Mięśnie głowy: anatomia, ból, skurcz. Jak rozluźnić napięte?

Wśród mięśni głowy znajdują się te, które odpowiadają m.in. za poruszanie żuchwą, gałkami ocznymi, układanie ust do pocałunku, czy groźne marszczenie czoła. Niestety, mięśnie głowy często ulegają spięciom wywołując ból i dyskomfort. Jak rozluźnić ten obszar?
Wizualizacja mięśni głowy
źródło:123RF
Spis treści

Mięśnie mimiczne głowy

Mięśnie głowy, po łacinie określane jako „musculi capitis”, to bardzo liczna grupa mięśniowa, dzieląca się na trzy grupy:

1.    Mięśnie mimiczne (inaczej: wyrazowe), które zdradzają stan emocjonalny danej osoby;

2.    Mięśnie poruszające żuchwą (łączą one czaszkę z żuchwą);

3.     Mięśnie gałki ocznej,języka i ucha (lub narządu przedsionkowo-ślimakowego).

Rolą mięśni głowy jest umożliwienie wykonywania rozmaitych ruchów poszczególnymi częściami głowy i twarzy, a zatem dzięki mięśniom głowowym możliwe jest np. podnoszenie i opuszczanie powiek, skręcanie gałek ocznych, wysuwanie języka, czy marszczenie czoła. 

Najbardziej rozbudowane są mimiczne mięśnie głowy. Anatomia przedstawia się następująco: 

  1. Mięśnie sklepienia czaszki:
  • potyliczny,
  •  czołowy,
  • uszne;
  1. Mięśnie szpary powiekowej:
  •  okrężny oka,
  • marszczący brwi;
  1. Mięśnie szpary ustnej:
  • okrężny ust,
  • dźwigacz wargi górnej,
  • obniżający wargę dolną,
  •  śmiechowy,
  • jarzmowy większy,
  •  jarzmowy mniejszy,
  • dźwigacz kąta ust,
  • policzkowy,
  • obniżający kąt ust,
  • bródkowy.

Te mięśnie głowy człowieka są przyczepione do wewnętrznej powierzchni skóry głowy. Nadają one twarzy określony wygląd, tzw. wyraz.

Pozostałe mięśnie głowy

Poza mięśniami mimicznymi w głowie występują także mięśnie żuchwowe (żwaczowe), dzięki którym można poruszać żuchwą, czyli podnosić ją i opuszczać, wysuwać i wsuwać, wykonywać nią ruchy boczne oraz przede wszystkim przeżuwać pokarm. Stanowią one połączenie między żuchwą a czaszką. To właśnie ta grupa mięśni często pozostaje spięta, m.in. z powodu stresu. Napięte mięśnie głowy powodują ból, uczucie ciasnoty, skurcze, szczękościsk, itp. 

Wśród mięśni żuchwy należy wymienić:

  • mięsień żwacz;
  • mięsień skroniowy (to głównie ten mięsień odpowiada za żucie, gdyż jest najsilniejszym mięśniem żwaczowym);
  • mięsień skrzydłowy boczny i przyśrodkowy.

Trzecią, wspomnianą już grupę tworzą mięśnie gałki ocznej, języka oraz narządu przedsionkowo-ślimakowego (potocznie określane jako mięśnie ucha). 

Powierzchnię czaszki pokrywa tzw. czepiec ścięgnisty, będący rozcięgnem dla mięśnia naczasznego. Ten ostatni z kolei jest zbudowany z mięśnia potyliczno-czołowego i mięśnia skroniowo-ciemieniowego. Można ogólnie nazwać je jako mięśnie czaszki.

Ból mięśni głowy

Ból głowy to bardzo częsta dolegliwość, za którą stoi ogrom możliwych przyczyn. Może być on wywołany przez ból mięśni głowy, spowodowany przede wszystkim bezwiednym napinaniem mięśni twarzy, żuchwy, czy skroni w czasie stresujących sytuacji. 

Za ból odczuwany w okolicy głowy mogą m.in. odpowiadać:

  • problemy z kręgami szyjnymi, 
  • wady postawy
  •  kłopoty z aparatem ruchowym, 
  •  niewłaściwa pozycja siedząca lub/i stojąca, 
  • zbyt duża ilość czasu spędzanego przed ekranem komputera, czy smartfonu, 
  • brak ruchu, 
  • niewystarczająca dawka snu, 
  •  zbyt krótki czas przebywania na świeżym powietrzu, 
  •  głód,
  • palenie papierosów, 
  • przegrzanie, itp. 

Najczęściej diagnozowany rodzaj bólu głowy określa się jako napięciowy ból głowy, który charakteryzuje się tym, że jest ściskający, czasem rozpierający, obustronny, zlokalizowany w okolicy czołowej, skroniowej, ciemieniowej, niekiedy – potylicznej. Występują również pourazowe bóle głowy, obserwowane po przejściu jakiegoś urazu w tej części ciała.

Bolesność odczuwana w obszarze głowy może także mieć związek z poważnymi chorobami neurologicznymi, czy też onkologicznymi, dlatego jeśli ból głowy nie ustępuje, należy skontaktować się z lekarzem, by zdiagnozować tę niedogodność i podjąć właściwe leczenie.

Jak rozluźnić mięśnie głowy?

Czy istnieje sposób na to jak rozluźnić mięśnie głowy? Oczywiście, że tak, w dodatku takich metod jest dość dużo. Można spróbować się wyciszyć we własnym zakresie znajdując spokojne miejsce, zasuwając zasłony lub rolety, wygodnie się układając z zamkniętymi oczami i spokojnie, głęboko oddychając. Innym sposobem na rozluźnione mięśnie głowy i szyi jest przygotowanie sobie relaksującej kąpieli z elementami aromaterapii (zapachy nie powinny być zbyt intensywne, ponieważ mogą one wpłynąć na pogorszenie samopoczucia i wzmóc ból głowy). 

Masaż głowy to kolejny przykład na pozbawienie mięśni głowy spięć. Jeśli jest to automasaż, należy go wykonywać delikatnie, układając opuszki palców na części potylicznej głowy (dłonie układamy w pozycji koszyczkowej, kciuki są skierowane w dół) i robiąc powolne ruchy okrężne, posuwiste, czy spiralne przez 5-10 minut. Warto też poprosić o masaż drugą osobę, która może wykonać tzw. trakcję podłużną kręgosłupa. Polega to na delikatnym objęciu tyłu głowy osoby leżącej na plecach i ściągnięciu głowy w stronę osoby masującej. Należy wyciągać tył głowy osoby masowanej w kierunku do masażysty, jednak nie należy szarpać, czy mocno ciągnąć głowy.

Skurcze mięśni głowy oraz bóle głowy, które nie mijają, a ich intensywność rośnie, powinny jednak zostać skonsultowane ze specjalistą. Dobrym rozwiązaniem jest też wizyta u doświadczonego fizjoterapeuty, który rozmaitymi technikami manualnymi postara się pomóc pacjentowi.

Ćwiczenia na mięśnie głowy

Godnym rozważenia są też ćwiczenia na mięśnie głowy i twarzy, które będą rozluźniały spięte obszary. 

  1. Należy usiąść prosto na krześle, położyć prawą dłoń na lewej skroni i powoli, z wyczuciem przyciągnąć lekko głowę w stronę prawego barku (nie należy go unosić). Lewą dłonią można się trzymać za siedzisko krzesła. W takiej pozycji powinno się pozostać przez około kilkanaście-kilkadziesiąt sekund i wykonać ją na drugą stronę. Dobrze jest zrobić kilka powtórzeń tego ćwiczenia.
     
  2. Pozostając w siadzie na krześle, należy położyć ręce na udach z wnętrzami dłoni skierowanymi do sufitu. Następnie wolno skręca się głowę w prawo i na wdechu podnosi ją, patrząc w górę, na wydechu – opuszcza patrząc w dół. Dalej należy powoli skierować głowę na wprost i powtórzyć do samo na drugą stronę. Najlepiej jest wykonać to ćwiczenie po kilka razy na lewo i prawo.
     
  3. W siadzie na krześle, z prostymi plecami umieszcza się palec wskazujący na brodzie. Należy cofać palcem brodę wykonując szyją ruch wsuwania do tyłu, a potem napierać brodą na palec na zmianę kilka-kilkanaście razy. Palec powinien stawiać opór brodzie i szyi.

Czytaj też:

Czytaj również

Bibliografia

  • 1. Walocha Jerzy, Anatomia prawidłowa człowieka. Szyja i głowa, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2013, Kraków, s. 75–79, 135, ISBN 978-83-233-3581-8.
  • 2. Bochenek Adam, Reicher Michał, Anatomia człowieka Tom I. Anatomia ogólna. Kości, stawy i więzadła, mięśnie, PZWL Wydawnictwo Lecznicze, 2019, Warszawa, ISBN 9788320043235.
Artykuł napisany przez
Olga Tomaszewska
Olga Tomaszewska
Dyplom dziennikarza zdobyła w 2009 roku, a od 2005 r. nieprzerwanie pisze i redaguje. Pracowała dla „Mojego Miasta Pabianice”, jako dziennikarz, redaktor, zastępca redaktora naczelnego i PR-owiec, współpracowała z „Nowym Życiem Pabianic" i licznymi portalami o tematyce zdrowotnej, tworząc dla tych podmiotów artykuły. Jej konikiem jest tworzenie treści z zakresu profilaktyki zdrowia, szeroko pojętej psychologii oraz pediatrii. Jeśli nie pisze, wygina się na macie ćwicząc hatha jogę jako nauczyciel i dozgonny uczeń.
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!