Tanatofobia - lęk przed śmiercią. Jak sobie radzić? Leczenie

Tanatofobia to odczuwanie panicznego lęku przed śmiercią. Sprawdź, jakie mogą być przyczyny lęku przed śmiercią, jak się objawia, a także jak można sobie z nim radzić.
Śmierć
Źródło: 123RF

Spis treści

Śmierć jest wpisana w naszą naturę. Teoretycznie wszyscy zdają sobie sprawę z nieuchronności śmierci, w praktyce jednak myśl o śmierci skutecznie jest zagłuszana, między ze względu na wrodzony instynkt przetrwania. Nie każdemu jednak to się udaje. Z badań epidemiologicznym wynika, że 4 proc. populacji cierpi na tanatofobię.

Tanatofobia, czyli lęk przed śmiercią

Tanatofobia to silny, paniczny lęk przed śmiercią. Termin ten wywodzi się od greckich słów: Thánatos, czyli śmierć oraz phóbos, oznaczającego strach. Pojęcie to zostało po raz pierwszy użyte przez Zygmunta Freuda. Jednakże o lęku przed śmiercią pisano na długo przed urodzinami twórcy psychoanalizy.

Już Publiusz Syriusz, wódz rzymski z okresu II wojny punickiej i konsul Republiki Rzymskiej, twierdził, że strach przed śmiercią jest okrutniejszy od niej samej. Z tym stwierdzeniem z pewnością zgodzą się osoby dotknięte tanatofobią, gdyż zaburzenie powoduje stały lęk, który wpływa negatywnie na codzienne funkcjonowanie.

Cierpiący na tanatofobię są przekonani o zbliżającej się śmierci. Strach wywołują w nich wszelkie informacje oraz miejsca kojarzące się ze śmiercią. Dlatego unikają rozmów o umieraniu, nie biorą udziału w pogrzebach oraz nie chodzą na cmentarz. Tanatofobia przejawia się także lękiem przed śmiercią osób bliskich. Często także uporczywym sprawdzaniem czy naszym bliskim nie zagraża niebezpieczeństwo.

Zgodnie z Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 tanatofobia jest zaliczana do zaburzeń lękowych w postaci fobii. W ICD-10 widnieje pod kodem F.40.

Strach przed śmiercią i zaburzenia towarzyszące

Warto podkreślić, że paniczny lęk przed śmiercią często współwystępuje z innymi zaburzeniami, zwłaszcza hipochondrią, czyli lękiem przed chorobami. W odróżnieniu od tanatofobii hipochondria nie jest klasyfikowana jako zaburzenia lękowe w postaci fobii (F.40), lecz jako zaburzenie występujące pod postacią somatyczną (kod F.45).

Istotą hipochondrii jest przekonanie o obecności jednej lub więcej chorób somatycznych, mimo otrzymywania prawidłowych wyników badań. Typowy dla tego schorzenia jest mechanizm błędnego koła, który polega na tym, że lęk przed chorobami wyzwala objawy somatyczne. Obecność takich objawów potęguje odczuwany lęk, a ten z kolei nasila objawy somatyczne. Im chory silniej odczuwa objawy somatyczne, tym bardziej boi się o własne życie.

Reklama

Tanatofobia – objawy lęku przed śmiercią

Jak objawia się lęk przed śmiercią? Myśl o śmierci u osoby dotkniętej fobią przed śmiercią wywołuje nie tylko silny niepokój. Dodatkowo pojawiają się też liczne objawy somatyczne, takie jak:

  • przyspieszone tętno,
  • przyspieszony oddech,
  • duszność,
  • potliwość,
  • ból i zawroty głowy,
  • suchość w ustach,
  • ucisk w gardle,
  • drżenie rąk,
  • nudności,
  • wymioty.

Tanatofobię zwykle diagnozuje się wtedy, gdy tego typu objawy utrzymują się przez co najmniej 6 miesięcy i mają wpływ na codzienne funkcjonowanie

Przyczyny tanatofobii

Specjaliści są przekonani, że istnieją związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rozwojem tanatofobii a doświadczeniami z dzieciństwa, wychowaniem oraz religijnością. Na szczególną uwagę zasługuje tutaj wiara, która może zarówno potęgować lęk, jak i go łagodzić.

Z jednej strony na lęk przed śmiercią są bardziej narażone osoby niewierzące, które „nie wiedzą”, co się z nimi stanie po śmierci. Z drugiej zaś strony paniczny strach przed śmiercią może częściej występować u osób silnie wierzących. Zgodnie z wiarą katolicką wpływ na życie wieczne ma życie doczesne. Nieprzestrzeganie zasad wiary na życia będzie skutkowało potępieniem w życiu wiecznym, co może powodować lęk przed śmiercią u katolików.

Lęk przed śmiercią w dobie pandemii

Lęk przed śmiercią stał się aktualnym tematem w dobie szalejącej na świecie epidemii COVID-19. Wprowadzenie stanu epidemii w kraju i wiążące się z tym ograniczenia sprawiły, że życie zmieniło się o 180 stopni. Do osób zamkniętych w domach docierają niepokojące obrazy – chorych podłączonych do respiratorów, trumny przewożone przez wojsko, zbiorowe pogrzeby.

Dodatkowo wiadome jest, że lek na chorobę zakaźną wywołaną koronawirusem SARS-CoV-2 nie istnieje. Dlatego też że pandemia wywołuje lęk przed śmiercią. Pojawia się strach, nie tylko o siebie, ale także bliskich, zwłaszcza będących w grupie wysokiego ryzyka.

Reklama

Jak sobie radzić z lękiem przed śmiercią?

Tanatofobia, podobne jak inne zaburzenia lękowe w postaci fobii, bezwzględnie wymaga leczenia. Pacjenci borykający się z lękiem przed śmiercią powinni poddać się psychoterapii. Zalecana jest psychoterapia w nurcie poznawczo-behawioralnym. Spotkania z terapeutą powinny odbywa się regularnie. Jeśli napady lęku są silne, dodatkowo zalecane jest leczenie farmakologiczne.

Jak sobie radzić z lękiem przed śmiercią w czasach pandemii, kiedy możliwości terapeutyczne są ograniczone? Trzeba spróbować zaakceptować obecna sytuację i stosować się do obowiązujących wytycznych. Warto wypróbować sprawdzone metody radzenia sobie ze stresem, takie jak sen, joga, medytacja. Jeśli pomimo tego, lęk nie ustępuje, należy skonsultować się z psychologiem. Wielu specjalistów udziela porad telefonicznie lub za pośrednictwem Internetu.

Czytaj też:

Bibliografia

  • Guzowski Andrzej, Czartoszewski Arkadiusz, Łukaszuk Cecylia Regina, Lewko Jolanta, Sarnacka Emilia, Van Damme-Ostapowicz Katarzyna, Cybulski Mateusz, Kowalczuk Krystyna, Kondzior Dorota, Szyszko-Perłowska Agnieszka, Jankowiak Barbara, Rolka Hanna, Krajewska-Kułak Elżbieta, Postawy wobec śmierci [w:] Kultura śmierci, kultura umierania, Białystok 2016.
  • Woźniewicz Agnieszka, Sposoby klasyfikowania zaburzeń psychosomatycznych, Psychiatr Psychol Klin 2018, 18 (3), p. 283–289.
  • https://psychomedic.pl/skad-sie-bierze-lek-przed-smiercia/

Oceń artykuł

(liczba ocen 3)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!