Układ nerwowy

W tym dziale poznasz najczęściej występujące rodzaje schorzeń układu nerwowego, jak np.: depresja, autyzm, stwardnienie rozsiane, nerwica, udar mózgu, bezsenność, choroba Alzheimera czy choroba Parkinsona. Układ nerwowy jest najbardziej skomplikowanym układem w całym organizmie, dlatego zachodzące w nim zmiany, mogą mieć przykre konsekwencje zdrowotne, trudne do wyleczenie i prawidłowego zdiagnozowania.

Układ nerwowy i jego zaburzenia – depresja, autyzm, stwardnienie rozsiane, nerwica, Alzheimer i udar mózgu

Choroby układu nerwowego dotykają wielu osób, a ich objawy mogą mieć różny stopień natężenia, w zależności od rodzaju schorzenia i jego stadium zaawansowania. Na co dzień zarówno w pracy, jak i szkole, często nieodłącznym towarzyszem jest stres, który niekiedy bywa przyczyną schorzeń neurologicznych, dających nieprzyjemne dolegliwości, jak zaniki pamięci, rozdrażnienie czy nerwobóle.

Choroby neurologiczne potrafią utrudniać codzienne funkcjonowanie, dlatego ważne jest, by po zauważeniu u siebie pierwszych, niepokojących sygnałów skonsultować się z lekarzem, gdyż może to pomóc uniknąć rozwoju choroby, a tym samym niechcianych objawów. 

Specjalistą, który zajmuje się schorzeniami z zakresu układu nerwowego jest neurolog, a specjalizacją kliniczną, która bada zależność między działaniem mózgu, a zachowaniem ludzi – neuropsychologia.

Jedną z najczęściej występujących chorób z tej dziedziny jest migrena, charakteryzująca się silnym bólem głowy, zwykle jednostronnym i pulsującym. Wiele osób cierpi również na schorzenie, jakim jest padaczka, do której dochodzi na skutek chwilowej niesprawności mózgu. Głównym objawem padaczki są napady drgawkowe, z utratą lub bez utraty przytomności.

Układ nerwowy – budowa i funkcje

Układ nerwowy człowieka jest bardzo skomplikowany w budowie, ale wynika to z tego, iż jest to najważniejszy układ w całym ludzkim organizmie i pełni szereg kluczowych funkcji, pozwalających na codzienne funkcjonowanie.

Układ nerwowy należy podzielić na:

  • ośrodkowy układ nerwowy (centralny układ nerwowy) – jest to mózg właściwy, międzymózgowie, pień mózgu oraz rdzeń kręgowy,
  • obwodowy układ nerwowy – nerwy czaszkowe, nerwy rdzeniowe, zwoje nerwowe, obwodowe zakończenia nerwowe.

Ze względu na funkcje układu nerwowego wyróżnić należy:

  • somatyczny układ nerwowy – odpowiada m.in. za: ruch, bodźce czuciowe, wzrokowe, smakowe, węchowe i słuchowe,
  • autonomiczny układ nerwowy – jest to układ współczulny i przywspółczulny.

Podstawową komórką, która odpowiada za budowę układu nerwowego jest komórka nerwowa, czyli neuron, których w organizmie jest nawet kilkanaście miliardów, pełniących ważne funkcje w układzie nerwowym.

Zaburzenia neurologiczne – rodzaje

Zaburzenia neurologiczne można podzielić na choroby psychiczne oraz schorzenia fizyczne. Ich przyczyny często są nieznane, natomiast do głównych czynników ryzyka zalicza się:

  • genetykę,
  • używki,
  • nadmierny stres,
  • przyjmowanie niektórych leków,
  • traumatyczne przeżycie.

Jeśli chodzi o najczęściej występujące zaburzenia neurologiczne to wyróżnić należy, takie schorzenia, jak:

  • depresjajest to choroba o podłożu psychicznym, a polega ono na nieumiejętności cieszenia się z życia. Leczeniem osób z depresją zajmuje się psycholog, a w cięższych przypadkach – psychiatra. O schorzeniu można mówić w sytuacji, gdy stan niechęci do życia trwa dłużej niż kilkanaście dni. Objawy depresji to przede wszystkim niskie poczucie własnej wartości, otępienie, brak radości z życia oraz złe samopoczucie;
  • nerwicajest zaburzeniem lękowym, objawiającym się uczuciem strachu, lęku i szacuje się, że w Polsce cierpi na nie prawie 10 milionów osób. Objawy nerwicy mogą być różne w zależności od jej rodzaju, a do jej głównych symptomów zaliczyć należy: zawroty i ból głowy, mrowienie i drętwienie kończyn, objawy gastryczne – biegunki, wzdęcia, ból brzucha, obniżony popęd seksualny, nieprawidłowości ze strony układu nerwowego – drętwienie i drżenie kończyn, kołatanie serca;
  • bezsennośćto problem ze snem, polegający na krótkim, nieregularnym spaniu, które w konsekwencji doprowadza do zmniejszenia aktywności w ciągu dnia. O tej dolegliwości można mówić w przypadku, gdy występuje co najmniej 3 razy w ciągu tygodnia, przez minimum miesiąc. Zaburzenia snu potrafią utrudniać funkcjonowanie, dlatego nie powinny być lekceważone.

Stwardnienie rozsiane - objawy

To choroba o podłożu autoimmunologicznym, mająca przede wszystkim wpływ na rdzeń kręgowy oraz mózg. Przyczyny stwardnienia rozsianego niestety nie są poznane, dlatego trudno jest zapobiegać wystąpieniu choroby. Jest ona uznana za chorobę autoimmunologiczną, czyli taką, w której układ odpornościowy degraduje własne komórki oraz tkanki.

Pierwsze objawy sm mogą być różne u każdego chorego, dlatego nie ma gotowej listy typowych symptomów.

Stwardnienie rozsiane – objawy początkowe:

  • drętwienie i mrowienie kończyn,
  • ciągłe zmęczenie,
  • ból oka i trudności z widzeniem, jako objawy zapalenia nerwu wzrokowego,
  • nieskoordynowane ruchy.

Objawy sm w poważniejszym stadium zaawansowania choroby pokrywają się z początkowymi, jednak ich natężenie jest o wiele większe.

Sm – objawy:

  • zaburzenia mowy,
  • zaburzenia widzenia,
  • drżenie,
  • niedowład kończyn, 
  • napięcie mięśniowe,
  • problemy z utrzymaniem równowagi,
  • zaburzenia emocjonalne.

Autyzm - objawy

Autyzm jest to zaburzenie rozwojowe, które ma związek z rozumieniem świata i jego postrzeganiem. Dziecko z autyzmem zwykle jest trudno zdiagnozować, ponieważ jego wygląd nie wskazuje na żadne nieprawidłowości. Niestety takie osoby często mylone są z niegrzecznymi lub niewłaściwie wychowanymi, głównie poprzez swoje problemy z komunikacją oraz uczeniem się. 

Autyzm dziecięcy daje przede wszystkim takie objawy, jak:

  • problemy z porozumiewaniem się – zarówno werbalnym, jak i niewerbalnym. Niekiedy wypowiadane są przez nie słowa, które są niezrozumiałe dla otoczenia. Zwykle nie są mówione w celu zakomunikowania czegoś;
  • stronienie od bycia w centrumdzieci autystyczne mają swoje wąskie zainteresowania i nie lubią co chwilę zmieniać zabawy czy aranżować aktywności z rówieśnikami. Nie próbują również na siłę zwracać uwagi rodziców czy dopominać się o przytulanie, co wcale nie oznacza, że maluchy z tym zaburzeniem nie potrzebują miłości i troski;
  • trudności z okazywaniem emocji – dzieci z autyzmem bardzo często nie okazują swoich emocji. Nie zachwycają się na widok nowej zabawki lub nie odwzajemniają skierowanych do nich uśmiechów;
  • brakiem gaworzenia – jest to jeden z głównych objawów, który rodzice zauważają, jako pierwszy. Zaburzenie to cechuje się brakiem gaworzenia do ukończenia pierwszego roku życia. Jeśli dwuletnie dziecko ma problemy z wymawianiem pojedynczych, prostych słów, to również jest to sygnał, by udać się do lekarza.

Udar mózgu – objawy

Udar mózgu to choroba naczyniowa mózgu, która jest bardzo niebezpieczna. To obumarcie fragmentu mózgu, po wcześniejszym zahamowaniu transportu krwi do tkanki mózgowej.

Objawy udaru mózgu to:

  • silny ból głowy,
  • nudności,
  • wymioty,
  • utrata przytomności.

Jeśli ktoś w bliskim otoczeniu doznaje wyżej wymienionych objawów, należy jak najszybciej wezwać karetkę pogotowia ratunkowego.

Guz mózgu - objawy

Rak mózgu to bardzo poważne schorzenie, które może dawać szereg nieprzyjemnych dolegliwości, na skutek ucisku.

Nowotwory występujące w obrębie mózgu to:

  • glejak mózgu,
  • oponiak mózgu.

W zależności od rodzaju nowotworu mózgu oraz jego dokładnej lokalizacji, występujące objawy mogą być inne i mieć różny stopień nasilenia.

Rak mózgu – objawy:

  • nudności,
  • wymioty,
  • senność,
  • zaburzenia mowy,
  • padaczka,
  • ból głowy,
  • nieregularne tętno,
  • problemy z widzeniem,
  • trudności z równowagą.

Choroba Parkinsona - objawy

Choroba Parkinsona jest to upośledzenie mózgu, które rozwija się wraz z upływem czasu. Należy ono do miana chorób cywilizacyjnych i jest najczęstszym schorzeniem zwyrodnieniowym układu nerwowego. Przyczyny choroby Parkinsona nie są do końca poznane, ale za główną z nich uznaje się podeszły wiek oraz uwarunkowania genetyczne.

Schorzenie dotyka głównie narządów ruchu. Ma to styczność z niedoborem dopaminy, a jej najczęściej występującymi objawami są:

  • spowolnienie ruchowe,
  • drżenie, pomimo braku wysiłku – dłoni, głowy, kończyn,
  • sztywność mięśni, która utrudnia poruszanie się oraz normalne funkcjonowanie.

Wymienione wyżej symptomy występują zwykle, jako pierwsze objawy Parkinsona.

Na późniejszym etapie pojawiają się także:

  • niewyraźna mowa,
  • problemy z szybkim przetwarzaniem informacji,
  • trudności z przyjmowaniem pokarmu,
  • gwałtowne spadki ciśnienia tętniczego krwi.

Choroba Alzheimera - objawy

Za występowanie choroby Alzheimera odpowiedzialne są dwa białka, które odkładają się w mózgu, a mianowicie beta-amyloid oraz białko tau. Z czasem doprowadzają one do uszkodzenia neuronów w mózgu, które finalnie obumierają.

Alzheimer występuje przede wszystkim u osób starszych, a chorobę można podzielić na 3 etapy:

  • wczesny,
  • pośredni,
  • ciężki.

Etap pierwszy inaczej nazywany jest otępieniem łagodnym i charakteryzują go przede wszystkim:

  • problemy z zapamiętywaniem nowych informacji,
  • stany depresyjne,
  • trudności z koncentracją,
  • zaburzenia emocjonalne.

Kolejny z etapów to otępienie o średnim nasileniu i w tej fazie u chorego można dostrzec takie objawy, jak:

  • mylenie członków rodziny oraz znajomych,
  • problemy z wysławianiem się,
  • trudności z rozpoznawaniem dobrze poznanych wcześniej miejsc,
  • problem z zapamiętaniem drogi do domu,
  • bezsenność,
  • efekt lustra – nierozpoznawanie osoby w lustrze,
  • efekt telewizora – uważanie informacji w telewizji, jako prawdziwych,
  • urojenia,
  • niekiedy zachowania agresywne.

Ostatni etap to stan najcięższy – zaawansowany. Osoba w tym stanie powinna być pod stałą opieką, gdyż nie jest w stanie samodzielnie wykonywać najprostszych czynności. Potrafi mylić dni tygodnia, pory dnia, najbliższe osoby. Ma problemy z utrzymaniem moczu oraz stolca, z samodzielnym ubieraniem się, a także zjedzeniem posiłku.