Acyklowir - dawkowanie, działanie i skutki uboczne

Acyklowir jest syntetycznym lekiem przeciwwirusowym, który stosuje się głównie na opryszczkę, ospę wietrzną i półpaśca. Sprawdź, na jakiej zasadzie działa acyklowir? Jak dawkować lek u dorosłych i dzieci? Jakie może wywołać skutki uboczne?
Tabletki z acyklowirem
źródło:123RF

Spis treści

Co to jest acyklowir? 

Acyklowir jest syntetycznym lekiem przeciwwirusowym stosowanym w zwalczaniu wirusów z rodziny Herpes– głównieHerpes simplex 1 (HSV-1) i Herpes simplex 2 (HSV-2), wywołujących opryszczkę pospolitą

HSV-1 wywołuje opryszczkę wargową, zaś HSV-2 – opryszczkę narządów płciowych. Acyklowir stosuje się też w leczeniu ospy wietrznej oraz półpaśca, czyli chorób spowodowanych przez wirusa Varicella zoster virus (VZV), także należącego do Herpeswirusów. Skuteczność leku jest mniejsza w walce z innymi wirusami z rodziny Herpesviridae, takimi jak wirus Epsteina-Barr (EBV), który wywołuje mononukleozę czy Cytomegalowirus, (CMV), który odpowiada za cytomegalię

Działanie acyklowiru 

Działanie acyklowiru polega na tym, że dociera do komórek zakażonych wirusem, gdzie jest przekształcany w cząsteczkę, stanowiąca analog nukleotydu. Nukleotyd jest podstawowym składnikiem budulcowym kwasów nukleinowych – deoksyrybonukleinowego (DNA) i rybonukleinowego (RNA), które są odpowiedzialne za przechowywanie informacji genetycznej oraz odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu komórek wszystkich organizmów żywych. 

Cząsteczka będąca analogiem nukleotydu zastępuje nukleotyd, prowadząc do zahamowania syntezy wirusowego DNA. W ten sposób acyklowir uniemożliwia namnażanie się wirusów w komórkach organizmu chorego.

Cena preparatów z acyklowirem

Na rynku aptecznym można znaleźć wiele preparatów z acyklowirem- ogólnodostępnych i wydawanych na receptę. 

Dostępne są:

  • tabletki, 
  • kremy, 
  • maści do oczu, 
  • żel i proszek do sporządzania roztworu do infuzji. 

Tabletki z acyklowirem można kupić bez recepty i na receptę, w zależności od dawki. Zawierające 200 mg są ogólnodostępne, a w dawkach 400 mg i 800 mg wydawane tylko za okazaniem recepty. Za opakowanie zawierające 30 tabletek trzeba średnio zapłacić od 10 do 30 złotych. Cena acyklowiru tabletkach zależy bowiem od dawki (im wyższa dawka, tym większa cena). 

Maść z acyklowirem stosuje się w miejscowym leczeniu opryszczkowego zapalenia rogówki i jest wydawana na receptę. Zaś acyklowir w kremie lub żelu, stosowany miejscowo na twarz i wargi, należy do preparatów ogólnodostępnych. Za opakowanie maści do oczu trzeba zapłacić około 30 złotych, zaś żele lub kremy kosztują 10-15 złotych.

Proszek do sporządzania roztworu do infuzji jest stosowany w lecznictwie zamkniętym , głównie w leczeniu ospy wietrznej i półpaśca, a także opryszczki u osób z upośledzoną odpornością. 

Dawkowanie acyklowiru

Dawkowanie acyklowiru zależy w dużej mierze od choroby wywołanej wirusami z grupy Herpes, także formy preparatu i wieku pacjenta. Tabletki z acyklowirem na opryszczkę pospolitą u dorosłych i dzieci powyżej 2 lat stosuje się zwykle 5 razy dziennie (co 4 godziny), w jednorazowej dawce wynoszącej 200 mg. Acyklowir można podawać niemowlętomi dzieciom poniżej 2 lat, ale w dawce wynoszącej połowę dawki dla dorosłych. Leczenie trwa około 5 dni.

Co istotne, nosicielem wirusa opryszczki pozostaje się do końca życia, jednakże HSV będzie się uaktywniać pod wpływem stresu lub osłabienia odporności. Dlatego pacjentom z często nawracającą opryszczką zalecane jest leczenie supresyjne acyklowirem w mniejszych dawkach przez kilka miesięcy. Taka terapia jest w stanie zmniejszyć liczbę nawrotów o połowę. Pacjenci dotknięci opryszczką powinni pamiętać, że jest to choroba zakaźna, którą mogą zarazić inne osoby, dlatego w razie pojawienia się objawów należy zachować wszelkie możliwe środki ostrożności, aby nie rozprzestrzenić wirusa.

W przypadku ospy wietrznej lub półpaśca, dorośli zażywająacyklowirnawet 5 razy na dobę w jednorazowej dawce wynoszącej 800 mg. U dzieci lek podaje się 4 razy dziennie w dawce wynoszącej 20 mg na kg masy ciała. Terapia trwa 5-7 dni.

Preparaty z acyklowirem do stosowania miejscowego nanosi się na zmienioną chorobowo skórę 4-5 razy dziennie (co 4 godziny). W łagodnych stanach leki miejscowe stosuje się przez 4 dni, zaś w poważniejszych przez ponad tydzień. Maść do oczu z acyklowirem podaje się do worka spojówkowego 5 razy na dobę. 

Acyklowir w ciąży stosuje się jedynie wtedy, gdy korzyści dla matki wynikające z zażycia leku przeważają nad zagrożeniem dla płodu. Decyzję o leczeniu tym lekiem przeciwwirusowym w trakcie ciąży może podjąć jedynie lekarz. 

Skutki uboczne acyklowiru

Jeżeli chodzi o skutki uboczne, acyklowir może zaburzać funkcjonowanie układu moczowego. Z tego powodu nie zaleca się stosować leku u osób z chorobami nerek, a w przypadku konieczności rozpoczęcia terapii, należy zachować szczególną ostrożność i stale monitorować funkcje nerek. 

Acyklowir, jak każdy lek wywołuje działania niepożądane. Do najczęściej zgłaszanych przez pacjentów należą:

  • bóle i zawroty głowy, 
  • nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha, 
  • gorączka, 
  • świąd, wysypka, pokrzywka, 
  • obrzęk naczynioruchowy, 
  • reakcje anafilaktyczne, 
  • zwiększenie stężenia bilirubiny, mocznika, kreatyniny we krwi
  • zapalenie wątroby, 
  • żółtaczka.

Warto wiedzieć, że tabletki z acyklowirem mogą zawierać laktozę, a wówczas nie powinny być stosowane przez osoby cierpiące na nietolerancję galaktozy i pierwotny niedobór laktazy. 

Czytaj też:

Bibliografia

  • Aleksandra Lesiak, Joanna Narbutt, Kompleksowe leczenie opryszczki wargowej, Forum Dermatologicum 2017, tom 3, nr 4, 147–151.
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Herpeswirusy

Oceń artykuł

(liczba ocen 1)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

Zamknij