AMH, czyli badanie rezerwy jajnikowej. Kiedy zrobić test i jakie są normy?

Określenie poziomu AMH, czyli badanie rezerwy jajnikowej, jest jednym z pierwszych, które powinna wykonać pacjentka bezskutecznie usiłująca zajść w ciążę. Wykonanie testu jest też wskazane w przypadku kobiet po 35 roku życia, które dopiero planują starać się o dziecko.
Badanie poziomu AMH
Źródło: 123RF
  • AMH to hormon, którego stężenie świadczy o kobiecej płodności.
  • Wykonując test z krwi, można określić poziom rezerwy jajnikowej, czyli ilość komórek zdolnych do przekształcenia się w dojrzałe gamety.
  • Z wiekiem stężenie AMH w naturalny sposób maleje, dlatego szanse na posiadanie potomstwa po 35 roku życia radykalnie maleją.
Spis treści

Co to jest AMH?

AMH, czyli hormon antymüllerowski, jest białkiem wytwarzanym u kobiet w oocytach, czyli niewielkich strukturach znajdujących się w jajnikach i dających początek komórkom jajowym, a u mężczyzn – w tzw. komórkach Sertolego jąder.

Substancja ta w okresie życia płodowego determinuje rozwój cech charakterystycznych dla danej płci, natomiast w dorosłym życiu decyduje o kobiecej płodności. AMH uznawany jest za precyzyjny marker tak zwanej rezerwy jajnikowej.

Pod pojęciem tym kryje się ilość pęcherzyków, które zdolne są przekształcić w dojrzałe i zdolne do zapłodnienia komórki jajowe. Liczba ta stale maleje w cyklu życia. Najwięcej, bo około 7 milionów oocytów występuje w 20. tygodniu życia płodowego. W momencie przyjścia na świat jest ich już znacznie mniej, bo tylko 2 miliony.

W momencie osiągnięcia dojrzałości płciowej w wieku nastoletnim liczba ta spada do zaledwie 400 tysięcy, by później z każdym rokiem dalej gwałtownie spadać – to jeden z powodów, dla których zajście w ciążę po 35. roku staje się coraz trudniejsze (przy czym należy pamiętać, że w całym cyklu życia dojrzewa i wykazuje potencjalną zdolność do zapłodnienia zaledwie 1 promil oocytów, a więc około 400).

Określenie poziomu hormonu AMH jest jednym z najważniejszych kryteriów pozwalających ocenić szanse zajścia w ciążę. Dlatego jest ono przeprowadzane zarówno w przypadku podejrzenia niepłodności, jak też czysto profilaktycznie, przez kobiety planujące urodzenie dziecka.

Badanie AMH

Badanie AMH jest testem laboratoryjnym wykonywanym po pobraniu próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego.

Pozwala na określenie:

  • liczby komórek jajowych oraz potencjału ich dojrzewania;
  • szans na pomyślne zapłodnienie, drogą naturalną lub w ramach procedury in vitro;
  • przewidywanego momentu wygaśnięcia aktywności jajników, czyli wejścia w okres menopauzy;

Kiedy badać AMH? Jeśli chodzi o generalne wytyczne, podstawowym wskazaniem jest niepłodność, rozumiana jako niezdolność do zajścia w ciążę na przestrzeni 12 miesięcy, mimo utrzymywania regularnych stosunków seksualnych bez zabezpieczenia.

Warto także tego typu badanie wykonać po 35, a tym bardziej 40. roku życia. Nie ma natomiast szczególnych zaleceń dotyczących kwestii bardziej szczegółowych, takich jak dzień czy godzina.

Diagnostykę AMH można wykonać każdego dnia cyklu miesięcznego, o dowolnej porze – nie trzeba być na czczo. Jak odczytywać wynik badania rezerwy jajnikowej? Jakie są normy?

Normy AMH

Normy AMH są różne w zależności od wieku, ale też często sprzętu, jakim posługuje się dane laboratorium, dlatego wyniki zawsze należy interpretować w oparciu o dostarczony opis.

Zakres wartości hormonu antymüllerowskiego może się wahać w granicach (dane: Klinika Bocian)

  • 20-24 l.: 1,52 - 9,95 ng/ml
  • 25-29 l.: 0,71 - 7,59 ng/ml
  • 30-34 l.: 0,41 - 6,96 ng/ml
  • 35-39 l.: 0,06 - 4,44 ng/ml
  • 40.45 l.: 0,01 - 1,79 ng/ml

Generalnie zakłada się, że poziom poniżej 1,0 ng/ml jest niski i może oznaczać problem z zajściem w ciążę. Jak więc widać¸ rezerwa jajnikowa po 40. roku życia, a nawet kilka lat wcześniej, jest już znacząco mniejsza, niż u młodszych kobiet, co bezpośrednio ogranicza perspektywę posiadania potomstwa.

Warto dodać, że wskaźnik AMH często bierze się pod uwagę w przypadku planowania in vitro, czyli zapłodnienia pozaustrojowego – służy on ocenie szans na zajście w ciąże oraz ustaleniu szczegółów postępowanie medycznego.

Można w tym kontekście wspomnieć, że różnego typu programy dofinasowania zabiegów in vitro zakładają zazwyczaj minimalne stężenie hormonu antymüllerowskiego na poziomie 0,7 ng/ml.

Wyniki AMH

Pamiętaj: interpretacja wyników AMH nie może być dokonywana na własną rękę. Ocenę parametrów należy zostawić lekarzowi. Nie tylko niski, ale też wysoki wynik AMH (powyżej 3 ng/ml) nie jest sytuacją pożądaną.

Nie zawsze oznacza to coś poważnego, jednak dla pewności warto jest wykluczyć dwa schorzenia, o których mocno podniesione stężenie potencjalnie może świadczyć. Są to:

  • Zespół policystycznych jajników – zaburzenie w przebiegu którego dochodzi do zachwiania równowagi hormonalnej organizmu oraz nadprodukcji pęcherzyków w jajnikach
  • Guz jajnika, zbudowany z komórek ziarnistych, takich samym jak oocyty.

Cena badania AMH

Badanie AMH jest skomplikowaną procedurą, wymagającą zaawansowanego sprzętu. Dlatego wiele laboratoriów, zajmujących się standardową diagnostyką, nie wykonuje tego testu. Gdzie zatem się udać w poszukiwaniu pomocy?

Najczęściej pacjentki mają sposobność zbadania hormonu antymüllerowskiego w specjalistycznych klinikach zajmujących się leczeniem niepłodności.

Cena badania AMH wynosi w zależności od miasta i laboratorium od 150 do 200 złotych, sporadycznie tylko zdarzają się oferty tańsze lub droższe.

Jak podnieść AMH?

Wiele pacjentek pyta, co można zrobić w sytuacji, gdy występuje niska rezerwa jajnikowa, czy poziom AMH można w jakiś sposób podnieść? Na obecnym etapie nauka nie przynosi pozytywnych odpowiedzi.

Stężenie hormonu antymüllerowskiego spada systematycznie z wiekiem (patrz dane powyżej), co jest nierozerwalnie związane z ilością pęcherzyków jajnikowych.

Wbrew różnego typu mitom, nie istnieją domowe sposoby na zwiększenie rezerwy, aczkolwiek specjaliści przyznają, że odpowiednia dieta i suplementacja, dobrane indywidualnie z lekarzem dla potrzeb danej pacjentki, mogą poprawić parametry jakościowe oocytów.

Istnieją doniesienia o badaniach dotyczących metod podniesienia poziomu AMH, w dużej mierze mają one na razie charakter hipotez lub eksperymentów i nie są w powszechnym zastosowaniu. 

Czytaj również

Bibliografia

  • Monika Krawczyńska, Jadwiga Słowińska-Srzednicka, Zastosowanie oznaczeń stężeń hormonu antymüllerowskiego (AMH) w diagnostyce chorób endokrynnych, Post N Med 2016; XXIX(12): 921-928
  • Tomasz Wikarek i inni, Hormon anty-Müllerowski a zaburzenia płodności u otyłych kobiet i kobiet z zespołem policystycznych jajników, Ginekol Pol. 2011, 82, 205-209
  • Piotr Skałba, Wpływ hormonu anty-Mullerowskiego (AMH) na folikulogenezę, Ginekol Pol. 2008, 79, 137-140
  • Co to jest badanie AMH?, https://klinikabocian.pl/wiedza/artykul/Co-to-jest-badanie-AMH, data dostępu 10 10 2021
Artykuł napisany przez
Piotr  Brzózka
Piotr Brzózka
Dziennikarz, autor tysięcy publikacji o tematyce ekonomicznej, politycznej, społecznej oraz medycznej. Przez 15 lat związany z Dziennikiem Łódzkim i Polska TheTimes. Z wykształcenia socjolog stosunków politycznych, absolwent Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Po godzinach fotografuje, projektuje, maluje, tworzy muzykę.
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii: Zdrowie
Przeczytaj artykuł
Biegunka przed i podczas okresu – przyczyny
Przeczytaj artykuł
Brak orgazmu pochwowego. Co robić?
Podobne artykuły
Biegunka przed i podczas okresu – przyczyny
Brak orgazmu pochwowego. Co robić?
Tyłozgięcie macicy - a ciąża i seks. Jakie są objawy?
Wypadanie macicy - objawy, leczenie nieoperacyjne

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Gorączka u niemowlaka - jak ją zbić, kiedy pójść do lekarza?
Dreszcze – co to są? Przyczyny i objawy
Choroba Creutzfeldta-Jakoba - na czym polega? Objawy
Rumień wielopostaciowy – leczenie. Czy jest zaraźliwy?
Nadmiar testosteronu u kobiet - co oznacza?

Reklama