NAJZDROWSZE MIEJSCE W INTERNECIE

Choroba Perthesa (martwica jałowa głowy kości udowej) - co to jest?

Choroba Perthesa pojawia się na skutek ograniczenia dopływu krwi do kości udowej. Taki stan doprowadza do martwicy kości, najczęściej u dzieci i zdecydowanie częściej u chłopców, ale dotyka także osoby dorosłe. Sprawdź, jakie przyczyny powodują chorobę i czy można ją leczyć.
Analiza kości przy chorobie Perthesa
Źródło: 123RF
Spis treści

Co to jest choroba Perthesa?

Choroba Perthesa, nazywana także chorobą Legga-Calvégo-Perthesa to jałowa martwica głowy kości udowej. Pojawia się głównie u chłopców pomiędzy 5 a 8 rokiem życia. W przypadku dziewczynek ten typ martwicy jest trudniejszy do wyleczenia i zdecydowanie rzadziej występuje.

Schorzenie najczęściej dotyczy jednego stawu, a jego wczesne wykrycie pozwala uniknąć trwałych zmian w obrębie stawu biodrowego.

Jałowa martwica głowy kości udowej powstaje na skutek ograniczenia dopływu krwi do kości, w tym przypadku udowej. U dzieci dolegliwość ta jest głównie związana z ich intensywnym wzrostem. Do warstwy chrząstki wzrostowej kości dopływa zbyt mała ilość krwi i tkanka otrzymuje za mało tlenu i substancji odżywczych. Konsekwencją takiego schematu jest martwica.

Przyczynami choroby Perthesa u dorosłych są:

  • anomalie w budowie naczyń krwionośnych, które wywołują zaburzenia krążenia krwi,
  • pourazowe miejscowe niedokrwienia u nasady kości udowej,
  • zaburzenia hormonalne,
  • dolegliwości tkanki łącznej,
  • przyjmowanie glikokortykosteroidów,
  • nadmierne spożywanie alkoholu,
  • działanie wysokiego ciśnienia (np. przy nurkowaniu).

Czynnikiem ryzyka przy tej chorobie jest przebyta dysplazja stawu biodrowego. Martwica głowy kości udowej pojawia się częściej u osób z nadwagą i u chorych przyjmujących leki sterydowe. Schorzenie przede wszystkim rozwija się u mężczyzn.

Dziedziczenie choroby Perthesa nie udowodniono w 100%, ale wielokrotnie zauważa się występowanie charakterystycznych objawów u członków rodziny.

Choroba Perthesa po latach

Większość osób dotkniętych chorobą Perthesa po latach nie odczuwa już dolegliwości bólowych. Ruchomość w stawie z reguły powraca do prawidłowego działania.

Problemy pojawiają się u osób, które za późno zgłosiły się do lekarza, nie podjęły w odpowiednim czasie leczenia lub były niewłaściwie leczone. Przyczyną nieprawidłowości, które pojawiają się po latach jest trwałe spłaszczenie lub nieregularność głowy kości udowej.

Powikłaniami choroby Perthesa są:

  • ból przy poruszaniu,
  • ograniczenia ruchowe,
  • utrata funkcji stawu,
  • utrwalone przykurcze,
  • stany zapalne biodra,
  • zaburzenia chodu.

Nawrót choroby Perthesa może wystąpić zarówno u dorosłych, jak i dzieci. Zawsze po zakończonym leczeniu należy szczegółowo ustalić z lekarzem, jakie są dopuszczalne formy aktywności fizycznej.

Choroba Perthesa u dorosłych

Choroba Perthesa występuje głównie u dzieci, ale może dotknąć osoby w każdym wieku.

 Jałowa martwica głowy kości udowej u dorosłych pojawia się najczęściej z powodu:

  • urazów mechanicznych kości,
  • mikrourazów, które są wynikiem wykonywania powtarzalnych czynności, obciążających systematyczne kość (np. w czasie pracy fizycznej),
  • nowotworów,
  • reumatoidalnego zapalenia stawów,
  • radioterapii,
  • radiochemioterapii,
  • długotrwałego leczenia sterydami,
  • alkoholizmu.

Choroba Perthesa u dorosłych często dotyka nurków. Jest ona głównym elementem choroby dekompresyjnej. Szybkie wynurzanie się i zmniejszanie ciśnienia atmosferycznego powoduje pojawienie się pęcherzyków azotu w naczyniach krwionośnych. To wywołuje uszkodzenia narządów i utrudnia ukrwienie tkanki kostnej.

Ograniczony dopływ krwi do kości to jedna z głównych przyczyn choroby Perthesa. Choroba najczęściej ujawnia się u dorosłych już w dojrzałym wieku, zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. Zauważono również, iż częściej zdarza się u osób aktywnych. 

Leczenia jałowej martwicy głowy kości udowej u dorosłych zależy od stopnia uszkodzenia kości udowej. Polega przede wszystkim na ćwiczeniach ruchowych i odpowiednio dobranej rehabilitacji, a w cięższych przypadkach może być konieczna operacja.

Choroba Perthesa u dzieci 

Największą rolę w diagnozowaniu Perthesa u dzieci mają rodzice, którzy widzą swoje dziecko każdego dnia. To właśnie rodzice są w stanie najszybciej wychwycić nieprawidłowości w poruszaniu dziecka czy zareagować na dolegliwości bólowe.

Choroba Perthesa, czyli jałowa martwica kości udowej to najczęściej występująca martwica w układzie kostnym dzieci. Pojawia się zdecydowanie częściej u chłopców, a najwięcej zachorowań ujawnia się pomiędzy 4. a 8. rokiem życia. Schorzenie u dzieci dotyczy jednego stawu, obustronne zajęcie bioder należy do rzadkości.

Dolegliwość jest wynikiem zahamowania dopływu krwi do głowy kości udowej. W przedziale wiekowym 4-8 lat jej unaczynienie może być niewystarczające. Przyczyną choroby mogą być także urazy lub powtarzające się mikrourazy.

Wczesne wykrycie nieprawidłowości w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym pozwala uniknąć trwałych zmian w obrębie stawu biodrowego. Jeśli doszło już do martwicy stosowane jest leczenie zachowawcze i rehabilitacja lub leczenie operacyjne. 

Objawy choroby Perthesa

W początkowej fazie choroba może nie dawać żadnych objawów.  Wraz z jej rozwojem medycyna wyróżnia następujące etapy choroby Perthesa:

  • etap 1 (2-3 miesiące), w którym pojawiają się wstępne objawy, jak ból, utykanie czy ograniczenie ruchomości w stawie biodrowym. Zmniejsza się również grubość chrząstki nasadowej,
  • etap 2 (od 4 do 12 miesięcy), w którym pojawiają się przykurcze, ból i znaczne ograniczenie ruchowe. Proces martwiczy obejmuje pod koniec etapu całość kości udowej,
  • etap 3 (do 18 miesięcy), w którym najczęściej głowa kości udowej znika całkowicie. Kość jest w tym okresie najmocniej narażona na odkształcenia,
  • etap 4 to zmiany utrwalone i okres odbudowy, w którym następuje całkowita przebudowa nasady.

Do głównych objawów choroby Perthesa należą:

  • utykanie,
  • zanik mięśni uda,
  • skrócenie długości kończyny,
  • przykurcz mięśniowy,
  • poranna sztywność nogi,
  • miejscowe pogrubienie chorej kończyny,
  • obrzęki,
  • ograniczenie ruchomości stawu biodrowego,
  • zmniejszenie obwodu uda na skutek osłabienia mięśnia czworogłowego,
  • niewydolność mięśni pośladkowych po chorej stronie,
  • objaw kolanowy w chorobie Perthesa, który polega na bólu w stawie kolanowym i często błędnie naprowadza rozpoznanie w kierunku schorzeń stawu kolanowego.

Leczenie choroby Perthesa

Czy choroba Perthesa jest uleczalna? Wynik leczenia zależy od rozmiaru rozległości zmian martwiczych. W przypadku takich zmian w obrębie chrząstki wzrostowej rokowania są zdecydowanie gorsze. Młodsze dzieci potrzebują dłuższego okresu powrotu do zdrowia, ale mają większe szanse całkowitego wyleczenia.

U starszych dzieci może występować utrwalona deformacja kości udowej.

Głównymi metodami leczenia choroby Perthesa są:

  • leczenie zachowawcze choroby Perthesa, które polega na nauce prawidłowego chodu, stopniowym obciążaniu chorej nogi, właściwej pionizacji i odciążaniu leczonej kończyny,
  • operacja jałowej martwicy kości udowej, która ma na celu uzyskanie prawidłowego położenia głowy kości udowej,
  • zastosowanie ortez lub opatrunków gipsowych,
  • wyciągi pośrednie,
  • ćwiczenia ruchowe,
  • fizykoterapia.

Operacja przy chorobie Perthesa zalecana jest w przypadku zaawansowanej jałowej martwicy kości udowej. Zabieg polega na przecięciu kości udowej lub miednicy w celu poprawy biomechaniki stawu biodrowego.

Przy tego typu schorzeniach stosowane jest także leczenie farmakologiczne, głównie poprzez podawanie niesterydowych leków przeciwzapalnych.

Rehabilitacja w chorobie Perthesa

Ograniczenie dolegliwości bólowych i stanów zapalnych pozwala na dalsze leczenie w postaci ćwiczeń w chorobie Perthesa. Ich zadaniem jest zwiększenie zakresu ruchów w stawie biodrowym.

Podstawowe znaczenie mają ćwiczenia rotacyjne i odwiedzeniowe, które nie obciążają stawu. Fizjoterapeuci opracowują indywidualnie przykłady ćwiczeń przy chorobie Perthesa, dostosowane do konkretnego pacjenta. Zadaniem takich ćwiczeń jest wzmocnienie siły mięśni, likwidacja przykurczów i zaników mięśniowych oraz podtrzymanie ruchomości stawu biodrowego.

Rehabilitacja i choroba Perthesa to mocno powiązane elementy składowe całego procesu leczenia.  

Fizjoterapia choroby Perthesa obejmuje głównie zabiegi fizykalne, które łagodzą ból i stany zapalne oraz przyspieszają regenerację tkanki kostnej. Do takich zabiegów należy laseroterapia, masaż wirowy, magnetoterapia, promienie IR, pole magnetyczne, krioterapia i masaż podwodny lub klasyczny. 

Czytaj również

Bibliografia

  • T. Gaździk „Ortopedia i traumatologia”, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009
  • J. Kruczyński, A. Szulc, W. Degi „Ortopedia i rehabilitacja. Wybrane zagadnienia z zakresu chorób i urazów narządu ruchu dla studentów i lekarzy”, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015
  • J. Sułko „Przyczyny ortopedyczne bólów stawowych i utykania u dzieci”, Przegląd Lekarski, t. 66, nr 1–2, Kraków 2009, s. 78–89
  • M. Synder M „Jałowe martwice kości i osteochondrozy. Ortopedia i traumatologia”, Podręcznik dla studentów medycyny, red. A. Nowakowski, T. Mazurek, Warszawa 2009
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Podobne artykuły
Ból lewej ręki - co oznacza boląca lewa ręka?
Ból łokcia - przy prostowaniu i zginaniu. Przyczyny i leczenie
Ból nadgarstka – przyczyny oraz leczenie bólu nadgarstka
Ból pięty przy chodzeniu - od czego bolą i co na bolące pięty?
Ból pięty - jakie są przyczyny bólu z tyłu i od spodu?

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Zimne dłonie – jak leczyć? Przyczyny i domowe sposoby
Ukruszony ząb - co należy zrobić, gdy dojdzie do urazu?
Skoki ciśnienia - przyczyny i objawy. Od czego nagłe?
Dieta w ciąży i w czasie karmienia piersią - czy warto stosować olej rzepakowy?

Reklama