Nerwica lękowa - przyczyny, objawy i leczenie nerwicy

Nerwica lękowa
Starszy niż rok
Nerwica lękowa więzi chorego we własnym ciele, nie pozwala wyjść z domu, paraliżuje i destabilizuje życie. Somatyczne objawy nerwicy lękowej często mylone są z symptomami innych chorób. Osoba zaburzona funkcjonuje w nieustannym strachu o swoje zdrowie i życie, co wywołuje jeszcze silniejszy lęk. Błędne koło się zamyka…

Nerwica lękowa

Nerwica lękowa jest jedną z najczęściej występujących a zarazem najtrudniejszych do zdiagnozowania nerwic. Istotą nerwicy lękowej jest powstanie samonapędzającego się mechanizmu skonstruowanego na zasadzie błędnego koła, w którym stany lękowe wywołują niepokojące reakcje somatyczne i psychotyczne organizmu, te zaś nakręcają jeszcze większy lęk – i tak bez końca.

Nerwica lękowa to zespół zaburzeń będący w stanie całkowicie sparaliżować i zdestabilizować funkcjonowanie osoby chorej, która z czasem zaczyna odczuwać lęk w każdej sytuacji życiowej, społecznej, interpersonalnej, nawet tej pozornie oswojonej, a także lęk tak zwany nieuzasadniony, czyli biorący się z niczego. W skrajnych przypadkach życie chorego może się sprowadzić do zamknięcia w domu, wsłuchiwania w sygnały płynące z organizmu i zadręczania myślami o trawiącej go chorobie. A nerwica lękowa potrafi dać do myślenia: utrzymujący się latami ból brzucha, głowy, narządów rodnych, nogi, ręki, mięśni, stawów…

Czytaj też: Czym się różni lęk od strachu

Nerwica lękowa - objawy

Nerwica lękowa objawy przynosi wybitnie niecharakterystyczne, to znaczy dające się przypisać dziesiątkom innych chorób. Należą do nich: 

  • objawy somatyczne, czyli fizyczne
    • bóle różnych organów ciała,
    • suchość w ustach,
    • kołatanie serca,
    • nadmierne pocenie się,
    • uczucie gorąca/zimna,
    • problemy jelitowe,
    • zaburzenia seksualne,
    • zaburzenia równowagi.
  • objawy psychotyczne, czyli nerwicowe
    • urojenia, omamy, halucynacje,
    • depersonalizacja, czyli odrealnione postrzeganie świata oraz siebie samego,
    • gonitwa natrętnych myśli.
  • objawy emocjonalne
    • lęk przed nieznanymi sytuacjami i osobami,
    • trwałe uczucie niepokoju o trudnym do ustalenia podłożu,
    • lęk o własne życie i zdrowie,
    • strach przed wychodzeniem z domu i kontaktami interpersonalnymi,
    • drażliwość,
    • stany depresyjne.

Czytaj też: Skąd się biorą dziwne fobie

Nerwica lękowa – przyczyny psychiczne i środowiskowe

Z czego bierze się nerwica lękowa? Przyczyny tego zaburzenia zostały stosunkowo dokładnie rozpoznane przez naukę. Wyróżnia się determinanty psychiczne, środowiskowe, neurobiochemiczne oraz genetyczne

Bardzo często źródłem nerwicy lękowej są traumatyzujące wydarzenia z dzieciństwa, także te nieoczywiste i nieostre, także te wyparte i zapomniane. Należą do nich zarówno przemoc w rodzinie, molestowanie seksualne czy patologie związane z uzależnieniem od używek, jak i sytuacje oraz stany bardziej wysublimowane: zbyt wygórowane oczekiwania rodziców, faktyczny lub urojony brak akceptacji, poczucie odrzucenia itd. Psychologowie prowadzący terapię z osobami cierpiącymi na nerwicę lękową w sposób szczególny w przeszłości pacjenta poszukują sytuacji lub stanów ciągłych związanych z wykonywaniem czynności sprzecznych z naturą, wolą i predyspozycjami, do których zostało się w jakiś sposób przymuszonym. Jest to tak zwany konflikt powinności i woli, który powoduje bardzo silne napięcia mogące być przyczyną nerwicy lękowej i innych zaburzeń.

Stymulująco w przypadku nerwicy lękowej działać też mogą wszelkie sytuacje społeczne i międzyludzkie wiążące się z uczuciem wstydu, porażki, upokorzenia, odebrania godności, takie jak nieudany występ publiczny, niepowodzenie w łóżku, przegrana bójka etc.

Czytaj też: Jakie są pierwsze objawy schizofrenii

Nerwica lękowa – przyczyny biologiczne i genetyczne

Wystąpienie nerwicy lękowej tłumaczy się niekiedy również zaburzeniami w wydzielaniu przez mózg istotnych neuroprzekaźników odpowiadających za naszą kondycję emocjonalną, w tym adrenaliny i noradrenaliny. Ich zwiększony poziom może być źródłem stresu stymulującego stany lękowe.

W przypadku nerwicy lękowej przyczyny mogą być też genetyczne – obserwuje się przekazywanie predyspozycji do tego typu zaburzeń w obrębie rodziny. Jeśli nie wprost, to w sposób pośredni. Niezwykle istotna jest bowiem konstatacja, że do wystąpienia nerwicy lękowej predestynują określone typy osobowości. Należy do nich w szczególności tzw. osobowość lękliwa, charakteryzująca się skupieniem na sobie ze szczególnym uwzględnieniem własnej nieatrakcyjności i ułomności, a także brakiem odporności na krytykę, doszukiwaniem się problemów tam gdzie ich nie ma, unikaniem kontaktów społecznych.

Czytaj też: Jak rozpoznać osobowość paranoiczną

Nerwica lękowa – objawy somatyczne

Tak jak wspomnieliśmy wyżej, występujące w przypadku nerwicy lękowej objawy somatyczne są źródłem nieustannego lęku. Dlaczego boli mnie głowa? Czy to rak mózgu? A może tętniak? Towarzyszące nerwicy lękowej objawy somatyczne całkowicie destabilizują życie pacjenta nie tylko napędzając kolejne napady lęku. Drugą konsekwencją jest niekończąca się wędrówka od gabinetu do gabinetu: neurolog, onkolog, kardiolog, endokrynolog, ortopeda, chirurg… Jeśli mamy do czynienia z objawami somatycznymi nerwicy lękowej, chory od każdego specjalisty słyszy, że w zakresie swoich kompetencji nie jest w stanie zdiagnozować żadnej choroby. Na część pacjentów działa to uspokajająco, a wieloletni ból głowy potrafi ustąpić, nim zamkną się drzwi gabinetu. Inne jednak osoby reagują zwiększeniem natężenia objawów emocjonalnych i psychotycznych nerwicy lękowej, w myśl zasady: skoro nikt nie wie, co mi jest, to musi być naprawdę ciężka choroba…

Czytaj też: Poznaj groźne oblicze depresji

Nerwica lękowa – leczenie

Podstawową metodą leczenia nerwicy lękowej jest psychoterapia. Zazwyczaj pacjentami z nerwicą lękową zajmują się terapeuci pracujący w nurcie poznawczym lub poznawczo-behawioralnym. Jeśli istotą nerwicy lękowej są przyczyny psychiczne i środowiskowe, rolą psychologa jest „otwarcie” pacjenta, wywołanie najgłębszych, wypartych wspomnień i odnalezienie w jego przeszłości tych, które mogły wpłynąć na wystąpienie zaburzeń lękowych. W szczególny sposób, tak jak wspomnieliśmy, zwraca się uwagę na sytuacje jawnego lub bardziej wyrafinowanego przymusu, którego doświadczył pacjent. Terapeuta pomaga „przepracować”, zaakceptować pewne wydarzenia z przeszłości jako takie, które się wydarzyły i nigdy nie zostaną cofnięte, więc jedynym sposobem, by się od nich uwolnić, jest zmiana nastawienia. 

W przypadku silnej nerwicy lękowej, która uniemożliwia normalne funkcjonowanie, zwłaszcza jeśli towarzyszą temu potężne spadki nastroju, zaleca się leczenie psychiatryczne z użyciem przeciwdepresyjnych środków farmakologicznych. Stosowane są w tym przypadku standardowe antydepresanty, w tym tak zwane inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny.

Czytaj też: Na czym polega psychoterapia poznawczo-behawioralna

Oceń artykuł

(liczba ocen 23)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA