Prawdziwe królowe wśród orzechów. 👑 Sprawdź❗
Prawdziwe królowe wśród orzechów. 👑 Sprawdź❗
Prawdziwe królowe wśród orzechów. 👑 Sprawdź❗
Partnerem publikacji jest: DOZ Fundacja dbam o zdrowie

Tanatofobia - lęk przed śmiercią. Jak sobie radzić? Leczenie

Tanatofobia to odczuwanie panicznego lęku przed śmiercią. Sprawdź, jakie mogą być przyczyny lęku przed śmiercią, jak się objawia, a także jak można sobie z nim radzić.
Śmierć
Źródło: 123RF
Spis treści

Śmierć jest wpisana w naszą naturę. Teoretycznie wszyscy zdają sobie sprawę z nieuchronności śmierci, w praktyce jednak myśl o śmierci skutecznie jest zagłuszana, między ze względu na wrodzony instynkt przetrwania. Nie każdemu jednak to się udaje. Z badań epidemiologicznym wynika, że 4 proc. populacji cierpi na tanatofobię.

Reklama

Tanatofobia, czyli lęk przed śmiercią

Tanatofobia to silny, paniczny lęk przed śmiercią. Termin ten wywodzi się od greckich słów: Thánatos, czyli śmierć oraz phóbos, oznaczającego strach. Pojęcie to zostało po raz pierwszy użyte przez Zygmunta Freuda. Jednakże o lęku przed śmiercią pisano na długo przed urodzinami twórcy psychoanalizy.

Już Publiusz Syriusz, wódz rzymski z okresu II wojny punickiej i konsul Republiki Rzymskiej, twierdził, że strach przed śmiercią jest okrutniejszy od niej samej. Z tym stwierdzeniem z pewnością zgodzą się osoby dotknięte tanatofobią, gdyż zaburzenie powoduje stały lęk, który wpływa negatywnie na codzienne funkcjonowanie.

Cierpiący na tanatofobię są przekonani o zbliżającej się śmierci. Strach wywołują w nich wszelkie informacje oraz miejsca kojarzące się ze śmiercią. Dlatego unikają rozmów o umieraniu, nie biorą udziału w pogrzebach oraz nie chodzą na cmentarz. Tanatofobia przejawia się także lękiem przed śmiercią osób bliskich. Często także uporczywym sprawdzaniem czy naszym bliskim nie zagraża niebezpieczeństwo.

Zgodnie z Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 tanatofobia jest zaliczana do zaburzeń lękowych w postaci fobii. W ICD-10 widnieje pod kodem F.40.

Reklama

Przyczyny tanatofobii

Specjaliści są przekonani, że istnieją związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rozwojem tanatofobii a doświadczeniami z dzieciństwa, wychowaniem oraz religijnością. Na szczególną uwagę zasługuje tutaj wiara, która może zarówno potęgować lęk, jak i go łagodzić.

Z jednej strony na lęk przed śmiercią są bardziej narażone osoby niewierzące, które „nie wiedzą”, co się z nimi stanie po śmierci. Z drugiej zaś strony paniczny strach przed śmiercią może częściej występować u osób silnie wierzących. Zgodnie z wiarą katolicką wpływ na życie wieczne ma życie doczesne. Nieprzestrzeganie zasad wiary na życia będzie skutkowało potępieniem w życiu wiecznym, co może powodować lęk przed śmiercią u katolików.

Reklama

Strach przed śmiercią i zaburzenia towarzyszące

Warto podkreślić, że paniczny lęk przed śmiercią często współwystępuje z innymi zaburzeniami, zwłaszcza hipochondrią, czyli lękiem przed chorobami. W odróżnieniu od tanatofobii hipochondria nie jest klasyfikowana jako zaburzenia lękowe w postaci fobii (F.40), lecz jako zaburzenie występujące pod postacią somatyczną (kod F.45).

Istotą hipochondrii jest przekonanie o obecności jednej lub więcej chorób somatycznych, mimo otrzymywania prawidłowych wyników badań. Typowy dla tego schorzenia jest mechanizm błędnego koła, który polega na tym, że lęk przed chorobami wyzwala objawy somatyczne. Obecność takich objawów potęguje odczuwany lęk, a ten z kolei nasila objawy somatyczne. Im chory silniej odczuwa objawy somatyczne, tym bardziej boi się o własne życie.

Reklama

Tanatofobia – objawy lęku przed śmiercią

Jak objawia się lęk przed śmiercią? Myśl o śmierci u osoby dotkniętej fobią przed śmiercią wywołuje nie tylko silny niepokój. Dodatkowo pojawiają się też liczne objawy somatyczne, takie jak:

  • przyspieszone tętno,
  • przyspieszony oddech,
  • duszność,
  • potliwość,
  • ból i zawroty głowy,
  • suchość w ustach,
  • ucisk w gardle,
  • drżenie rąk,
  • nudności,
  • wymioty.

Tanatofobię zwykle diagnozuje się wtedy, gdy tego typu objawy utrzymują się przez co najmniej 6 miesięcy i mają wpływ na codzienne funkcjonowanie.

Dalszą część artykułu znajdziesz pod sekcją "Pytania do eksperta"

Pytania do eksperta
dr Monika Mularska-Kucharek
dr Monika Mularska-Kucharek
terapeutka, ekspertka ds. rozwoju osobistego osób dojrzałych współpracująca z DOZ Fundacją
01
Skąd bierze się lęk przed śmiercią?
Tanatofobia może być uwarunkowana czynnikami genetycznymi, ale może także wynikać z naszego wychowania i kultury, środowiska, w którym dorastaliśmy. Na ogół lęk przed śmiercią jest warunkowany naszymi doświadczeniami życiowymi. Tanatofobia może mieć swoje źródło także w świadomości ostateczności życia i nieuchronności śmierci.
02
Co zrobić, żeby nie myśleć o śmierci?
Uciekanie przed tematem śmierci może okazać się zgubne, bo jeśli jej nie oswoimy, może nas prześladować. Ja zachęcałabym do rozmawiania o śmierci, ale z troską o odczucia, emocje, potrzeby danej osoby. Jeśli natomiast te myśli o śmierci stają się tak uciążliwe, że doświadczamy tanatofobii, to rekomendowałabym skorzystanie z profesjonalnego wsparcia.
03
Jakie są skutki tanatofobii w życiu codziennym i relacjach z innymi ludźmi?
Tanatofobia z pewnością obniża jakość życia tym, którzy mierzą się z nią na co dzień i wpływa negatywnie na dobrostan psychiczny. Osoby, które doświadczają lęku przed śmiercią mają trudności z funkcjonowaniem w codziennym życiu, ponieważ te trudne odczucia dominują nad ich myślami i działaniami. Osoby cierpiące na lęk przed śmiercią mogą doświadczać silnego uczucia niepokoju, paniki i strachu, a także natrętnych myśli, które pojawiają się mimowolnie, nad którymi nie mamy żadnej kontroli.
04
Czy istnieją jakieś specjalne techniki relaksacyjne lub ćwiczenia, które mogą pomóc osobom cierpiącym na tanatofobię?
Polecam relaksację progresywną Jacobsona, która polega na świadomym napinaniu (wraz z wdechem) i rozluźnianiu (z wydechem) poszczególnych partii mięśni. Pomaga to zmniejszyć poziom stresu i napięcia emocjonalnego. A także trening autogenny Schultza, który polega na wywołaniu poprzez autosugestię stanu wewnętrznej medytacji. Trening jest zalecany nie tylko w redukowaniu stresu i lęku, ale również w terapii nerwic, nadpobudliwości psychoruchowej oraz zaburzeń neurologicznych i psychosomatycznych.
05
Jak rodzina i bliscy mogą wspierać osobę cierpiącą na tanatofobię?
Przede wszystkim rozumieć, wspierać i akceptować emocje, które towarzyszą takiej osobie. Negowanie, moralizowanie czy trywializowanie tego, co czują osoby dotknięte tanatofobią, to podstawowe błędy, które często popełniamy w rozmowach. Warto rozmawiać z bliskimi na temat lęku przed śmiercią i pomóc im znaleźć wsparcie. W takiej sytuacji często potrzebujemy, aby ktoś nas wysłuchał i zrozumiał nasze emocje, nasz problem. Pomocna okazać się może na przykład grupa wsparcia dla osób z lękiem przed śmiercią, gdzie można spotkać ludzi z podobnymi doświadczeniami. Rodzina może również zachęcać do wizyty u psychologa czy psychoterapeuty.

Reklama

Lęk przed śmiercią w dobie pandemii

Lęk przed śmiercią stał się aktualnym tematem w dobie szalejącej na świecie epidemii COVID-19. Wprowadzenie stanu epidemii w kraju i wiążące się z tym ograniczenia sprawiły, że życie zmieniło się o 180 stopni. Do osób zamkniętych w domach docierają niepokojące obrazy – chorych podłączonych do respiratorów, trumny przewożone przez wojsko, zbiorowe pogrzeby.

Dodatkowo wiadome jest, że lek na chorobę zakaźną wywołaną koronawirusem SARS-CoV-2 nie istnieje. Dlatego też że pandemia wywołuje lęk przed śmiercią. Pojawia się strach, nie tylko o siebie, ale także bliskich, zwłaszcza będących w grupie wysokiego ryzyka.

Reklama

Lęk przed śmiercią w czasie wojny 

Lęk przed śmiercią może być jeszcze bardziej odczuwalny w czasie wojny, zarówno we własnym kraju, jak i w sąsiadującym państwie. Wszelkiego rodzaju interwecje zbrojne niosą za sobą ryzyko narażenia i utraty życia. Strach znacznie wzrasta gdy konflikt rozgrywa się w najbliższym otoczeniu i może bezpośrednio wpłynąć na stan zdrowia i życia. 

Reklama

Jak sobie radzić z lękiem przed śmiercią?

Tanatofobia, podobne jak inne zaburzenia lękowe w postaci fobii, bezwzględnie wymaga leczenia. Pacjenci borykający się z lękiem przed śmiercią powinni poddać się psychoterapii. Zalecana jest psychoterapia w nurcie poznawczo-behawioralnym. Spotkania z terapeutą powinny odbywa się regularnie. Jeśli napady lęku są silne, dodatkowo zalecane jest leczenie farmakologiczne.

Jak sobie radzić z lękiem przed śmiercią w czasach pandemii, kiedy możliwości terapeutyczne są ograniczone? Trzeba spróbować zaakceptować obecna sytuację i stosować się do obowiązujących wytycznych. Warto wypróbować sprawdzone metody radzenia sobie ze stresem, takie jak sen, joga, medytacja. Jeśli pomimo tego, lęk nie ustępuje, należy skonsultować się z psychologiem. Wielu specjalistów udziela porad telefonicznie lub za pośrednictwem Internetu.

Być może w zrozumieniu i oswojeniu śmierci pomoże poniższy wiersz ekspertki ds. rozwoju osobistego osób dojrzałych - dr Moniki Mularskiej-Kucharek

 

Zachłanna śmierć

 

Przychodzi zawsze nie w porę, 

Za wcześnie, nagle, niespodziewanie.

Arogancko zabiera słowa, dialogi,

Uśmiechy, spojrzenia, czułości.

Niespóźniona pozostawia żal, 

Smutek, pustkę i morze łez.

Bezduszna odchodzi z tymi, 

Których kochamy, lubimy, znamy…

 

Och, Śmierci!

Dlaczego to robisz?

Dlaczego tak zachłannie?

Dlaczego kradniesz szczęście?

Dlaczego zabierasz miłość?

Dlaczego skracasz życie?

Dlaczego tak nierozsądnie?

 

Och, Człowieku!

Tak jak jest Życie, tak jest i Śmierć.

Nie mam wpływu na czas i miejsce.

Pozostawiam w pamięci szczęśliwe chwile.

Nie odmawiam prawa do kochania.

Proponuję wdzięczność za lata życia.

Sugeruję zrozumienie, akceptację, wybaczenie.

Czytaj również

Bibliografia

  • Guzowski Andrzej, Czartoszewski Arkadiusz, Łukaszuk Cecylia Regina, Lewko Jolanta, Sarnacka Emilia, Van Damme-Ostapowicz Katarzyna, Cybulski Mateusz, Kowalczuk Krystyna, Kondzior Dorota, Szyszko-Perłowska Agnieszka, Jankowiak Barbara, Rolka Hanna, Krajewska-Kułak Elżbieta, Postawy wobec śmierci [w:] Kultura śmierci, kultura umierania, Białystok 2016.
  • Woźniewicz Agnieszka, Sposoby klasyfikowania zaburzeń psychosomatycznych, Psychiatr Psychol Klin 2018, 18 (3), p. 283–289.
  • https://psychomedic.pl/skad-sie-bierze-lek-przed-smiercia/
Joanna Woźniak
Artykuł napisany przez
Joanna Woźniak
Dziennikarka i copywriterka, specjalizująca się w tematyce medycznej. Przez blisko pół dekady redaktor i wydawca serwisu internetowego Dziennika Łódzkiego. Współpracowała z łódzkim ośrodkiem TVP. Absolwentka Filozofii oraz Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej na Uniwersytecie Łódzkim. W wolnych chwilach fotografuje kontrasty ulicy i eksperymentuje w kuchni.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Zaburzenia lękowe
Tanatofobia - lęk przed śmiercią. Jak sobie radzić? Leczenie
Śmierć
Co to jest fatfobia, jak się objawia i jak reagować?
Osoba otyła z problemem dyskryminacji z powodu fatfobii
Somnifobia - lęk i strach przed snem. Jak leczyć?
Mężczyzna odczuwający wielki strach przed zaśnięciem
Podobne artykuły
Kobieta w panice
Atak paniki – objawy. Jak wygląda, ile trwa i co robić?
Nerwica lękowa - objawy i leczenie. Jak z nią walczyć?
Samotna kobieta
Lęk przed samotnością: objawy. Jak sobie radzić z monofobią?
Kobieta z zaburzeniami adaptacyjnymi
Zaburzenia adaptacyjne - jakie mają objawy?
Pacjent z maseczką przeciwzakaźną
Lęk przed chorobami nowotworowymi i zakaźnymi. Jak leczyć?

Reklama


Niesamowite ptaki, których śpiew słychać wiosną!
Sprawdź!