Tiamina (witamina B1) - niedobór, występowanie, dawkowanie i działanie

Stres, duże ilości kawy i herbaty, nadużywanie węglowodanów, alkoholu i palenie papierosów – wszystko to sprawia, że w organizmie może pojawić się niedobór tiaminy. Nie wolno go lekceważyć, bo brak witaminy B1 może doprowadzić do skrajnej awitaminozy, czyli choroby Beri-Beri. Dlatego sprawdź jej występowanie, dawkowanie i działanie.
Produkty zawierające witaminę B1
Źródło: 123RF

Spis treści

Tiamina odkryta przez polskiego naukowca Kazimierza Funka w 1912 roku, jako pierwsza na świecie została nazwana witaminą. Biochemik odkrył ją szukając antidotum na chorobę Beri-Beri (skrajna awitaminoza), gdy wyodrębnił tiaminę z otrębów ryżowych najpierw okazało się, że pomaga ona zwalczać  objawy tej choroby, a potem odkryto jej inne właściwości. Okazało się, że witamina B1 odgrywa istotną rolę w przemianie węglowodanów, dzięki niej organizm może je w prawidłowy sposób spalać. 

Dlatego organizm potrzebuje jej więcej, jeśli w diecie jest dużo węglowodanów. Zapotrzebowanie na witaminę B1 wzrasta także u palaczy, alkoholików, osób pijących duże ilości kawy i herbaty, u osób żyjących w ciągłym stresie i cukrzyków, u których poziom witaminy B1 jest czterokrotnie niższy niż u zdrowych osób.

Witamina B1 działanie

Ale witamina B1 nie tylko reguluje proces spalania węglowodanów, uczestniczy także w wielu innych procesach życiowych. Odgrywa ważną rolę w:

  • przemianie tłuszczów
  • reakcjach metabolicznych,
  • procesach enzymatycznych
  • oddychaniu tkankowym
  • funkcjonowaniu układu naczyniowego i pracy serca
  • funkcjonowaniu układu nerwowego
  • funkcjonowaniu układu hormonalnego
  • procesie wzrostu

Witamina B1 sprawia także, że dzięki tiaminie lepiej goją się rany (dlatego jest pomocna w leczeniu owrzodzeń i stopy cukrzycowej), a ból jest mniej odczuwalny.

Niedobór witaminy B1

Jeśli przestaniemy dostarczać organizmowi witaminy B1 lub pojawią się problemy z jej wchłanianiem (np. u alkoholików) jej zapasy wyczerpią się w ciągu trzech miesięcy. W grupie osób, u który mogą częściej wystąpić niedobory witaminy B1 są:

  • alkoholicy (ograniczona zdolność do wchłaniania tiaminy)
  • kobiety ciężarne
  • dzieci karmione piersią
  • osoby chore na nerki i dializowane
  • pacjenci karmieni dożylnie
  • osoby na diecie z dużą ilością węglowodanów i zbyt małą ilością tiaminy
  • osoby przyjmujące leki moczopędne

Początkowo mogą pojawiać się problemy ze snem, bóle mięśniowe, spadek masy mięśniowej, obrzęki, gorsze samopoczucie i obniżone ciśnienie krwi. Z czasem może wystąpić niechęć do jedzenia a nawet depresja. W skrajnych sytuacjach dochodzi do zmiany degeneracyjne układu nerwowego (może spowodować zanik osłonki mielinowej), konwulsji, a nawet zgonu.

Klinicznym objawem niedoboru witaminy B1 jest choroba Beri-Beri, która charakteryzuje się:

  • zaburzeniami czucia
  • kołataniem serca
  • obrzękami twarzy i całego ciała
  • zanikami pamięci

Choroba beri-beri może występować w trzech postaciach. Gdy pacjent ma postać suchą zmiany są tak duże, że może dojść do paraliżu ciała, w postaci mokrej pacjenta trawi gorączka, ma zaburzenia rytmu serca i widoczne obrzęki. Ostatnia to odmiana niemowlęca i występuje u dzieci karmionych piersią i może objawiać się gorączką, zaburzeniami pracy serca i kłopotami trawiennymi, czasem na skórze występują również odbarwienia.

Reklama

Nadmiar witaminy B1

Witamina B1 jest rozpuszczalna w wodzie, a jej nadmiar jest wydalany z organizmu wraz z moczem, dlatego tiamina nie kumuluje się w organizmie i bardzo trudno ją przedawkować. Trzeba jednak pamiętać, że witamina B1 jest wrażliwa na wysoką temperaturę, gdy produkty ją zawierające gotowane są w zasadowym środowisku (gdy gotowane są w kwaśnym środowisku rozpad witaminy nie występuje tak szybko).

Długotrwale przyjmowane nadmierne dawki witaminy B1 mogą jedynie wywołać arytmię serca, zawroty głowy i drżenie mięśni.

Witamina B1 występowanie

Witaminę B1 dostarczamy organizmowi z większością produktów, które występują w naszej diecie. Głównym źródłem tiaminy są: mięso, warzywa i produkty zbożowe. Ważne, żeby produkty były pełnoziarniste, bo podczas  oczyszczania produktów zbożowych usuwa się zewnętrzne łuski bogate w tiaminę. Właśnie dlatego niedoborem witaminy B1 byli zagrożeni Azjaci, których dieta w znacznej części wykorzystywała biały ryż.

Najwięcej witaminy B1 w 100 gramach produktu występuje w:

  • wieprzowinie
  • surowej szynce
  • wołowinie
  • mięsie kurczaka i indyka
  • kaszy manny
  • pieczywie żytnim
  • orzechach arachidowych i pistacjowych
  • drożdżach
  • warzywach zielonych
  • roślinach strączkowych
  • podrobach (nerki, wątróbka)
  • ostrygach

Przyjmuje się, że odpowiednia dawka witaminy B1 dla zdrowych kobiety to 1,1 mg witaminy dziennie, a dla mężczyzn około 1,3 mg. W sytuacji skrajnych niedoborów lekarz może zdecydować o podaniu witaminy B1 w jej czystej postaci lub jej aktywnej postaci zwanej pirofosforanem tiaminy. Syntetyczne podawanie witaminy w szybki sposób uzupełnia niedobory i usuwa objawy.

Czytaj też:

Oceń artykuł

(liczba ocen 28)

16736
Pytanie: Co jest dla Ciebie priorytetem przy wyborze środków chłonnych?

  Skuteczność wchłaniania moczu

  Ochrona przed nieprzyjemnym zapachem

  Idealne dopasowanie

  Wygoda stosowania

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!