Chemioterapia, jej rodzaje i skutki uboczne. Ile trwa?

Kobieta po chemioterapii
Źródło:123RF
Mimo ciągłego rozwoju medycyny, choroby nowotworowe nadal pozostają jedną z głównych przyczyn śmiertelności ludzi na świcie. W leczeniu stosuje się głównie chemioterapię, które posiada szereg skutków ubocznych. Zdaniem jednych leczy raka, a innych - wyniszcza organizm. Sprawdź, jakie są skutki uboczne chemioterapii.
 

Co to jest chemioterapia?

Chemioterapia jest jedną z podstawowych metod leczenia chorób nowotworowych. Razem z zabiegiem chirurgicznym i radioterapią, stanowią triadę klasycznych metod stosowanych w leczeniu raka. 

Pacjenci onkologiczni są także poddawani:

  • hormonoterapii, 
  • immunoterapii, 
  • terapii celowanej. 

Pod pojęciem chemioterapii kryje się dożylne (niekiedy także doustne) podawanie choremu leków cytostatycznych, które mają zmniejszać komórki nowotworowe i hamować ich namnażanie. Takie leczenie stosuje się w przypadku nowotworów rozsianych, a także litych jako element terapii skojarzonej. Chemioterapię należy rozpocząć jak najszybciej po rozpoznaniu raka. Celem nadrzędnym leczenia jest wyniszczenie wszystkich komórek nowotworowych, przy możliwie jak najmniejszym wyniszczeniu komórek prawidłowych. Pacjentom podaje się możliwie jak największe dawki leków. Leki cytostatyczne podawane są długotrwale, z niewielkimi przerwami, w określonej kolejności. 

Rodzaje chemioterapii 

Wyróżnia się następujące rodzaje chemioterapii:

  • radykalna – leczenie samodzielne, dążące do całkowitej eliminacji komórek nowotworowych. Chemioterapia radykalna podawana jest głównie pacjentom hematologicznym,
  • uzupełniająca – stosowana po operacji, żeby zabić pozostałe komórki nowotworowe,
  • wstępna – podawana przez zabiegiem operacyjnym, aby zmniejszyć guza,
  • regionalna – miejscowe podanie leków cytostatycznych,
  • cytotoksyczna – działająca toksycznie na komórki nowotworowe,
  • antyangiogeniczna – o działaniu toksycznym na naczynia krwionośne, które dostarczają tlen do komórek nowotworowych. 

Chemioterapia paliatywna

Nie każda choroba nowotworowa daje szansę na wyleczenie. W przypadku rozsianej choroby nowotworowej stosuje się chemioterapię paliatywną, która dąży jedynie do spowolnienia rozwoju choroby i zmniejszenia dolegliwości chorobowych. 

Ile trwa chemioterapia? 

Chemioterapia w postaci dożylnych wlewów trwa zwykle kilka godzin i jest prowadzona w warunkach ambulatoryjnych. Niekiedy może jednak trwać kilka dni, wówczas pacjenci są hospitalizowani. 

Chemię podaje się pacjentom w tzw. cyklach. Po sesji chemioterapeutycznej następuje przerwa, zwykle 2-4 tygodniowa, po której pacjent wraca na kolejną sesję. Coraz częściej pacjentom zakłada się pompy infuzyjne, dzięki którym sami mogą podawać sobie leki cytostatyczne, które otrzymają w szpitalu. Długość trwania chemioterapii zależy od efektów leczenia. 

Która chemioterapia jest najgorsza? 

W leczeniu nowotworów stosuje się różnego rodzaju leki cytostatyczne, które powinny być dobrane do rodzaju nowotworu, tempa wzrostu i stopnia zaawansowania choroby. Często stosuje się kilka leków jednocześnie. 

Wśród leków stosowanych w leczeniu nowotworów wymienia się:

  • leki alkilujące: pochodne iperytu azotowego, pochodne etylenoiminy, pochodne nitrozomocznika, triazeny, 
  • antymetabolity kwasu foliowego, pirymidyn i puryn,
  • inhibitory deaminazy adenozynowej,
  • inhibitory topoizomerazy,
  • antybiotyki cytostatyczne,
  • alkaloidy,
  • taksoidy,
  • lignany,
  • enzymy,
  • hormony.

Chemioterapię niekiedy dzieli się na białą, żółtą i czerwoną. Kolory mają związek z barwami preparatów podawanych dożylnie. Biała jest najmniej inwazyjną, a czerwona jest określają przez pacjentów jako „najgorsza”.Czerwona chemioterapia ma zastosowanie głównie w leczeniu białaczki i innych nowotworów układu krwiotwórczego. 

Skutki uboczne chemioterapii 

Chemioterapia ma bardzo dużo skutków ubocznych. Do najczęstszych należą:

Skuteczność chemioterapii

W porównaniu z chemioterapią zakażeń, chemioterapia nowotworowa uchodzi za mało skuteczną i bardzo inwazyjną. Wpływ na mniejszą skuteczność tego rodzaju „chemii” ma prawdopodobnie wciąż nie do końca poznany mechanizm powstawania nowotworów, a także niewielkie różnice pomiędzy komórkami zdrowymi a nowotworowymi. 

Ponadto leki cytostatyczne nie są preparatami o działaniu typowo przeciwnowotworowym. Wymienione czynniki mają wpływ na dużą toksyczność dla zdrowych tkanek organizmu i stosunkowo niską wyleczalność, aczkolwiek z każdym rokiem wyższą. Trudno jednoznacznie określić, kiedy można uznać, że choroba nowotworowa została wyleczona. Przyjmuje się, że jeśli pacjent po chemioterapii przeżył 10-20 lat, a choroba nie dawała w tym czasie objawów, to można uznać, że terapia była skuteczna, a pacjent został wyleczony.  

Czytaj:

Bibliografia

  • Chemioterapia, Immunoterapia i Terapia Celowana Lublin, Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli, Lublin 2011.
  • Łyskawa W., Chemioterapia w leczeniu choroby nowotworowej i jej neurotoksyczność, Anestezjologia i Ratownictwo 2009; 3: 80-87.

Oceń artykuł

(liczba ocen 8)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA