NAJZDROWSZE MIEJSCE W INTERNECIE

Mięśnie kończyny dolnej - anatomia. Urazy i ćwiczenia

Mięśnie kończyny dolnej, w tym uda, podudzia, stopy oraz obręczy pozwalają chodzić, biegać i stać w wyprostowanej pozycji, unoszą też ciężar całego ciała. Dlatego w anatomii człowieka stanowią tak ważny element.
Mężczyźni ćwiczy mięśnie nóg
źródło:123RF
Spis treści

Podział mięśni kończyny dolnej

Mięśnie kończyny dolnej stanowią rozbudowany aparat zdolny do przenoszenia ogromnych obciążeń statycznych i dynamicznych. Na tle innych tego typu struktur znajdujących się w organizmie człowieka, charakteryzują się wyjątkową siłą. 

Są niezbędne dla takich procesów, jak:

  • chodzenie, bieganie, skoki, przysiady, zginanie nóg, podnoszenie się, siadanie oraz wszelkie inne formy ruchu,
  • podtrzymywanie ciężaru górnych partii ciała,
  • utrzymywanie pionowej pozycji ciała,
  • zachowanie równowagi.

Mięśnie kończyny dolnej anatomii człowieka dzieli się na cztery podstawowe grupy, stabilizujące oraz wprawiające w ruch poszczególne części nogi. 

Są to mięśnie:

  • obręczy, 
  • uda,
  • goleni,
  • stopy.

W porównaniu z innymi organizmami żywymi, mięśnie nóg człowieka wyróżniają się znacznym rozrostem mięśni pośladkowych, a także przywodzicieli uda, czworogłowego uda oraz trójgłowego łydki. 

Mięśnie obręczy kończyny dolnej

Mięśnie obręczy kończyny dolnej odpowiadają za wykonywanie ruchów w biodrach, stabilizują też połączenie nóg z korpusem. W tej grupie znajduje się aż kilkanaście zróżnicowanych struktur. 

Należą do nich mięśnie:

  • gruszkowaty – obraca udo na zewnątrz,
  • zasłaniacz wewnętrzny i zewnętrzny – funkcja identyczna, jak w przypadku m. gruszkowatego,
  • bliźniaczy przedni i tylny – także odpowiadają za obrót kości udowej,
  • czworobocznyuda – odwraca udo na zewnątrz oraz je przywodzi,
  • biodrowo-lędźwiowy – potężny mięsień odpowiadający za zginanie całego uda i jego obrót na zewnątrz, a także unoszący korpus z pozycji leżącej do siedzącej,
  • pośladkowy

o  wielki – odpowiada za utrzymanie pozycji pionowej, prostowanie stawu biodrowego (odwodzenie oraz przywodzenie kończyny),

o  średni – odgrywa rolę w utrzymaniu równowagi,

o  mały – odwodzi nogę, prostuje staw biodrowy, odpowiada za rotację do wewnątrz i na zewnątrz,​

  • naprężacz powięzi szerokiej – odwodzi staw biodrowy.

Mięśnie uda

Mięśnie uda to najsilniejsze tego typu struktury w całym organizmie człowieka, a jednocześnie najbardziej rozbudowane w sensie czysto fizycznym i objętościowym. Odpowiadają za ruch w stawach biodrowych oraz kolanowych. 

Na tym odcinku wyróżnia się trzy podstawowe grupy:

●      Grupa przednia, a w niej:

o  mięsień czworogłowy uda, składający się z m. prostego, pośredniego, obszernego przyśrodkowego oraz bocznego. Spełnia szereg istotnych funkcji. Jest zginaczem stawu biodrowego i prostownikiem stawu kolanowego. Dzięki niemu możliwe jest unoszenie kolana w czasie chodzenia i biegania, ale też całkowity wyprost nogi, niespotykany u innych ssaków,

o  mięsień krawiecki – najdłuższy w organizmie człowieka. Liczy nawet 50 centymetrów. Rozpięty jest między kością biodrową, a guzowatością piszczeli. Unosi udo i zgina kolano.
 

●     Grupa tylna, w tym:

o  mięsień dwugłowy uda – zgina nogę w stawie kolanowym,

o  mięsień półścięgnisty – zgina nogę w kolanie i prostuje w biodrze,

o  mięsień półbłoniasty – ma podobne działanie.
 

●     Grupa przypośrodkowa:

o  grzebieniowy – przywodzi, zgina i obraca udo na zewnątrz,

o  przywodziciel długi i krótki – podobna funkcja,

o  przywodziciel wielki – przywodzi udo i obraca do wewnątrz.

Mięśnie goleni (podudzia)

Mięśnie goleni (podudzia) znajdują się między stawem kolanowym a stopą. Są mniej rozbudowane i słabsze, niż m. uda. 

Także i w tym przypadku wyróżniamy trzy podstawowe grupy:

●      Prostowniki stopy (grupa przednia), w tym:

o  mięsieńpiszczelowy przedni,

o  prostownik długi palucha,

o  prostownik długi palców,
 

●      mięśnie strzałkowe (grupa boczna): długi i krótki. Zginają i odwodzą stopę
 

●      zginacze stopy (grupa tylna):

o  mięsień trójgłowy łydki (m. brzuchaty przyśrodkowy i boczny, m. płaszczkowaty),

o  m. piszczelowy tylny,

o  m. podeszwowy,

o  m. podkolanowy,

o  zginacz długi palców,

o  zginacz długi palucha.

Mięśnie stopy

Ostatnią kategorię stanowią mięśnie stopy, ulokowane w dystalnej części nogi. Są one niewielkie i stosunkowo słabe, a ich znaczenie ogranicza się głównie do sterowania ruchem palców, który w przypadku kończyn dolnych jest nieznaczny. 

W tym przypadku wyróżnia się dwie grupy:

●      mięśnie grzbietu stopy:

o  prostownik krótki palców,

o  prostownik krótki palucha,

●      mięśnie podeszwy stopy,

●      odwodziciel palucha,

●      przywodziciel palucha,

●      odwodziciel małego palca,

●      zginacz palucha,

●      zginacz małego palca,

●      zginacz krótki palców,

●      mięsień czworoboczny podeszwy,

●      mięśnie międzykostne,

●      mięśnie glistowate.

Naderwany mięsień uda i inne urazy

Mięśnie nóg są mocne i silne, jednak ze względu na ilość i skalę przenoszonych obciążeń, także i one są narażone na urazy. Rzadko dochodzi do nich na co dzień, w trakcie wykonywania przyziemnych czynności, u osób wiodących nieaktywny tryb życia. 

Naderwany mięsień uda i inne tego typu kontuzje są domeną sportowców, uprawiających wszystkie te dyscypliny, w które charakteryzują się dużą intensywnością, szybkością, kontaktowością, i które wymagają przyspieszeń, zrywów, wyskoków, częstej i dynamicznej zmiany kierunków ruchu. 

Należą do nich między innymi: 

  • piłka nożna i ręczna, 
  • koszykówka, 
  • siatkówka, 
  • rugby, 
  • futbol amerykański, 
  • bieganie, 
  • tenis, 
  • badminton i wiele innych. 

Ze względu funkcje i umiejscowienie, najbardziej narażone na uraz są:

  • mięsień czworogłowy uda,
  • mięsień dwugłowy uda.

Innym możliwym powodem naderwania lub naciągnięcia jednego z mięśni nóg są schorzenia, zaburzenia i nieprawidłowości w budowie narządu ruchu, takie jak nierówna długość kończyn, szpotawość, koślawość etc.

Ćwiczenia na mięśnie kończyn dolnych

W celu utrzymania kończyn dolnych w dobrej kondycji przez długie lata, zaleca się wykonywanie regularnych ćwiczeń, adekwatnych do wieku, stanu zdrowia, sylwetki itd. 

Istnieje żelazny zestaw aktywności wzmacniających i rozciągających mięśnie kończyn dolnych – jego elementy poznają już dzieci w wieku wczesnoszkolnym na zajęciach z wychowania fizycznego. 

Tego typu trening warto regularnie kontynuować także poza szkołą, a także w późniejszych latach życia. Kanon stanowią:

  • przysiady, z nogami złączonymi, ale też na nogach szeroko rozstawionych (pozycja sumo),
  • wykroki do przodu - wysunięcie jednej nogi daleko przed siebie z przyklęknięciem lub wyprostem drugiej,
  • wykroki w bok – wyrzut jednej nogi w lewo lub prawo, druga pozostaje wyprostowana w miejscu,
  • wspinanie na palce – unoszenie całej sylwetki poprzez oderwanie pięt od podłoża i oparcie ciężaru ciała na palcach,
  • rozciąganie, szpagat.

Dodatkowo, na siłowni intensywność treningu można zwiększyć poprzez dołożenie obciążeń (np. podnoszenie ciężarów ze sztangą). 

Czytaj również

Bibliografia

  • Wojciech Glac, Układ mięśniowy, http://www.homunculus.ug.edu.pl
  • Bochenek A., Reicher M.: Anatomia człowieka. Tom I. Anatomia ogólna, kości, stawy i więzadła, mięśnie. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2006
  • Tomasz Ridan i inni, Charakterystyka urazów kończyn dolnych w grupie zawodników futbolu amerykańskiego. Doniesienie wstępne, Ostry dyżur 2017, tom 10, numer 4
Piotr  Brzózka
Artykuł napisany przez
Piotr Brzózka
Dziennikarz, autor tysięcy publikacji o tematyce ekonomicznej, politycznej, społecznej oraz medycznej. Przez 15 lat związany z Dziennikiem Łódzkim i Polska TheTimes. Z wykształcenia socjolog stosunków politycznych, absolwent Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Po godzinach fotografuje, projektuje, maluje, tworzy muzykę.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Podobne artykuły
W Medme rozmawiamy o niepłodności
Trądzik – walcz z nim za pomocą diety
Dieta przy endometriozie - co jeść?
Dieta przy nadciśnieniu - co jeść i czego unikać?
Dieta przy niedoczynności tarczycy – co jeść? Jadłospis

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Zimne dłonie – jak leczyć? Przyczyny i domowe sposoby
Ukruszony ząb - co należy zrobić, gdy dojdzie do urazu?
Skoki ciśnienia - przyczyny i objawy. Od czego nagłe?
Dieta w ciąży i w czasie karmienia piersią - czy warto stosować olej rzepakowy?

Reklama