Szczepionka przeciw grypie – co w niej tak naprawdę jest?

Starszy niż rok

Ocena użytkowników

(liczba ocen 3)

Co kryje szczepionka przeciwko grypie? Jakie substancje tworzą jej podstawę i dlaczego właśnie te? Czy mogą one u nas wywołać… grypę?

Rozprawiamy się z mitami krążącymi na temat szczepień przeciwko grypie – ich rzekomej bezcelowości czy wręcz szkodliwości. Wyjaśniamy, co w krążących na temat szczepionki przeciwgrypowej opiniach jest prawdziwe, sensowne i warte uwagi – a co jedynie niepotrzebnie sieje niechęć do stosowania tego zabezpieczenia.

Kiedy myślimy „szczepionka”, w naszej wyobraźni pojawia się zazwyczaj wizja niewielkiej strzykawki z cienką igłą, za pomocą której do naszego ciała aplikowana jest przezroczysta substancja… No właśnie – z czym? Jaki jest – budzący tak wiele kontrowersji, niedomówień i nieporozumień – skład szczepionki przeciwko grypie? Co stanowi jej sedno?

W sezonie 2013/2014 w Polsce podstawę szczepionki, która gwarantuje jej działanie – czyli powstanie chroniącej przed zachorowaniem na grypę odporności – tworzą:

  1. Rozszczepione wiriony wirusa grypy w szczepionkach typu split (Vaxigrip Junior, IDflu 9, IDflu 15, Vaxigrip).
  2. Antygeny powierzchniowe wirusa grypy w szczepionkach typu subunit (Influvac).

Czytaj więcej o substancjach pomocniczych szczepionki przeciw grypie

Jak działa szczepionka?

Wymienione dwie „substancje główne” szczepionek są jedynie fragmentami wirusa i to w postaci inaktywowanej, co oznacza, że nie ma możliwości, aby u osoby zaszczepionej w jakimkolwiek przypadku rozwinęła się choroba. Nieprawdą są więc twierdzenia często spotykane w internecie – szczególnie na forach „antyszczepieniowych” – jakoby szczepienie mogło wywołać grypę!

Tego typu „rewelacje” mogą być błędną interpretacją niepożądanego objawu poszczepiennego występującego u niezwykle małego odsetka osób zaszczepionych. Najprawdopodobniej stan podgorączkowy, dreszcze, złe samopoczucie (rzadkie działania niepożądane szczepionki – efekt produkcji interferonu w odpowiedzi na antygeny wprowadzone do organizmu) są właśnie źle interpretowane jako grypa.

Kolejną sprawą jest możliwość rzeczywistego zachorowania w czasie okołoszczepiennym. Wirus, który już zamieszkał w nabłonku naszych górnych dróg oddechowych, może dać objawy nawet dopiero po tygodniu od wniknięcia, tak więc istnieje możliwość, że jeżeli zaszczepimy się na grypę w okresie tzw. wylęgania, to szczepienie nie ma okazji zadziałać i najnormalniej w świecie pojawią się objawy grypy.

No i w końcu, aby wytworzyła się prawidłowa odpowiedź immunologiczna w wyniku szczepienia, organizm potrzebuje około dwóch tygodni na produkcję swoistych przeciwciał. Gdy zakażenie nastąpi w tym okresie – w zależności od tego, jak szybko wytworzy się odpowiednia liczba oraz grupa przeciwciał – może, ale nie musi dojść do zachorowania. Nie dojdzie do niego, gdy infekcja nastąpi późno lub przeciwciała są produkowane szybko. Jeśli zakażenie nastąpi w początkowej fazie produkcji przeciwciał, gdy jest ich jeszcze „zbyt mało”, może dojść do zachorowania, ale zazwyczaj o łagodnym przebiegu.

Pamiętajmy też, że niełatwa w diagnozie grypa często mylona jest ze schorzeniami grypopodobnymi: dużo bardziej prawdopodobne jest, że to nie na grypę chorujemy po przyjęciu szczepionki, a na któreś z podobnych do niej schorzeń.

Skład szczepionek

Co roku szczepionki przeciwgrypowe zawierają te same części składowe wirionu wirusa grypy, pochodzące jednak od innych szczepów, które w danym sezonie epidemiologicznym zostały uznane za główne zagrożenie dla społeczeństw.

Wirus grypy charakteryzuje się bardzo dużym potencjałem mutagennym. Prościej mówiąc: wirus, choć ten sam co roku, zmienia się wraz z upływem czasu tak, aby uniknąć szybkiego wykrycia i inaktywacji przez komórki odpornościowe naszego organizmu.

Czytaj także: Czy należy się szczepić? Obalamy mity

Naukowcy zatem muszą przewidzieć, który szczep wirusa będzie wywoływał zachorowania w danym sezonie epidemiologicznym – i tak w istocie się dzieje. Nie jest to jednak zabawa w zgadywanie: badacze z WHO zbierają dane z wielu ośrodków rozproszonych na całym świecie (w tym w Polsce), które zajmują się wykrywaniem szczepów chorobotwórczych w danych państwach. Na podstawie analizy tych danych produkowane są specjalne szczepy wirusów, których składowe znajdują się później w szczepionkach.

Większość szczepionek jest trójwalentna, co znaczy tyle, że zawiera składowe trzech wirusów grypy, najczęściej wykrywanych wśród osób zainfekowanych w danym sezonie zachorowań. W sezonie epidemiologicznym 2013/2014 w USA zarejestrowano szczepionkę czterowalentną.

Dowiedz się, czy substancje pomocnicze szczepionki przeciw grypie zagrażają naszemu zdrowiu:
Substancje pomocnicze szczepionki przeciw grypie: rtęć
Substancje pomocnicze szczepionki przeciw grypie: antybiotyki
Substancje pomocnicze szczepionki przeciw grypie: Polisorbat 80, formaldehyd, jajko

 

Bibliografia:
1. http://www.pediatria.mp.pl
2. http://www.szczepienia.czd.pl/bezpieczenstwo%20szczepien%20ochronnych.php#tiom
3. http://www.urpl.gov.pl
4. http://www.mz.gov.pl/wwwfiles/ma_struktura/docs/oswiadczenie_szczep_25112009.pdf
5. http://www.szczepienia.pzh.gov.pl
6. http://www.mp.pl/grypa/?aid=47542
7. http://www.cmaj.ca/content/165/11/1495.full?eaf
8. Interna Szczeklika 2012”, Andrzej Szczeklik, rok wydania: 2012 r
9. „Medycyna wewnętrzna”, Tom 1-2, Gerd Herold
10. „Immunologia Kliniczna”, Chapel Helen, Haeney Mansel, Misbah Siraj, Snowden Neil, (red. pol.) Senatorski Grzegorz

Temat miesiąca: Skuteczne sposoby na ból gardła