Zakupy online z darmową dostawą od 169 zł i rezerwacje w aptekach stacjonarnych.

Papaweryna (łac. Papaverinum hydrochloricum): jak działa i na co pomaga?

Papaweryna to alkaloid izochinolinowy o silnym działaniu rozkurczającym mięśnie gładkie. Należy do grupy leków spazmolitycznych działających bezpośrednio na komórkę mięśniową, bez wpływu na układ nerwowy odpowiedzialny za odczuwanie bólu. Stosuje się ją głównie w stanach skurczowych przewodu pokarmowego i dróg moczowych, np. w kolce żółciowej czy nerkowej. Występuje w postaci ampułek, czopków oraz jako składnik popularnych kropli żołądkowych.


Filtry chevron-down
  • SPONSOROWANE
    Produkt sezonowy
    14,49 zł
    Usługa rezerwacji jest usługą domyślną, dlatego po wyborze „Dodaj do koszyka” produkt zostanie automatycznie dodany w cenie oznaczonej jako „cena przy rezerwacji w aptece”. Zmiana na aptekę wysyłkową będzie możliwa w kolejnym kroku.
  • 9,79 zł
    Usługa rezerwacji jest usługą domyślną, dlatego po wyborze „Dodaj do koszyka” produkt zostanie automatycznie dodany w cenie oznaczonej jako „cena przy rezerwacji w aptece”. Zmiana na aptekę wysyłkową będzie możliwa w kolejnym kroku.
  • 173,59 zł
    Usługa rezerwacji jest usługą domyślną, dlatego po wyborze „Dodaj do koszyka” produkt zostanie automatycznie dodany w cenie oznaczonej jako „cena przy rezerwacji w aptece”. Zmiana na aptekę wysyłkową będzie możliwa w kolejnym kroku.

3 Przedmioty

Papaweryna – najczęściej zadawane pytania (FAQ)



Czy papawerynę stosuje się w leczeniu zaburzeń erekcji?



Papaweryna była dawniej wykorzystywana w postaci iniekcji do ciał jamistych prącia w leczeniu i diagnostyce zaburzeń erekcji. Ze względu na ryzyko poważnych powikłań, w tym priapizmu, obecnie rzadziej sięga się po tę metodę, zastępując ją innymi preparatami lub terapiami. Decyzję o takim leczeniu zawsze podejmuje lekarz urolog.



Czy papaweryna jest dostępna bez recepty?



To zależy od postaci leku. Roztwór do wstrzykiwań z papaweryną jest dostępny wyłącznie na receptę, natomiast popularne krople żołądkowe zawierające niewielką ilość papaweryny to preparat OTC, czyli dostępny bez recepty.



Czy papaweryna może wywołać priapizm?



Tak, priapizm, czyli przedłużający się, bolesny wzwód trwający ponad 4 godziny, jest znanym powikłaniem po podaniu papaweryny w iniekcji doprąciowej. W takiej sytuacji konieczna jest pilna konsultacja urologiczna. Ryzyko to dotyczy głównie postaci do wstrzykiwań co ciał jamistych prącia, a nie innych form leku.



Czy papaweryna uzależnia?



Nie. Mimo że papaweryna pochodzi z maku lekarskiego, tak jak niektóre substancje opioidowe, nie działa przeciwbólowo ani nie wywołuje uzależnienia. Jej mechanizm działania jest odmienny od morfiny czy kodeiny.



Jak podawać zastrzyk papaweryny?



Zastrzyk papaweryny wykonuje się domięśniowo lub podskórnie, a decyzję o dawce i częstotliwości podejmuje lekarz. Preparat podaje się bez rozcieńczania, po wcześniejszym upewnieniu się, że cały roztwór znajduje się w dolnej części ampułki. Iniekcje doprąciowe wykonuje wyłącznie specjalista.


Jak dokładnie działa papaweryna?


Papaweryna to alkaloid izochinolinowy, który naturalnie występuje w maku lekarskim (Papaver somniferum). Wiele osób zastanawia się, co to jest papaweryna i dlaczego, mimo pochodzenia z maku, nie ma nic wspólnego z działaniem przeciwbólowym charakterystycznym dla opioidów. Odpowiedź kryje się w mechanizmie działania tej substancji, który jest zupełnie inny niż w przypadku morfiny czy kodeiny.


Działanie papaweryny polega na hamowaniu enzymu zwanego fosfodiesterazą. Enzym ten w warunkach prawidłowych rozkłada cykliczny adenozynomonofosforan (cAMP) – cząsteczkę, która odpowiada za rozluźnianie komórek mięśni gładkich. Kiedy papaweryna blokuje jego działanie, stężenie cAMP w komórce rośnie, co prowadzi do rozkurczu mięśniówki gładkiej. Efekt ten dotyczy mięśni gładkich w wielu miejscach organizmu: w przewodzie pokarmowym, drogach żółciowych, drogach moczowych, naczyniach krwionośnych, a także w oskrzelach.


To właśnie dzięki temu mechanizmowi papaweryna działanie ma wielokierunkowe. Nie tylko łagodzi skurcze jelit czy dróg żółciowych, ale też rozszerza naczynia krwionośne i może obniżać ciśnienie tętnicze, zwłaszcza przy większych dawkach. Warto podkreślić, że substancja ta nie działa przeciwbólowo w klasycznym rozumieniu tego słowa. Jej efekt przeciwbólowy jest efektem wtórnym, wynikającym z ustąpienia skurczu mięśnia gładkiego, a nie z bezpośredniego wpływu na receptory bólowe. Dzięki temu papaweryna nie uzależnia i nie wywołuje typowych dla opioidów działań ośrodkowych.


Wskazania: kiedy stosować papawerynę?


Papaweryna znajduje zastosowanie przede wszystkim w stanach spastycznych mięśni gładkich narządów wewnętrznych. Do najczęstszych wskazań należą:


  • Dolegliwości przewodu pokarmowego – kolka żółciowa, stany skurczowe dróg żółciowych, kolka jelitowa oraz zaparcia o charakterze spastycznym.
  • Dolegliwości dróg moczowych – kolka nerkowa oraz bolesne parcie na mocz.
  • Bolesne miesiączkowanie – dzięki właściwościom rozkurczającym mięśniówkę macicy.
  • Bóle głowy pochodzenia naczyniowego – związane ze skurczem naczyń krwionośnych.
  • Chirurgia naczyniowa – papaweryna bywa wykorzystywana śródoperacyjnie do zapobiegania skurczowi naczyń, a w neurologii stosuje się ją niekiedy w profilaktyce skurczu naczyniowego po krwotoku podpajęczynówkowym.

Historycznie substancja ta była też stosowana w postaci iniekcji doprąciowych w diagnostyce i leczeniu zaburzeń erekcji, jednak ze względu na ryzyko działań niepożądanych, w tym priapizmu, obecnie ta forma terapii jest stosowana znacznie rzadziej niż kiedyś i wymaga ścisłego nadzoru urologa.


Warto też wspomnieć, że w aptekach dostępne są popularne krople żołądkowe z papaweryną – preparat ziołowy łączący niewielką dawkę papaweryny z nalewkami z kozłka lekarskiego, mięty, dziurawca i ziół o działaniu żółciopędnym. Tradycyjnie stosuje się je w niestrawności, uczuciu pełności po posiłku oraz przy braku apetytu u osób dorosłych.


Papaweryna: przeciwwskazania i środki ostrożności


Papaweryny nie należy stosować w kilku istotnych sytuacjach:


  • Nadwrażliwość na papawerynę lub którykolwiek składnik pomocniczy preparatu.
  • Zaburzenia przewodnictwa w mięśniu sercowym – ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń rytmu serca.
  • Dzieci – roztwór do wstrzykiwań nie jest przeznaczony dla dzieci, ponieważ nie prowadzono badań klinicznych z ich udziałem. Pytanie o papawerynę dla niemowlaka pojawia się dość często, warto jednak wiedzieć, że tej postaci leku nie stosuje się u najmłodszych pacjentów bez wyraźnego zalecenia lekarza.

Szczególną ostrożność powinny zachować:


  • Kobiety w ciąży – papaweryna w ciąży może być stosowana wyłącznie wtedy, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu. Dotyczy to również stosowania papaweryny przy porodzie, gdzie decyzję zawsze podejmuje personel medyczny w konkretnej sytuacji klinicznej.
  • Osoby z niskim ciśnieniem tętniczym – z uwagi na działanie rozszerzające naczynia krwionośne.
  • Pacjenci z chorobą Parkinsona – papaweryna może osłabiać działanie leków zawierających lewodopę.
  • Kierowcy i osoby obsługujące maszyny – lek może powodować zawroty głowy i senność, dlatego wymaga ostrożności podczas prowadzenia pojazdów.

Krople żołądkowe zawierające papawerynę, ze względu na zawartość alkoholu i wyciągu z dziurawca, nie powinny być stosowane przez dzieci, osoby z chorobami wątroby, padaczką czy problemem alkoholowym, a także przez kobiety w ciąży i karmiące piersią.


Jak prawidłowo stosować i dawkować papawerynę?


Droga podania papaweryny zależy od postaci leku i wskazania, do którego jest stosowana. Roztwór do wstrzykiwań podaje się domięśniowo lub podskórnie, a o dawce i częstotliwości podania zawsze decyduje lekarz na podstawie stanu klinicznego pacjenta. Papaweryna dożylnie stosowana jest wyłącznie w warunkach szpitalnych, pod ścisłym nadzorem medycznym, ponieważ ta droga podania wiąże się z większym ryzykiem powikłań sercowo-naczyniowych.


Papaweryna w czopkach doosdbytniczych stosowana jest zazwyczaj u dorosłych, zwykle nie częściej niż kilka razy na dobę, a decyzję o dawkowaniu u dzieci podejmuje lekarz.


Jeśli chodzi o krople żołądkowe z papaweryną, przyjmuje się je doustnie, zwykle rozcieńczone w niewielkiej ilości wody, w razie wystąpienia dolegliwości trawiennych. Ze względu na zawartość alkoholu i ziół o działaniu pobudzającym, nie zaleca się stosowania tego preparatu tuż przed snem ani łączenia go z innymi lekami uspokajającymi bez konsultacji z farmaceutą.


Niezależnie od wybranej postaci leku, papawerynę należy stosować zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania i nie przekraczać zalecanej dawki. W razie wątpliwości co do sposobu stosowania warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.


Papaweryna: możliwe działania niepożądane


Papaweryna może wywoływać działania niepożądane w różnym nasileniu, w zależności od dawki i drogi podania. Do najczęściej zgłaszanych należą:


  • bóle i zawroty głowy,
  • nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego,
  • zaburzenia widzenia,
  • nadmierne pocenie się,
  • reakcje skórne i alergiczne,
  • dolegliwości żołądkowo-jelitowe.

Przy podaniu dożylnym, szczególnie w przypadku przedawkowania, mogą wystąpić poważniejsze objawy, takie jak zaburzenia rytmu serca czy znaczny spadek ciśnienia tętniczego. W przypadku stosowania papaweryny w iniekcjach doprąciowych najpoważniejszym powikłaniem jest priapizm, czyli przedłużający się, bolesny wzwód wymagający pilnej pomocy urologicznej.


Jeśli po zastosowaniu papaweryny w jakiejkolwiek postaci wystąpią niepokojące objawy, należy jak najszybciej skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.


Interakcje: z czym nie łączyć papaweryny?


Papaweryna wchodzi w kilka istotnych interakcji, o których warto pamiętać:


  • Lewodopa – to jedna z najważniejszych interakcji. Papaweryna może osłabiać, a nawet znosić korzystne działanie lewodopy stosowanej w chorobie Parkinsona, co prowadzi do nasilenia sztywności i drżenia u pacjentów.
  • Leki hipotensyjne – połączenie z lekami obniżającymi ciśnienie może nasilać spadki ciśnienia i prowadzić do zawrotów głowy czy omdleń.
  • Alkohol i leki działające depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy – mogą nasilać senność i działanie uspokajające papaweryny.
  • Nikotyna – palenie tytoniu powoduje skurcz naczyń krwionośnych, co działa przeciwstawnie do rozkurczowego działania papaweryny i może obniżać jej skuteczność.

Osobnym tematem jest częste pytanie: czym różnią się drotaweryna i papaweryna? Drotaweryna jest pochodną chemiczną papaweryny, opracowaną z myślą o silniejszym i bardziej selektywnym działaniu rozkurczającym na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg moczowych, przy nieco innym profilu bezpieczeństwa. Obecnie to właśnie drotaweryna jest częściej wybieraną opcją w leczeniu dolegliwości spastycznych, choć obie substancje mają podobny mechanizm działania oparty na hamowaniu fosfodiesterazy.


Warto też rozróżnić kodeinę i papawerynę. Choć obie substancje pochodzą z maku lekarskiego, ich działanie jest zupełnie inne. Kodeina to opioidowy lek przeciwbólowy i przeciwkaszlowy o potencjale uzależniającym, natomiast papaweryna działa wyłącznie rozkurczająco na mięśnie gładkie i nie ma właściwości przeciwbólowych ani uzależniających.


Przed rozpoczęciem stosowania papaweryny w jakiejkolwiek postaci warto poinformować lekarza lub farmaceutę o wszystkich przyjmowanych lekach, także tych dostępnych bez recepty i suplementach diety.


Czytaj także:




Informacje zawarte w tym materiale mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem. Opis dotyczy substancji czynnej i został przygotowany przez farmaceutę na podstawie dostępnych źródeł medycznych, w szczególności Charakterystyk Produktów Leczniczych oraz ulotek dla pacjenta. Decyzję o zastosowaniu, zmianie dawkowania lub odstawieniu leku należy zawsze podejmować po konsultacji z lekarzem. W razie wątpliwości dotyczących leczenia, dawkowania, działań niepożądanych lub interakcji należy zasięgnąć porady medycznej.