Torbiel w zatoce szczękowej - objawy, przyczyny i operacja

Torbiel w zatoce szczękowej jest patologiczną przestrzenią, wypełnioną treścią płynną, półpłynną lub gazową, zlokalizowaną w obrębie twarzoczaszki, a konkretnie w pneumatycznych przestrzeniach w kościach, nazywanych zatokami. Torbiele w zatokach szczękowych są zwykle wykrywane w 4. dekadzie życia. Częściej u mężczyzn niż kobiet. Sprawdź, skąd się biorą, jakie dają objawy, a także jak należy je leczyć.

Spis treści

Czym jest torbiel w zatoce szczękowej? 

Torbiel to jedno lub wielokomorowa, patologiczna przestrzeń w obrębie kości lub tkanek miękkich, wypełniona treścią płynną, półpłynną lub gazową. Torbiele lokalizują się zwykle w obrębie twarzoczaszki, między innymi w zatokach przynosowych. 

Zatoki można nazwać pneumatycznymi przestrzeniami w kościach twarzoczaszki, które są połączone z jamą nosową. W ciele człowieka występują cztery pary zatok przynosowych: czołowe, klinowe, szczękowe oraz komórki sitowe. Zatoki szczękowe są największe spośród wszystkich zatok przynosowych. Znajdują się na styku jamy ustnej i nosowej. 

Torbiele zatok szczękowych stanowią istotny problem terapeutyczny zarówno dla laryngologów, jak stomatologów i chirurgów szczękowo-twarzowych. Prawdopodobnie z powodu większej dostępności, a także dokładności badań obrazowych są wykrywane coraz częściej u pacjentów. Rozpoznaje się je zazwyczaj u mężczyzn w 4. dekadzie życia. 

Przyczyny torbieli w zatoce szczękowej 

Torbiel w zatoce szczękowej najczęściej ma etiologię zapalną. Na skutek stanu zapalnego błony śluzowej nosa i zatok, wywołanego na przykład infekcją, tworzy się obrzęk, który prowadzi do zamknięcia połączenia zatok z jamą nosową. Wówczas w zatokach powstaje podciśnienie, które sprzyja wnikaniu do ich wnętrza drobnoustrojów z nosa. W ten sposób rozwija się zakażenie. Jeśli zakażenie ma charakter przewlekły, jego częstą konsekwencją są polipy oraz torbiele. 

Torbiele zatoki szczękowej mogą być także efektem długotrwałego zębopochodnego zapalenia zatok szczękowych, któremu sprzyja bliskie sąsiedztwo zatok szczękowych z wierzchołkami korzeni zębów trzonowych i przedtrzonowych. Zmiany okołowierzchołkowe korzeni zębów są bowiem częstą przyczyną rozwoju stanu zapalnego w zatokach szczękowych. Dodatkowym czynnikiem sprzyjającym zębopochodnym stanom zapalnym zatok jest obecność w szczęce kości gąbczastej przez którą drobnoustroje z łatwością przedostają się do zatok. 

Innym powodem powstania torbieli w zatokach szczękowych może być przewlekłe zapalenie zatok spowodowane źle przeprowadzonym leczeniem endodontycznym, nieprawidłowo wykonaną ekstrakcją zębów lub zaawansowaną próchnicą zębów. 

Torbiele zatok szczękowych mogą mieć także etiologię rozwojową. 

Reklama

Objawy torbieli w zatoce szczękowej  

Torbiel w zatoce szczękowej zwykle przebiega bezobjawowo i zwykle jest wykrywana przypadkowo w czasie badania RTG lub tomografii komputerowej. Warto jednak podkreślić, że niewykryte i nieleczone torbiele będą rosnąć. Z czasem mogą osiągnąć tak duże rozmiary, że zaczną powodować dolegliwości. 

Oto najczęściej wymieniane objawy torbieli w zatoce szczękowej:

  • uczucie ucisku lub rozpierania w twarzoczaszce,
  • ból zębów,
  • niedrożność nosa, 
  • wyciek z nosa oraz spływanie wydzieliny nosowej do gardła,
  • utrata węchu,
  • ból uszu,
  • uczucie ciśnienia w uszach,
  • gorączka,
  • zmęczenie,
  • senność,
  • brak łaknienia,
  • złe samopoczucie.

Leczenie torbieli w zatoce szczękowej

Niewielkich rozmiarów torbiel w zatoce szczękowej zwykle pozostawia się do obserwacji. Jeśli jednak wypełnia ponad połowę jamy zatoki szczękowej, wskazane jest jej usunięcie.Operację można przeprowadzić metodą z dostępu Caldwell-Luca w znieczuleniu ogólnym dotchawiczym. 

Zabieg polega na otwarciu zatoki szczękowej w przedsionku jamy ustnej przez dół nadkłowy, a następnie usunięciu torbieli, często razem ze zmienioną chorobowo błoną śluzową. Na koniec chirurg zakłada szwy wchłanialne. Po zabiegu pacjenci są poddawani antybiotykoterapii. 

Reklama

Usuwanie torbieli z zatoki szczękowej metodą endoskopową

Kolejnym sposobem usuwania torbieli z zatoki szczękowej jest metoda z dostępu wewnątrznosowego z pomocą endoskopu. Przed zabiegiem pacjentowi wkłada się sączek z efedryną do przewodu nosowego na kilkanaście minut. Następnie w znieczuleniu ogólnym dotchawiczym usuwa się wyrostek haczykowaty i poszerza ujście zatoki. 

Kolejny krok to zlokalizowane torbieli za pomocą endoskopu i usunięcie jej specjalnymi kleszczami. Po zabiegu zakłada się tamponadę, a następnie, po jej usunięciu, wskazane jest płukanie przewodów nosowych 0,9% roztworem NaCl kilka razy dziennie przez dwa tygodnie. 

Z reguły po zabiegu wykonywanym metodą endoskopową nie jest wymagane leczenie antybiotykiem. 

Czas gojenia po zabiegu z użyciem endoskopu jest krótszy niż metodą Caldwell-Luca, a ponadto pacjenci rzadziej odczuwają dolegliwości bólowe. W przypadku operacji wykonywanych z dostępu wewnątrznosowego pacjenci są także krócej hospitalizowani (średnio o 3 dni). 

Czytaj też:

Bibliografia

  • Michał Michalik, Agnieszka Laskus-Perendyk, Diagnostyka i leczenie zatok szczękowych w aspekcie leczenia implantologicznego, Nowa Stomatologia 1/2011.
  • Marcin Mazerant, Wojciech Skóra, Katarzyna Dąbrowska, Zbigniew Kozłowski, Torbiel zatoki szczękowej – metody leczenia operacyjnego, Otolaryngologia Polska 2008, LXII, 5.
  • Bartkowski S., Chirurgia szczękowo-twarzowa. Podręcznik dla studentów i lekarzy, Kraków 1996.
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!
Pytanie: Czy ktoś z Twoich bliskich jest lub był zarażony koronawirusem?

  Tak, bliska mi osoba jest/była zakażona koronawirusem

  Nie, nikt z moich bliskich nie jest/był zakażony koronawirusem

  Nie wiem, czy ktoś z moich bliskich jest/był zakażony koronawirusem