potwierdzenie rozpoznania.

Achondroplazja - objawy

Ponieważ achondroplazja związana jest głównie z zaburzeniami rozwoju kośćca, objawy kliniczne dotyczą tego układu. Do objawów achondroplazji zaliczamy:

  • bardzo niski wzrost końcowy ciała – w przypadku mężczyzn średnia oscyluje w granicach 132 cm, a u kobiet 123 cm;
  • skrócenie kończyn, najczęściej wywołane nieprawidłowym rozwojem proksymalnych kości kończyn;
  • mikromelia (małe dłonie);
  • dłonie kształtu trójzębnego;
  • szpotawe kolana;
  • ograniczenie prostowania stawu łokciowego;
  • nadmierna lordoza lędźwiowa (lordoza najczęściej pojawia się w momencie, kiedy dziecko zaczyna chodzić i wraz z wiekiem pogłębia się);
  • kifoza piersiowo-lędźwiowa;
  • duża głowa;
  • charakterystyczna twarz z wypukłym czołem i zapadniętą nasadą nosa;
  • zwężenie otworu wielkiego czaszki;
  • małe sześcienne trzony kręgów;
  • wąskie kanały kręgowy (zwężenie kanałów kręgowych następuje z czasem i dotyka najczęściej osób dorosłych);
  • małe talerze biodrowe;
  • opóźniony rozwój motoryczny;
  • w bardzo rzadkich przypadkach mogą wystąpić dodatkowe objawy, takie jak skrócenie połączenia czaszkowo-szyjnego oraz wodogłowie.

U pacjentów z achondroplazją obserwuje się również dodatkowe objawy (ale nie zawsze), będące pośrednim następstwem wcześniej wymienionych zaburzeń:

  • zaburzenia napięcia mięśniowego (hipo lub hipertonia mięśniowa),
  • częstsze zapalenia ucha środkowego,
  • niedrożność górnych dróg oddechowych,
  • wzrost częstości nowotworów układu rozrodczego u kobiet,
  • przykurcze stawowe,
  • otyłość.

Jak wspomniano w Opisie choroby, achondroplazja jest chorobą o podłożu genetycznym – wywołana mutacją punktową w jednym tylko genie. Gen FGFR3 – kodujący receptor dla czynnika wzrostu fibroblastów 3, zlokalizowany jest w rejonie 4p16.3. Zmiana sekwencji kodującej powoduje powstanie niefunkcjonalnego białka. Zaburzenia struktury i funkcji receptorów manifestują się w układzie szkieletowym, powodując liczne komplikacje – niedorozwój części długich kości.

U pacjentów z achondroplazją nie stwierdza się zaburzeń intelektualnych, jednakże niedorozwój struktur kostnych czaszki (otworu wielkiego czaszki) oraz zwężenie kanału kręgowego mogą prowadzić do wystąpienia objawów neurologicznych, takich jak hipotonia mięśniowa lub przykurcze stawów. Zaburzenie proporcji ciała, a co za tym idzie obniżona aktywność fizyczna pacjentów, prowadzi do wystąpienia dodatkowych objawów (skutków pośrednich), takich jak otyłość.



Bibliografia

  • Drewny G., Ferenca T.,Podstawy genetyki dla studentów i lekarzy,Urban&Partner ,2003
  • Tracy L. Trotter, MD, Judith G. Hall, OC, MD and the Committee on Genetics,Health Supervision for Children With Achondroplasia,PEDIATRICS Vol. 116 No. 3 September 2005, pp. 771-783,
  • Baza informacji o achondroplazji,http://www.ncbi.nlm.nih.gov/omim/100800,,
  • Achondroplazja - informacje,http://www.geneclinics.org/profiles/achondroplasia/details.html,,
Pytanie: Czym kierujesz się przy wyborze leku na ból gardła?

  Szybkim działaniem przeciwbólowym / przeciwzapalnym

  Ulubioną formą leku (spray, syrop, tabletki)

  Rekomendacją lekarza lub farmaceuty

  Ceną produktu

  Marką, którą znam

Patronem sondy jest UNIBEN