Znajdź chorobę

Grypa żołądkowa (grypa jelitowa) - zarażenie, objawy i leczenie

Grypa żołądkowa to infekcja wywołana przez rotawirusy. Objawia się biegunką, wymiotami, a także katarem, kaszlem i gorączką. W czasie choroby bardzo ważne jest uzupełnianie elektrolitów. W przypadku nasilonych objawów lub zachorowania osób starszych i dzieci należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Pojawiająca się najczęściej w sezonie zimowym infekcja przebiegająca z zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi (wymioty, biegunka) często z towarzyszącymi im objawami ze strony układu oddechowego (kaszel, katar) nazywana jest powszechnie „grypą żołądkową”. W większości przypadków czynnikiem etiologicznym choroby są rotawirusy. Dolegliwości na ogół ustępują samoistnie bez leczenia, choroba może być jednak szczególnie niebezpieczna dla małych dzieci, osób starszych oraz z upośledzoną odpornością.

Grypa żołądkowa - przyczyny

Przyczyną rozwoju tzw. grypy żołądkowej jest na ogół zakażenie rotawirusami. Zakażenia najczęściej zdarzają się w miesiącach zimowych, a chorobę biegunkową mogą poprzedzać objawy takie jak kaszel, katar, gorączka – stąd potoczna nazwa choroby : "grypa żołądkowa”.

Choroba jest przenoszona głównie drogą pokarmową, ale także kropelkową. Okres wylęgania zakażenia jest krótki i wynosi średnio 1-3 dni (najczęściej 48 godzin). Rotawirusy wnikają do komórek błony śluzowej jelita powodując zaburzenia transportu wody i elektrolitów, co jest powodem pojawienia się wodnistej biegunki.

Grypa żołądkowa - objawy

Do głównych objawów grypy żołądkowej należą:

  • gorączka (ok. 38°C),
  • intensywne wymioty utrzymujące się 1-2 dni,
  • ostra, wodnista biegunka, trwająca zwykle 3-9 dni i pojawiająca się w tym samym czasie lub nieco później niż wymioty. Z czasem wodniste stolce mogą zmieniać zabarwienie na zielonkawo-żółte lecz nie powinny zawierać krwi.

Na ogół infekcja wygasa samoistnie, gdy zostaną złuszczone i wydalone wszystkie zainfekowane komórki śluzówki jelita i gdy w świetle przewodu pokarmowego zostanie zgromadzona wystarczająca ilość swoistych białek odpornościowych (przeciwciał) niezbędnych do zwalczenia wirusa.

Przebycie zakażenia pozostawia trwałą odporność jedynie dla danego szczepu wirusa, ale nie dla innych serotypów. Mimo to powtórna infekcja ma zwykle dużo łagodniejszy przebieg.

W skrajnych przypadkach choroba może prowadzić do:

  • silnego odwodnienia i znacznej utraty elektrolitów prowadzącej do wstrząsu hipowolemicznego i zgonu,
  • utrzymywania się przewlekłych biegunek,
  • nietolerancji laktozy wywołanej uszkodzeniem błony śluzowej jelita cienkiego,
  • zaburzenia trawienia i wchłaniania składników pokarmowych spowodowanych silnym uszkodzeniem śluzówki oraz zanikiem kosmków jelitowych.

Zobacz wideo: Balon żołądkowy - jak się wprowadza i usuwa?

Grypa żołądkowa - wizyta u lekarza i badania

Szczególnie niebezpieczne jest natomiast zakażenie rotawirusami u:

  • małych dzieci,
  • osób starszych,
  • osób z obniżoną odpornością.

W przypadku wystąpienia ostrej biegunki u dziecka, osoby starszej, czy osoby z upośledzonym układem immunologicznym należy koniecznie skontaktować się z lekarzem. Tylko lekarz będzie potrafił trafnie ocenić jak ciężki jest stan pacjenta i czy wymaga on leczenia w warunkach szpitalnych.

Rozpoznanie ustala się przede wszystkim na podstawie wywiadu chorobowego wskazującego infekcję rotawirusami. W celu potwierdzenia etiologii choroby wykonywane są także badania serologiczne kału, a w przypadkach wątpliwych lekarz może zlecić wykonanie badania molekularnego (obecność materiału genetycznego wirusa w materiale klinicznym). Ze względu na koszt i małą dostępność badania molekularne są wykonywane niezwykle rzadko.

Grypa żołądkowa - leczenie

Brak jest swoistych metod leczenia. „Grypa żołądkowa” ustępuje zwykle w ciągu 5-7 dni i często nie wymaga leczenia innego niż lekka dieta i picie dużych ilości płynów. Przy bardzo obfitych biegunkach zalecane jest picie roztworów elektrolitów (np. Orsolit), osoby z ciężką biegunką mogą wymagać nawadniania dożylnego.

Gdy przebieg infekcji jest łagodny:

  • zaleca się podawanie choremu niegazowanej wody, naparu z kopru czy rumianku oraz herbaty. Napoje powinny być chłodne, gdyż ciepłe mogą nasilać wymioty,
  • jeśli chory nie ma apetytu należy ograniczyć jedzenie, lecz nie picie,
  • należy stosować lekkostrawna dietę, można podawać jogurty lub suplementy zawierające bakterie kwasu mlekowego.

Leczenie antybiotykami nie odnosi skutku, gdyż antybiotykoterapia skierowana jest przeciwko bakteriom, a nie wirusom.

Grypa żołądkowa - jak zapobiegać?

Ponieważ głównym źródłem zakażenia są osoby chore dlatego też infekcji sprzyja:

  • przebywanie w dużych skupiskach dziecięcych (żłobki, przedszkola, szkoły, szpitale) i bezpośredni kontakt z osoba chorą,
  • złe warunki sanitarne,
  • niedokładnie mycie rąk,
  • zanieczyszczenie wirusem żywności, naczyń lub wody.

Aby zapobiec zarażeniu należy:

  • przestrzegać zasady higieny osobistej, zwłaszcza dokładnie myć ręce po skorzystaniu z toalety, przed jedzeniem i przygotowywanie posiłków, po zmianie pieluszki dziecka,
  • myć dokładnie owoce i warzywa,
  • uczyć dzieci aby nie wkładały rąk i przypadkowych przedmiotów do buzi,
  • zaszczepić dziecko – dostępna jest obecnie poliwalentna szczepionka doustna zalecana w pierwszym półroczu życia dziecka (3 dawki - rozpoczynając od pierwszej między 6. a 12. tygodniem życia). Szczepionka ta zapobiega zakażeniu serotypami G1, G2, G3, G4, G9 rotawirusów, ale łagodzi też przebieg zakażenia innymi serotypami ze względu na rozwój odporności krzyżowej. Szczepieniu mogą zostać poddawane także wcześniaki. Jedynie w przypadku „przegapienia” terminu szczepienia dziecko może być zaszczepione tylko na odpowiedzialność rodziców,
  • w przypadku niemowląt karmienie naturalne znacznie zmniejsza ryzyko choroby.

Bibliografia

  • Szajewska H, Chmielewska A.,Powikłania zakażenia rotawirusowego - przegląd piśmiennictwa,Pediatria Współczesna, Gastroenterologia, Hepatologia i Żywienie Dziecka. 2008, 10, 1, 7-11,
  • Nickerson M.,Choroby zakaźne,Elsevier Urban & Partner,Wrocław 2008

Temat miesiąca: Skuteczne sposoby na ból gardła