Znajdź chorobę

Choroba de Quervaina - objawy, leczenie, operacja, rehabilitacja

Choroba de Quervaina to zapalenie pochewki ścięgnistej, która wpływa na ruchomość kciuka. Najczęściej wywołana jest przez przeciążenie ścięgien spowodowane powtarzającymi się ruchami. Sprawdź jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenie.

Choroba de Quervaina (ang. de Quervain disease, de Quervain tenosynovitis) to zapalenie pochewki ścięgnistej otaczającej dwa ścięgna kontrolujące ruchy kciuka (ścięgno odwodziciela długiego kciuka i ścięgno prostownika krótkiego kciuka). Objawia się to bólem podczas wykonywania ruchów nadgarstkiem i kciukiem oraz obrzękiem zlokalizowanym u podstawy kciuka.

Choroba de Quervaina jest nazwą używaną do określenia dwóch różnych chorób – zapalenia pochewki ścięgnistej wymienionych wyżej ścięgien oraz podostrego zapalenia tarczycy.

Choroba de Quervaina - przyczyny

Dokładna przyczyna powstawania choroby de Quervaina nie jest znana. Uważa się, że przyczyną jej są:

  • powtarzające się urazy
  • przeciążenia opisanych wcześniej ścięgien.

Przy określonych, często powtarzanych ruchach ręki (chwytanie, zaciskanie ręki i zginanie w nadgarstku) dochodzi do konfliktu („otarć”) pomiędzy ścięgnami, ich pochewką, a otaczającymi tkankami. Skutkuje to rozwinięciem się stanu zapalnego (przekrwienia, obrzęku, bólu) pochewki ścięgnistej, co w efekcie utrudnia ślizganie się wewnątrz jej ścięgien.

Tak więc częste powtarzanie takich czynności jak

  • chwytanie,
  • zaciskanie ręki,
  • wyżymanie 
  • wykręcanie np. prania (częsta choroba u praczek)

może prowadzić do rozwinięcia się zapalenia ścięgien mięśni kciuka.

Inne przyczyny mogące prowadzić do rozwinięcia się choroby de Quervaina to np.:

  • powstanie blizny na przebiegu opisywanej pochewki ścięgnistej (np. po urazie);
  • proces zapalny np. na tle reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) prowadzący do powstania zrostów pozapalnych.

Czynniki ryzyka rozwinięcia się choroby de Quervaina to:

  • płeć żeńska;
  • wiek pomiędzy 30. a 50. rokiem życia;
  • wykonywanie prac wymuszających specyficznie ułożenie ręki jak np. stolarstwo, gra na niektórych instrumentach, pranie ręczne;
  • częste pisanie jedną ręką (kciukiem) smsów na telefonach komórkowych!

Choroba de Quervaina - objawy

  1. Głównymi objawami choroby de Quervaina są ból i obrzęk okolicy podstawy kciuka. Ból może narastać powoli lub wystąpić nagle.
  2. Pojawiają się również problemy w wykonywaniu ruchów takich jak chwytanie bądź zaciskanie ręki (będą one zaostrzały dolegliwości bólowe).
  3. Może dochodzić do przeskakiwania ścięgien ponad strukturami kostnymi (charakterystyczny trzask) odczuwanymi przez chorego jako uczucie „nagłego zatrzymania i równie nagłej możliwości dalszego ruchu”.

Jeśli nie podejmie się odpowiedniego leczenia, ból będzie narastał i może się rozprzestrzeniać do kciuka i na przedramię. Jeśli pomimo podjęcia w domu wstępnego leczenia ból i obrzęk nie ustępują, należy zgłosić się do lekarza.

Choroba de Quervaina - diagnostyka 

Jeśli pomimo podjęcia w domu wstępnego leczenia (maści z NLPZ-ami, czyli niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi jak np. ketoprofen, diklofenak, zimne okłady na bolące miejsce, unieruchomienie nadgarstka), ból i obrzęk nie ustępują, należy zgłosić się do swojego lekarza rodzinnego. Ten zadecyduje czy skierować pacjenta do specjalisty ortopedy lub reumatologa, czy też samemu leczyć chorobę de Quervaina.

Przed pierwszą wizytą u lekarza warto przygotować sobie następujące rzeczy:

  • listę objawów, które niepokoją pacjenta (kiedy wystąpiły, jak długo się utrzymują, czy coś powoduje ich zaostrzanie się lub ustępowanie);
  • listę zażywanych na stałe leków;
  • listę chorób na jakie pacjent leczy się przewlekle;
  • listę urazów, których pacjent niedawno doznał;
  • listę wykonywanych czynności (zarówno hobby jak i praca zawodowa), które mogą powodować przeciążenia nadgarstka i ręki jak np. plewienie, granie na instrumentach muzycznych, gra w tenisa, szydełkowanie;
  • listę nurtujących pytań odnośnie choroby. Nie bój i nie wstydź się zadawać lekarzowi pytań. Podczas wizyty służy Ci on swoją wiedzą najlepiej jak potrafi.

Przykładowe pytania jakie warto zadać lekarzowi w związku z chorobą de Qurvaina to:

  • Co najprawdopodobniej wywołało chorobę?
  • W jaki sposób można diagnozować i leczyć chorobę de Quervaina?
  • Czy konieczna będzie operacja?
  • Jakie jest ryzyko ewentualnych powikłań choroby i jakie mogą one być?
  • Jak często należy zgłaszać się do kontroli?
  • Jak długo należy unikać wykonywania czynności mogących wywoływać chorobę?

Podczas pierwszej wizyty u specjalisty, lekarz przeprowadzi z chorym wywiad lekarski oraz pełne badanie fizykalne. Aby postawić definitywną diagnozę choroby de Quervaina lekarz sprawdzi, czy u chorego występuje bolesność uciskowa po grzbietowej stronie ręki w okolicy kciuka i nadgarstka oraz przeprowadzi test Finkelsteina (dodatni wynik świadczy o chorobie de Quervaina).

Test Finkelsteina wykonuje się poprzez zgięcie kciuka do dłoni i objęcie go przez pozostałe palce („zamknięcie kciuka w pieści”). Następnie nadgarstek odchylany jest w kierunku łokciowym (w kierunku małego palca). Ból i trzeszczenie w okolicy podstawy kciuka i przedramienia przemawia za chorobą de Quervaina. W celu wykluczenia choroby zwyrodnieniowej w stawie nadgarstkowo-śródręcznym kciuka lekarz może zlecić celowane zdjęcie RTG tej okolicy.

Jako, że nie znamy dokładnej przyczyny powstawania choroby de Qurvaina jedynym sposobem zapobiegania tej chorobie jest unikanie czynności, które mogą ją wywoływać np. chwytania ciężkich rzeczy, wykręcania nadgarstka mając zaciśniętą rękę.

Choroba de Quervaina - leczenie

Wstępne leczenie (możliwe do wdrożenia samemu w domu) wczesnych stadiów choroby de Quervaina opiera się na:

  • unieruchomieniu nadgarstka w usztywniaczu;
  • unikaniu czynności wywołujących i zaostrzających ból;
  • stosowaniu zimnych okładów na bolące i obrzęknięte miejsce;
  • nakładaniu na bolące miejsce maści np. z ketoprofenem, diklofenakiem;
  • po ustąpieniu bólu rozpoczęcie odpowiednich ćwiczeń rehabilitacyjnych (najpierw pod okiem fizjoterapeuty, następnie samemu w domu).

Dalsze leczenie zachowawcze opiera się na podawaniu w bolące miejsce zastrzyków z glikokortykosteroidami (tzw. „blokady”), które mają na celu zmniejszenie stanu zapalnego (zmniejszają ból i obrzęk).

Leczenie zachowawcze jest skuteczne, jeśli zostanie wdrożone na wczesnym etapie choroby. Jednak w przypadku dalszego nadmiernego obciążania nadgarstka i kciuka objawy mogą nawracać.

W przypadku zaawansowanych zmian leczeniem z wyboru jest zabieg chirurgiczny. Podczas tego zabiegu chirurg nacina zmienioną zapalnie pochewkę ścięgnistą, częściowo ją wycina (uwalniając w ten sposób ścięgna i umożliwiając im swobodne ślizganie się) i usuwa ewentualne pozapalne zrosty.

Warto również porozmawiać z lekarzem specjalistą lub fizjoterapeutą na temat zmian nawyków, które mogą się przyczyniać do przeciążania nadgarstków. Pomocne może okazać się również przyswojenie sobie określonych ćwiczeń pozwalających na wzmocnienie mięśni przedramion, co odciąży ścięgna i w przyszłości będzie zapobiegać nawracaniu choroby.

Należy pamiętać, że samo unikanie poruszania chorego kciuka nie jest metodą leczniczą w chorobie de Quervaina. Ograniczenie ruchów samo w sobie prowadzi do osłabienia mięśni, narastania bólu i w efekcie do powstania przykurczy. Dlatego tak ważne jest wczesne wkroczenie z odpowiednim leczeniem, w którym unieruchomienie nadgarstka jest tylko jednym z elementów.

Choroba de Quervaina - najczęściej zadawane pytania

Czym jest i jak się objawia choroba de Quervaina?

Choroba de Quervaina to zapalenie pochewki ścięgnistej otaczającej dwa ścięgna kontrolujące ruchy kciuka (ścięgno odwodziciela długiego kciuka i ścięgno prostownika krótkiego kciuka). Objawia się bólem podczas wykonywania ruchów nadgarstkiem i kciukiem oraz obrzękiem zlokalizowanym u podstawy kciuka.

Czy określenie choroby de Quervaian określa tylko jedną chorobę?

Choroba de Quervaina jest nazwą używaną do określenia dwóch różnych chorób – zapalenia pochewki ścięgnistej wymienionych wyżej ścięgien oraz podostrego zapalenia tarczycy.

Wykonywanie jakich czynności może prowadzić do rozwinięcia się choroby de Quervaina?

Częste powtarzanie takich czynności jak chwytanie, zaciskanie ręki, wyżymanie i wykręcanie np. prania (częsta choroba u praczek), gra w tenisa, szydełkowanie, gra na instrumentach muzycznych może prowadzić do rozwinięcia się choroby de Quervaina.

Jakie badania służą do postawienia diagnozy choroby de Quervaina?

Aby postawić definitywną diagnozę choroby de Quervaina lekarz sprawdzi czy u chorego występuje bolesność uciskowa po grzbietowej stronie ręki w okolicy kciuka i nadgarstka oraz przeprowadzi test Finkelsteina (dodatni wynik świadczy o chorobie de Quervaina).

Czym jest test Finkelsteina?

Test Finkelsteina wykonuje się poprzez zgięcie kciuka do dłoni i objęcie go przez pozostałe palce („zamknięcie kciuka w pieści”). Następnie nadgarstek odchylany jest w kierunku łokciowym (w kierunku małego palca). Ból i trzeszczenie w okolicy podstawy kciuka i przedramienia przemawia za chorobą de Quervaina.

Jakie są, możliwe do wdrożenia w domu, metody leczenia choroby de Quervaina?

Wstępne leczenie (możliwe do wdrożenia samemu domu) wczesnych stadiów choroby de Quervaina opiera się na:

  • unieruchomieniu nadgarstka w usztywniaczu;
  • unikaniu czynności wywołujących i zaostrzających ból;
  • stosowaniu zimnych okładów na bolące i obrzęknięte miejsce;
  • nakładaniu na bolące miejsce maści np. z ketoprofenem, diklofenakiem;
  • po ustąpieniu bólu rozpoczęcie odpowiednich ćwiczeń rehabilitacyjnych (najpierw pod okiem fizjoterapeuty, następnie samemu w domu).

 

Bibliografia

  • .,Kelley's Textbook of Rheumatology,,Saunders Company,Eight Edition, 2008
  • McGraw Hill,Current Diagnosis and Treatment – Rheumatology,,.,2007 Second Edition,
  • Joel A. Delisa,Physical Medicine and Rehabilitation,,(2005) 4th Edition,

Temat miesiąca: Skuteczne sposoby na ból gardła