Kręgozmyk: objawy, leczenie i operacja. Czy jest uleczalny?

Kręgozmyk, to choroba kręgosłupa, która objawia się silnym bólem pleców, promieniującym do kończyn dolnych. Czy kręgozmyk jest uleczalny? Kiedy należy się poddać operacji?

Spis treści

Co to jest kręgozmyk?

Kręgozmyk (łac. Spondylolisthesis) jest ciężkim schorzeniem kręgosłupa polegającym na patologicznym przesuwaniu się kręgów, w taki sposób że kręgi położone wyżej wysuwają się w przód względem tych, które znajdują się niżej. Choroba najczęściej dotyka dolnych kręgów odcinka lędźwiowego. 

Kręgozmyk występuje u około 5-7 procent ogółu populacji, dwukrotnie częściej u mężczyzn niż u kobiet, przy czym zakłada się w tej materii pewne niedoszacowanie. Ma to związek z tym, że u około 80 procent pacjentów choroba przebiega bezobjawowo lub sposób mało charakterystyczny, przynajmniej na początkowym etapie. 

U pozostałych powoduje jednak silny ból kręgosłupa, zazwyczaj promieniujący do kończyn dolnych. W miarę postępów choroby pacjent może stracić możliwość normalnego funkcjonowania – ból znacznie utrudnia poruszanie się i zmienianie pozycji ciała, w szczególności wstawanie z łóżka czy krzesła, a także siadanie. 

Stopnie kręgozmyków

Kręgozmyki przyjmują rozliczne postacie. Ze względu na stopień zaawansowania, wedle powszechnie stosowanej skali Meyerdinga, wyróżnić można kręgozmyk:

  • 1 stopnia– przesunięcie poniżej 25 procent,
  • 2 stopnia – przesunięcie od 26 do 50 proc.,
  • 3 stopnia – przesunięcie w granicach 51-75 proc.,
  • 4 stopnia – przesunięcie powyżej 76 proc.,
  • Spondylolisteza całkowita – brak styczności kręgów, a co za tym idzie, utrata stabilności kręgosłupa.  

Z kolei klasyfikacja Wiltse’a dzieli kręgozmyk ze względu na przyczyny jego występowania.

  1. Typ I: wrodzony (dysplastyczny) – występuje u dzieci i młodzieży, ma związek z niewłaściwym wykształceniem łuków i stawów kręgowych połączenia lędźwiowo-krzyżowego (pogranicze L5 i S1).
  2. Typ II: cieśniowy (węzinowy) – stanowiący około 50 procent wszystkich przypadków, występujący zwłaszcza u osób w przedziale wiekowym 30-40 lat. Spowodowany jest przerwaniem tzw. węziny łuku, wskutek osłabienia połączenia łuku kręgu z jego nasadami.
  3. Typ III: zwyrodnieniowy, stosunkowo łagodny (przesunięcie do 30 procent), stanowiący około 20 proc. przypadków, charakterystyczny dla osób po 50 roku życia; efekt postępowania procesów zwyrodnieniowych stawów kręgosłupa i krążka międzykręgowego
  4. Typ IV: urazowy, bardzo rzadki, związany z bezpośrednim urazem kręgosłupa, np. w wyniku wypadku komunikacyjnego albo kontuzji sportowej.
  5. Typ V:patologiczny – powstaje wskutek zmian właściwości mechanicznych kości, do czego dochodzi m.in. na tle infekcyjnym czy metabolicznym.

Reklama

Objawy kręgozmyku

W zdecydowanej większości przypadków (82 proc.), kręgozmyk występuje w obszarze połączenia lędźwiowo-krzyżowego, a więc w przestrzeni L5/S1 – piąty krąg lędźwiowy zsuwa się po powierzchni kości krzyżowej. 11 proc. przypadków dotyczy segmentu ruchowego L4/L5, zaś 7 proc. diagnozowanych jest w przestrzeni L3/L4. 

Objawy kręgozmyku są różnorodne i w dużej mierze zależne od stopnia zaawansowania:

  1. Kręgozmyk niskiego stopnia (odpowiadający pozycjom 1 i 2 na skali Meyerdinga) najczęściej objawia się poprzez ból kręgosłupa, a w sytuacji ucisku na korzenie nerwowe, także ból kończyn dolnych (rwa kulszowa lub rwa udowa). Może się pojawić drętwienie nóg.
  2. Kręgozmyk wysokiego stopnia(procent ześlizgu w granicach 51-100 proc.). Oprócz wyżej opisanych dolegliwości pojawiają się w tym przypadku także:
  • deformacja sylwetki ciała,
  • zaburzenia chodu,
  • osłabienie siły mięśni kończyn dolnych,
  • osłabienie siły zwieraczy,
  • tzw. chromanie neurogenne, czyli ból kończyn po przejściu lub przebiegnięciu określonego odcinka.

Czy kręgozmyk jest uleczalny?

Odpowiedź na to pytanie jest złożona. W przypadku pacjentów z 1 oraz 2 stopniem kręgozmyku, terapia ogranicza się do leczenia zachowawczego, mającego na celu jedynie łagodzenie objawów. Jest ono nieinwazyjne, ale też nie prowadzi do usunięcia wady. 

U pozostałych pacjentów rekomendowane jest leczenie operacyjne, mające na celu:

  • powstrzymanie progresji ześlizgu kręgów,
  • zniesienie niestabilności segmentu ruchowego,
  • poprawę układu przestrzennego kręgosłupa,
  • zmniejszenie ciśnienia wywieranego na struktury nerwowe, 
  • ochronę sąsiednich segmentów przed zwyrodnieniem.

Zabieg operacyjny nie zawsze prowadzi do całkowitego wyleczenia, ale w wyraźny sposób ogranicza postępy choroby.

Nieoperacyjne leczenie kręgozmyku

Nieoperacyjne leczenie kręgozmyku zalecane jest u pacjentów, którzy nie mają objawów neurologicznych, a natężenie odczuwanego bólu nie przekracza akceptowalnego poziomu. Główne metody leczenia zachowawczego, to:

  1. Farmakoterapia, w tym:

●     Leki przeciwzapalne i przeciwbólowe

●     Leki zwiotczające (miorelaksanty)

  1. Rehabilitacja, w tym ćwiczenia:

●     wzmacniające mięśnie przykręgosłupowe, 

●     zwiększające zakres ruchu,

●     rozciągające mięśnie kulszowo – goleniowe

  1. Blokady:

●     korzeni nerwowych,

●     zewnątrzoponowe,

●     podawane w miejscu uszkodzenia węziny

  1. Gorsetowanie
  2. Profilaktyka, w tym w szczególności odpoczynek w łóżku i ogólne ograniczenie aktywności.

Operacja kręgozmyku

Czy operacja kręgozmyku jest bezpieczna? Ciężko o jednoznaczną odpowiedź, ponieważ każdy przypadek jest indywidualny. W leczeniu bardziej zaawansowanych postaci schorzenia, stosuje się różnego typu zabiegi chirurgiczne. 

Operacja kręgozmyku, w zależności od patogenezy ześlizgu, jego umiejscowienia oraz stopnia zaawansowania, wykonywana jest różnorakimi metodami.

  1. Naprawa uszkodzonej cieśni, w tym:
  • metoda Buck’a, polegająca na wkręceniu do trzonu kręgu specjalnej śruby
  • metoda Scott’a, której istotą jest mocowanie wyrostka kolczystego do wyrostków poprzecznych za pomocą drutu.
  • metoda Morcher’a, z użyciem śrub przeznasadowych, haków i prętów.  
  1. Dekompresja metodą Gill’a, której istotą jest usunięcie łuku kręgu.
  2. Spondylodezain situ, wykonywana bez wykorzystania stabilizatora wewnętrznego.
  3. Spondylodezaz użyciem stabilizatora wewnętrznego.
  4. Stabilizacja międzytrzonowa z dostępu przedniego ALIF.

Czytaj też:

Bibliografia

  • Gustaw Wójcik, Epidemiologia i klasyfikacja kręgozmyków odcinka lędźwiowo-krzyżowego, Journal of Education, Health and Sport. 2017; 7
  • Łukasz Bartochowski, Skuteczność leczenia operacyjnego kręgozmyku przy użyciu instrumentarium przeznasadowego , Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, 2011

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!