Torbiel szyszynki - objawy, wymiary, leczenie i przyczyny

Torbiel szyszynki jest łagodną zmianą nowotworową, wykrywaną zwykle przypadkowo w czasie badań obrazowych głowy. Częstość występowania ocenia się na 10 proc. populacji. Sprawdź, jak może się objawiać torbiel szyszynki, jakie osiąga wymiary, a także jak przebiega leczenie.

Spis treści

Co to jest torbiel szyszynki?

Torbiel szyszynki to łagodna zmiana nowotworowa w obrębie gruczołu wydzielania wewnętrznego, zlokalizowanego w linii pośrodkowej ośrodkowego układu nerwowego, a konkretnie na blaszce pokrywy śródmózgowia. Szyszynka jest zbudowana z pinealocytów, komórek glejowych, fibroblastów i komórek układu immunologicznego. 

Gruczoł produkuje melatoninę – hormon zapewniający przystosowanie organizmu do rytmów dobowych. Melatonina jest syntetyzowana z tryptofanu, który w komórkach gruczołowych szyszynki jest przekształcany w serotoninę. Następnie serotonina na skutek przemian metabolicznych produkuje N-acetylo-5-me- toksytryptaminę, nazywaną w skrócie melatoniną. Produkcja i wydzielanie melatoniny odbywa się wyłącznie w ciemności.

Torbiel szyszynki można określić jako patologiczną przestrzeń, wypełnioną płynem zawierającym komórki zapalne (leukocyty, makrofagi czy limfocyty) i otoczoną prawidłową tkanką. Częstość występowanie torbieli szyszynki ocenia się na około 10 proc. populacji. Potwierdzają to głównie badania autopsyjne, ponieważ torbiele szyszynki zwykle przebiegają bezobjawowo, a co za tym idzie rzadko skłaniają do wykonywania badań diagnostycznych. Zazwyczaj są wykrywane przypadkowo w czasie badań obrazowych głowy przeprowadzonych bez związku z podejrzeniem zmian w obrębie szyszynki.  

Wymiary torbieli szyszynki

Klasyczna torbiel szyszynki ma cienką, linijną ścianę, w której mogą występować liczne zwapnienia. W badaniach obrazowych charakteryzuje się nieznacznie wzmożoną intensywnością w stosunku do płynu mózgowo-rdzeniowego. Natomiast torbiele o grubych ścianach, z nieregularnymi wzmocnieniami w badaniach obrazowych, są uznawane za niepokojące i wymagają stałej kontroli. 

Torbiele szyszynki osiągają wielkość od kilku do kilkunastu milimetrów (zazwyczaj mieszczą się w zakresie od 5mm do 10- 20 mm). 

Co warto podkreślić, cechują się trudną do przewidzenia dynamiką zmian. Mogą rosnąć bardzo szybko (co podnosi ryzyko ich pęknięcia), bardzo wolno, a nawet ulegać całkowitej regresji. 

Reklama

Objawy torbieli szyszynki

Torbiel szyszynki w większości przypadków przebiega bezobjawowo, dlatego u większości pacjentów jest wykrywana przypadkowo w czasie badań obrazowych. Jeśli jednak powoduje jakieś dolegliwości, to jej podstawowym objawem jest ból głowy, który łudząco przypomina napięciowy ból głowy. Napięciowy ból głowy należy do bólów samoistnych. Jest silny, tępy, rozpierający i narastający. Zwykle towarzyszy mu ucisk i charakterystyczne świdrowanie w głowie.

Ponadto uważa się, że torbiel szyszynki może być powodem występowania migreny, która także jest samoistnym bólem głowy, opisywanym jako wyjątkowo silny, pulsujący, z towarzyszącymi nudności lub wymiotami. Etiologia migrenowych bólów głowy nie jest znana. W ostatnich latach dużo uwagi poświęca się zaburzeniom w produkcji melatoniny jako przyczynie migreny, aczkolwiek badania naukowe jednoznacznie tego nie potwierdzają. 

Wśród innych objawów torbieli szyszynki wymienia się:

  • nudności,
  • wymioty,
  • podwyższone ciśnienie wewnątrzmózgowe,
  • zaburzenia krążenia płynu mózgowo-rdzeniowego,
  • upośledzenie widzenia,
  • zespół Parinauda (braku reakcji źrenic na światło, upośledzenie ruchów gałek ocznych w płaszczyźnie pionowej),
  • zaburzenia koncentracji i pamięci,
  • problemy z poruszaniem się.

Torbiel szyszynki u dziecka

Torbiele szyszynki oraz inne guzy w obrębie tego gruczołu występują częściej u dzieci niż dorosłych. Z badań epidemiologicznych wynika, że guzy szyszynki stanowią 1 proc. wszystkich guzów ośrodkowego układu nerwowego wykrywanych w populacji ogólnej. U dzieci natomiast guzy tego gruczołu stanowią 3-8 proc. zmian nowotworowych w obrębie OUN.

Jeżeli chodzi o torbiele szyszynki u dzieci toczęściej wykrywa się te naskórkowe lub skórzaste, będące zmianami wrodzonymi, powstałymi z komórek wywodzących się z listka ektodermalnego.

Torbiele skórzaste zbudowane są z włosów, gruczołów potowych i łojowych. Powiększają się w wyniku złuszczania się elementów naskórka. Wykrywane są głównie u małych dzieci i młodzieży u progu dojrzewania. Torbiele naskórkowe z kolei rosną bardzo wolno i przez to są wykrywane później – między 2. a 4. dekadą życia. Podobnie jak skórzaste, rosną w wyniku złuszczania się naskórka do światła torbieli. 

Reklama

Leczenie torbieli szyszynki

Torbiel szyszynki zwykle nie daje żadnych objawów, a co za tym idzie nie wymaga leczenia. Pacjentom zalecana jest okresowa obserwacja zmiany nowotworowej w celu oceny tempa jej wzrostu. 

Jeśli torbiel osiągnie duże rozmiary (powyżej 20 mm) lub/i zacznie dawać objawy, rozważa się interwencję neurochirurgiczna. Zabieg jest niezbędny, jeśli zmiana powoduje ucisk na śródmózgowie lub prowadzi do zaburzeń krążenia płynu mózgowo-rdzeniowego. 

Zabiegi neurochirurgicznie przeprowadza się głównie metodą endoskopową. 

Czytaj też:

 

Bibliografia

  • Agnieszka Baranowska-Bik, Wojciech Zgliczyński, Guzy szyszynki, Postępy Nauk Medycznych, t. XXVIII, nr 12, 2015.
  • Anna Zduńska, Jan Kochanowski, Rola melatoniny w patofizjologii i terapii migreny, Aktualn Neurol 2012, 12 (1), p. 50-56.

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

Pytanie: Czy ktoś z Twoich bliskich jest lub był zarażony koronawirusem?

  Tak, bliska mi osoba jest/była zakażona koronawirusem

  Nie, nikt z moich bliskich nie jest/był zakażony koronawirusem

  Nie wiem, czy ktoś z moich bliskich jest/był zakażony koronawirusem