D-dimery - badanie, norma. Jakie są przyczyny podwyżonych wyników?

D-dimery są produktem rozpadu fibryny – białka wytrącającego się z osocza krwi w procesie krzepnięcia. Badanie na oznaczenia stężenia dimerów D wykonuje się u pacjentów z podejrzeniem zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej. Sprawdź, ile wynosi norma D-dimerów oraz jak wykonuje się badanie.
Lekarz sprawdza krążenie w nogach u pacjentki
źrodło:123RF
  • D-dimer jest produktem enzymatycznego rozpadu fibryny, powstającej z fibrynogenu, który odgrywa ważną rolę w końcowej fazie procesu krzepnięcia krwi.
  • Wraz ze zwiększoną produkcją fibryny, wzrasta stężenia dimerów-D w osoczu, co może mieć związek z tworzeniem się skrzeplin i utrudniać prawidłowy przepływ krwi w naczyniach krwionośnych.
  • Istnieje wiele różnych metod, które pozwalają na oznaczenie stężenia D-dimerów. Liczne przesłanki są wskazaniem do zbadania stężenia dimerów D w osoczu lub krwi. Najczęściej są nimi podejrzenie żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej.
  • Pomimo, że badanie dimerów D wykonuje się w diagnostyce żylnej choroby zakrzepowo zatorowej, podwyższone dimery D nie są swoistym markerem dla zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej, gdyż wyższe wartości obserwuje się również w przypadku innych chorób.
SPRAWDŹ TEŻ: Zaburzenia krzepnięcia krwi - przyczyny, objawy, leczenie
Spis treści

Co to są D-dimery? 

D-dimer jest produktem enzymatycznego rozpadu fibryny - białka fibrylarnego, wytrącającego się z osocza w procesie krzepnięcia. Fibryna powstaje z fibrynogenu - białka osocza krwi, które jest wytwarzane w wątrobie.

Fibrynogen bierze udział w końcowej fazie procesu krzepnięcia krwi, w której jest przekształcany w fibrynę. Fibryna, razem z czopem trombocytarnym, erytrocytami i leukocytami formuje skrzep krwi. 

Stężenia dimerów-D w osoczu wzrastają w czasie zwiększonej produkcji fibryny, co ma związek z tworzeniem się skrzeplin, które utrudniają prawidłowy przepływ krwi i mogą doprowadzić do zamknięcia światła naczynia krwionośnego. 

Dimery D – badanie

Badanie na oznaczenie stężenia dimerów D w osoczu lub krwi wykonuje się najczęściej u pacjentów z podejrzeniem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE, venous thromboembolism) - zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej.

Badanie pozwala też wykryć duże krwawienie wewnętrzne. Ponadto wartość dimerów D wzrasta w ostrych zespołach wieńcowych, przewlekłej niewydolności krążenia, przewlekłych stanach zapalnych, przy udarze mózgu i migotaniu przedsionków.

Wartości powyżej normy obserwuje się także u pacjentów z ostrą infekcją oraz po zabiegu operacyjnym.  

D-dimery – norma

Istnieje wiele różnych metod na oznaczenie stężenie D-dimerów, zarówno jakościowych, jak i ilościowych. Wszystkie wykorzystują monoklonalne przeciwciała skierowane przeciwko D–dimerom, jednakże różnią się między sobą materiałem biologicznym, czułością, sposobem wykonania oraz odczytu wyniku.

Do badania wykorzystuje się osocze krwi, krew pełną włośniczkową, żylną lub tętniczą. Jeżeli chodzi o sposób wykonania, metody dzieli się na:

  • lateksowe, 
  • aglutynacji pełnej krwi, 
  • immunoenzymatyczne,
  • wykorzystujące przeciwciała znakowane technetem (Tc99m).

Za normę uznaje się stężenie D-dimerów poniżej 500 μg/L (tzw. granica decyzyjna). Jednakże wartości powyżej 500 μg/L nie zawsze mają związek z procesem chorobowym. Wyższe wartości stężenia dimerów D obserwuje się u kobiet w ciąży, nałogowych palaczy oraz u osób starszych.

 Stężenie D-dimerów w czasie ciąży wzrasta progresywnie. Najwyższe stężenie występuje w czasie porodu - może się zwiększyć trzy lub czterokrotnie w stosunku do wartości sprzed ciąży. Po rozwiązaniu zaś stopniowo maleje. Średnio w ciągu 4-6 tygodniu wraca do stanu sprzed ciąży. 

U osób powyżej 50. roku życia granica decyzyjna zmienia się. Dla ustalenia normy stężenia D-dimerów zastosowanie znajduje następujący wzór:

granica decyzyjna stężenia D-dimerów= wiek * 10 μg/L.

Podwyższone dimery D

Badanie dimerów D wykonuje się w diagnostyce żylnej choroby zakrzepowo zatorowej, ale podwyższone dimery D nie są swoistym markerem dla zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej, gdyż wyższe wartości obserwuje się także w innych chorobach.

Jednakże z powodu wysokiej czułości badanie na oznaczenie stężenie D-dimerów pozostaje złotym standardem w diagnostyce VTE. Zwłaszcza prawidłowe wartości dimerów pozwalają z bardzo dużym prawdopodobieństwem wykluczyć zatorowość płucną oraz zakrzepicę żył głębokich u pacjenta. 

W przypadku przekroczenia granicy decyzyjnej, wykonuje się kolejne badania diagnostyczne, takie jak:

D-dimery a zakrzepica

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, z uwagi na częstość występowania oraz wysoką śmiertelność, stanowi jeden z najpoważniejszych problemów współczesnej medycyny. Termin żylna choroba zakrzepowo-zatorowa obejmuje zakrzepicę żył głębokich oraz zator tętnicy płucnej - jej następstwo.

Każdego roku w Polsce stwierdza się 50-80 tysięcy nowych przypadków zakrzepicy żył głębokich.

Warto podkreślić, że żylną chorobę zakrzepowo-zatorowej wykrywa się zbyt późno, co wiąże się z jej wysokim współczynnikiem umieralności.

Śmiertelność z powodu zatorowości płucnej, będącej następstwem zakrzepicy żył głębokich, wynosi 15-25 proc., dlatego już w przypadku podejrzenia u pacjenta żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej wprowadza się leczenie za pomocą leków przeciwkrzepliwych, głównie heparyny. 

Czytaj również

Bibliografia

  • Kinga Rośniak-Bąk, Marek Łobos, Przydatność kliniczna i diagnostyczna oznaczeń D–dimeru w różnych stanach chorobowych, Folia Medica Lodziensia, 2016, 43/1:69–91.
  • Krzysztof Chojnowski, Dimer D — diagnostyczny i rokowniczy marker żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, Hematologia 2010; 1: 102–108.
  • Piotr Gutknecht, Grażyna Łuszczyńska-Nitka, Janusz Siebert, Żylna choroba zakrzepowo - zatorowa w praktyce lekarza rodzinnego, Forum Medycyny Rodzinnej 2007, tom 1, nr 2, 115–123.
  • Palareti G., Cosmi B., Legnani C. D-dimer testing to determine the duration of anticoagulant therapy. Curr. Opin. Pulm. Med. 2007
  • Arpaia G., Carpenedo M., Verga M. i wsp. D-dimer before chemotherapy might predict venous thromboembolism. Blood Coagul. Fibrinolysis 2009
Artykuł napisany przez
Joanna Woźniak
Dziennikarka i copywriterka, specjalizująca się w tematyce medycznej. Przez blisko pół dekady redaktor i wydawca serwisu internetowego Dziennika Łódzkiego. Współpracowała z łódzkim ośrodkiem TVP. Absolwentka Filozofii oraz Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej na Uniwersytecie Łódzkim. W wolnych chwilach fotografuje kontrasty ulicy i eksperymentuje w kuchni.
Więcej z kateogrii: Zdrowie
Przeczytaj artykuł
Koronarografia serca – na czym polega? Przygotowanie, powikłania
Przeczytaj artykuł
Badanie ALT – norma i wyniki. Co znaczy wysokie alt?
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!
Podobne artykuły
Koronarografia serca – na czym polega? Przygotowanie, powikłania
Badanie ALT – norma i wyniki. Co znaczy wysokie alt?
Badanie PSA - jakie są normy? Wynik wolny i całkowity
RDW CV - co znaczy wysokie lub niskie?
WBC morfologia - norma, wyniki i ich interpretacja

Przychodnia online dla Ciebie

Szybka konsultacja lekarska online przez telefon.

Zacznij leczenie, przedłuż receptę na przyjmowane leki - szybko i bez kolejek.

Wybierz konsultację

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Ból owulacyjny - ile trwa i jak go załagodzić?
Dieta ketogeniczna – na czym polega? Zasady i jadłospis
Kiszone buraki - właściwości i zastosowanie. Jak je kisić?
RDW CV - co znaczy wysokie lub niskie?
D-dimery: norma, badanie i wyniki. Przyczyny podwyższonych?

Reklama