Znajdź chorobę

Niedobór witaminy K - objawy, badanie

Niedobór witaminy K skutkuje zaburzeniem prawidłowego krzepnięcia krwi, co może się objawiać krwawieniami z błon śluzowych, obfitymi miesiączkami, krwiomoczem, a także długotrwałym krwawieniem w wyniku urazu. Niedobory należy uzupełniać właściwą dieta oraz suplementami.

Spis treści

Witamina K to zbiorcza nazwa dla grupy związków, które pod względem chemicznym są pochodnymi chinonowymi, wykazującymi aktywność przeciwkrwotoczną. Do tej grupy należą:

  • filochinon (witamina K1) – występująca w świecie roślinnym,
  • menachinon (witamina K2) – produkowana przez drobnoustroje, również przez florę jelitową, stanowi częściowe źródło zapotrzebowania na witaminę K u dorosłego człowieka,
  • menadion (syntetyczna witamina K3).

Właściwości wszystkich trzech związków są podobne.

Rola witaminy K w organizmie

Najważniejszą funkcją witaminy K jest regulacja krzepliwości krwi – jest ona niezbędna do syntezy białek związanych z tym procesem. Witamina K kontroluje wytwarzanie wątrobowych czynników krzepnięcia: II (protrombiny), VII, IX i X. Bierze również udział w aktywacji 10-12 czynników krzepnięcia krwi. Ponadto uczestniczy w syntezie białek kości, poprzez regulację mineralizacji kości. Ma również właściwości antybakteryjne i przeciwgrzybiczne.

Źródła witaminy K

Dzienne zapotrzebowanie na witaminę K jest pokrywane z dwóch źródeł, tj.:

  • z żywności,
  • syntezy bakteryjnej w jelitach.

W żywności witamina K występuje zarówno w produktach roślinnych, jak i zwierzęcych. Bogatym jej źródłem są zielone warzywa liściaste (zawartość witaminy K jest w przybliżeniu równa ilości chlorofilu). Natomiast nie ma jej w bezchlorofilowych (niezielonych) roślinach – do grupy tej zaliczane są owoce i produkty zbożowe, ubogim źródłem są również mięso i mleko. Poniższa tabela przedstawia źródła pokarmowe witaminy K z podziałem na jej zawartość w poszczególnych produktach:

Zawartość witaminy K [µg/100 g]
poniżej 50 powyżej 50
mleko, mięso, ser, masło, chleb, jaja, ziemniaki, marchew, olej kukurydziany, pomidory, groszek zielony, banany, kawa, brzoskwinie, pomarańcze szpinak, sałata, kapusta, kalafior, wątroba wołowa, brukselka, herbata zielona

Szacuje się, że z produktów warzywnych organizm jest w stanie wykorzystywać od 30 do 70% zawartej w nich witaminy K. Obróbka termiczna (w tym również sterylizacja) i przechowywanie raczej nie powodują strat tej witaminy.

Przyczyny niedoboru witaminy K

Obecnie niedobory witaminy K należą do rzadkości, powszechnie występuje ona w żywności pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, a prawie połowa dostarczana jest z syntezy bakteryjnej w jelicie. Ponadto w organizmie istnieje biochemiczny mechanizm odzyskiwania witaminy K, który osobom dorosłym gwarantuje odpowiednią ilość tego składnika.

Jednakże niedobór witaminy K może pojawić się u dorosłych:

  • otrzymujących w pokarmach niewielkie jej ilości,
  • po urazach,
  • po rozległych zabiegach operacyjnych,
  • w wyniku długotrwałego żywienia pozajelitowego z (lub bez) jednoczesnym stosowaniem antybiotyków o szerokim spektrum działania.

Osoby w każdym wieku mogą być narażone na niedobór witaminy K, jeśli występuje u nich:

  1. niedrożność dróg żółciowych,
  2. zaburzenia wchłaniania
  3. jakakolwiek choroba mająca związek z nieprawidłowym funkcjonowaniem miąższu wątrobowego.

Pacjenci stosujący pewne leki, m. in.

  • przeciwdrgawkowe,
  • przeciwkrzepliwe,
  • niektóre antybiotyki (zwłaszcza cyklosporyny),
  • pochodne kwasu salicylowego 
  • znacznie zwiększone dawki witaminy A i E

mają większe ryzyko wystąpienia krwawień związanych z niedoborem.

Niedobór witaminy K pojawia się czasami u ludzi starszych, głównie w wyniku zaburzeń funkcjonowania przewodu pokarmowego, obniżonego wydzielania żółci, chorób wątroby lub z powodu stosowania antybiotyków i innych leków.

Narażone na niego są również noworodki i to one stanowią najliczniejszą grupę, w której pojawiają się objawy niedoboru. Dzieje się tak, gdyż zaraz po urodzeniu ich układ pokarmowy nie jest jeszcze zasiedlony przez bakterie (które mogłyby syntetyzować witaminę K), a mleko kobiece zawiera niewielkie ilości tego składnika. Dlatego noworodkom po urodzeniu podaje się profilaktyczną pojedynczą dawkę witaminy K.



Bibliografia

  • pod. red. J. Gawęckiego i L. Hryniewieckiego,Żywienie człowieka t. I – Podstawy nauki o żywieniu,Wydawnictwo Naukowe PWN,Warszawa 2008
  • The Merck Manual,Podręcznik diagnostyki i terapii,Urban & Partner,Wrocław 2001
Pytanie: Co sądzisz na temat terapii psychologicznej?

  każdy chociaż raz powinien zasięgnąć porady psychologa

  w razie problemów warto skonsultować się z psychologiem

  nie warto, to strata czasu i pieniędzy