Najzdrowsze miejsce w internecie

Świnka (choroba) - przyczyny, objawy, leczenie

Świnka to choroba wirusowa, na którą najczęściej chorują dzieci w wieku 5-9 lat. Głównym objawem schorzenia jest obrzęk ślinianek przyusznych. Niestety wirus świnki niekiedy atakuje inne gruczoły, powodując powikłania, takie jak zapalenie: opon mózgowo-rdzeniowych, jąder, jajników, trzustki, wątroby czy tarczycy. Świnka przenoszona jest drogą kropelkową. Poznaj przyczyny, objawy i sposoby leczenia świnki.
Powiększone węzły chłonne szyi
Źródło: 123RF
Spis treści

Świnka (nagminne zapalenie przyusznic) jest wirusową chorobą zakaźną wieku dziecięcego. Zachorowania najczęściej dotyczą dzieci w wieku od pięciu do dziewięciu lat, rzadko chorują na nią niemowlęta lub osoby dorosłe. Nazwa choroby pochodzi prawdopodobnie od charakterystycznego wyglądu osoby chorej, u której pojawia się główny objaw choroby, czyli obrzęk jedno- lub dwustronny ślinianek przyusznych. Do zakażenia wirusem świnki dochodzi droga kropelkową.

Choroba charakteryzuje się pewną sezonowością, najwięcej zachorowań obserwuje się zima i wiosną. Przebieg świnki na ogół nie jest ciężki i nie wymagane jest leczenie, niestety wirus może atakować inne gruczoły, a także centralny układ nerwowy powodując poważne powikłania.

Świnka - zachorowalność

Wirus świnki jest obecny na całym świecie. Według danych PZH średnia liczba zachorowań na świnkę w latach 2001-2005 wynosiła około 70 000 przypadków rocznie, w 2006 roku było to około 15 000, a w 2007 odnotowano już tylko około 4000 przypadków. Gwałtowne obniżenie liczby zachorowań na świnkę wiąże się z wprowadzeniem obowiązkowego szczepienia przeciwko nagminnemu zapaleniu przyusznic u dzieci, tzw. szczepionka skojarzona MMR – przeciwko śwince, odrze i różyczce.

Świnka - objawy

Głównymi objawami choroby są:

  • powiększenie i tkliwość (bolesność) ślinianek przyusznych (przyusznic), na ogół obu, ale zdarzają się również obrzęki jednostronne,
  • w 10-15% przypadków stwierdza się powiększenie gruczołów podżuchwowych i podjęzykowych,
  • gorączka,
  • bóle mięśniowe,
  • złe samopoczucie,
  • nieżyt górnych dróg oddechowych,
  • trudności w żuciu pokarmów i przełykaniu,
  • uczucie suchości w ustach,
  • podrażnienie przy spożywaniu kwaśnych lub ostrych pokarmów,
  • przy silnym obrzęku ślinianek może pojawić się lekki szczękościsk,
  • utrata apetytu.

Choroba może przebiegać również bezobjawowo (nawet do 30% przypadków) lub z bardzo słabo zaznaczającymi się objawami.

Świnka - jak można się zarazić?

Chorobę wywołuje wirus świnki należący rodzaju Rubulavirus z rodziny Paramyxoviridae. Świnka jest chorobą wysoce zakaźną, gdyż rozprzestrzenia się drogą kropelkową.

Do zakażenia może dojść poprzez:

  • kontakt z osobą chorą,
  • poprzez dotykanie przedmiotów zanieczyszczonych śliną chorego (zabawki dziecka, sztućce).

Świnka - ile trwa?

Okres najwyższego ryzyka zakażenia, w którym chory wydziela najwięcej cząstek wirusa przypada na etap utajenia choroby, na około 7 dni przed pojawieniem się obrzęku ślinianek i utrzymuje się przez około 9 dni po wystąpieniu tego objawu.

Po wniknięciu do dróg oddechowych wirus namnaża się w obrębie błony śluzowej jamy ustnej, a następnie przenika do krwioobiegu docierając wraz z krwią do wrażliwych narządów i tkanek, głównie gruczołów. Okres wylęgania choroby trwa najczęściej od 15-18 dni. Przebycie choroby daje na nią odporność na całe życie, podobnie jak w przypadku szczepienia.

Świnka - powikłania

Przebieg choroby jest zazwyczaj łagodny, znacznie poważniejsze są powikłania wynikające z przenikania wirusa do innych tkanek i narządów i rozwoju stanu zapalnego. Pojawia się wówczas na ogół wysoka gorączka oraz ból w obrębie zaatakowanego narządu.

Wśród powikłań świnki należy wymienić:

  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu,
  • zapalenie poprzeczne rdzenia,
  • zapalenie wielonerwowe,
  • zapalenie jąder,
  • zapalenie najądrzy,
  • zapalenie jajników,
  • zapalenie gruczołu krokowego,
  • zapalenie trzustki,
  • zapalenie wątroby,
  • zapalenie tarczycy,
  • zapalenie wielostawowe,
  • małopłytkowość,
  • zapalenie gruczołu sutkowego.

Świnka - konsekwencje zapalenia

Konsekwencją zapalenia w obrębie wymienionych tkanek i narządów może być:

  • niedosłuch i trwała głuchota będącą konsekwencją zapalenia ucha środkowego i nerwu słuchowego w powikłaniu zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych,
  • niepłodność męska spowodowaną obustronnym zapaleniem jąder prowadzącym do ich atrofii,
  • cukrzyca wywołana uszkodzeniem funkcji wydzielniczych trzustki,
  • w przypadku zakażenia w pierwszym trymestrze ciąży - zwiększone ryzyko poronienia, brak natomiast jednoznacznych dowodów wskazujących na możliwość powstawania wad wrodzonych płodu w konsekwencji zarażenia wirusem świnki,
  • bardzo rzadko choroba może mieć przebieg śmiertelny, co wiąże się głównie z rozwojem stanu zapalnego mózgu.

Świnka - badania

Diagnostyka świnki opiera się na obserwacji charakterystycznych objawów, a w razie wątpliwości można przeprowadzić badania serologiczne lub hodowle komórkowe potwierdzające etiologię choroby. Podstawą zdiagnozowania świnki jest według definicji stworzonej przez WHO i CDC: „Wystąpienia jednostronnego lub dwustronnego obrzęku ślinianek przyusznych lub innych gruczołów ślinowych, trwające dwa lub więcej dni bez innych widocznych przyczyn”.

Badania serologiczne w diagnostyce świnki opierają się głównie na wykrywaniu przeciwciała klasy IgM w surowicy krwi pacjenta metodą ELISA.

Przeciwciała klasy IgM mogą być wykrywalne w surowicy już w 11 dniu po ekspozycji na chorobę, a optymalny czas wykrywania wynosi od 7-10 dni po wystąpieniu objawów. Niestety czułość badania IgM jest zmienna i mogą pojawiać się wyniki fałszywe. Fałszywie ujemne wyniki IgM odnotowywano u osób uprzednio szczepionych lub przechodzących w przeszłości zakażenie. W takich okolicznościach bardziej przydatne jest badanie wzrostu miana przeciwciał IgG w surowicy. Wyniki fałszywie dodatnie w badaniu poziomu przeciwciał IgM mogą wystąpić po zakażeniu wirusami paragrypy 1 i 3 lub po szczepieniu.

W niektórych laboratoriach specjalistycznych stosowane są także metody molekularne diagnozowania świnki oparte na reakcji PCR. Badania te umożliwiają wykrycie materiału genetycznego wirusa w wydzielinach tj. ślina, mocz, płyn mózgowo-rdzeniowy.

Świnka - szczepienie

Podstawowym sposobem zapobiegania chorobie jest szczepienie ochronne MMR (przeciw odrze, śwince i różyczce) szczepionka jest najlepszym sposobem na zapobieganie śwince. Dzieci szczepi się w 13-14 miesiącu życia, a następnie według najnowszego Programu Szczepień Ochronnych wieku 6 lat (dawka przypominająca). Szczepieniu mogą poddać się również osoby dorosłe, jeśli nie chorowały na świnkę i nie były na nią zaszczepione. Podaje się wówczas pojedynczą dawkę szczepionki.

Świnka - zapobieganie

Ze względu na sposób rozprzestrzeniaina się świnki drogą kropelkową, aby zapobiec chorobie należy ponadto przestrzegać zasad higieny poprzez:

  • dokładne i częste prawidłowe mycie rąk,
  • mycie zabawek dziecka i innych przedmiotów, które mogły być zanieczyszczone śliną lub wydzieliną z nosa,
  • unikanie wspólnego korzystania z tej samej szklanki i sztućców,
  • u dziecka nawyków osłaniania twarzy chusteczka podczas kaszlu, czy kichania.

Osoby chorujące na świnkę powinny:

  • unikać bliskiego kontakt z innymi ludźmi, w szczególności z dziećmi, kobietami w ciąży i osobami z obniżoną odpornością , które nie były szczepione,
  • przestrzegać izolacji domowej przez co najmniej 9 dni od pojawienia się obrzęku ślinianek, czyli w okresie wydzielania wirusa i najwyższej zakażalności,
  • osłaniać usta i nos chusteczką podczas kaszlu lub kichania, a zużyte chusteczki wyrzucać natychmiast do kosza,
  • często i prawidłowo myć ręce, zwłaszcza po kaszlu, kichaniu lub oczyszczaniu nosa,
  • na okres choroby posiadać oddzielny zestaw sztućców i naczyń do jedzenia.

Świnka - leczenie

Jak w przypadku wielu innych chorób wirusowych np. ospy wietrznej, brak jest metod leczenia świnki. W trakcie choroby można jedynie stosować doraźnie środki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe oraz należy również zachowywać odpowiednią higienę jamy ustnej. Osoba chora na świnkę nie powinna wychodzić z domu i najlepiej leżeć w łóżku przez cały okres trwania obrzęku. Powinno się także pamiętać o osłanianiu okolicy uszu i szyi.

Istotna jest także dieta osoby chorej w której powinno się wykluczyć ostre przyprawy i produkty bardzo kwaśne. Potrawy powinny mieć konsystencje ułatwiającą przełykanie i nie wymagającą żucia, napoje najlepiej pić przez rurkę.

Bibliografia

  • Dura B., Pawłowska M.,Nagminne zapalenie przyusznic u chorych hospitalizowanych w Bydgoszczy w latach 1991-2003,Przegląd epidemiologiczny t .61 2007 nr 1,
  • Nickerson M. ,Choroby Zakaźne.,Elsevier Urban & Partner,Wrocław 2008
  • Senanayake SN,Mumps: a resurgent disease with protean manifestations,Med J Aust. 2008 Oct 20;189(8):456-9.,
  • Wojtyniak B, Goryński P (red.) ,Sytuacja Zdrowotna Ludności Polski ,Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Państwowy Zakład Higieny,Warszawa 2008
  • Kuchar E., Szenborn L., Szmaj B., Tischer A. ,Powtórne zachorowania na świnkę – obserwacje własne i przegląd piśmiennictwa.,Ernest Przew Lek 2004, 11, 78-83,
 Lekarz Pediatra Joanna Kosielska
Artykuł zweryfikowany przez
Lekarz Pediatra Joanna Kosielska
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Dzbanek filtrujący - jaki wybrać i dlaczego filtrować wodę?
Jaki materac do łóżeczka dziecięcego? Na co zwrócić uwagę?
Jaki roller do twarzy wybrać i na co pomaga taki masaż?
Olejek CBD - jaki wybrać i czym się kierować przy zakupie?

Reklama