Znajdź chorobę

Odra (choroba) - przyczyny, objawy, leczenie

Odra jest chorobą zakaźną wywoływaną przez wirus, który atakuje tylko ludzi. Charakterystyczny dla niej jest dwufazowy przebieg, a także małe białe plamki na wewnętrznej stronie policzka. W Polsce obowiązkowe jest szczepienie przeciwko odrze, dlatego obecnie spadła ilość zachorowań.

Odra jest bardzo zakaźną i dosyć ciężko przebiegająca chorobą z wysypką oraz innymi objawami, takimi jak gorączka, zapalenie spojówek, światłowstręt i katar. Objawem charakterystycznym dla odry są plamki Koplika, malutkie białe plamki na wewnętrznej stronie policzka, na wysokości zębów trzonowych. Charakterystyczny jest dla niej również fazowy przebieg.

W wyniku obowiązkowych szczepień odra jest teraz chorobą rzadką w Polsce.

Przyczyny odry

Odrę wywołuje wirus, który atakuje tylko ludzi. Bardzo łatko się nim zakazić, ale jednocześnie jest wrażliwy na promieniowanie UV i ginie w temperaturze 56°C w ciągu 30 minut.

Zakażenie następuje drogą kropelkową. Najbardziej narażone na zakażenie są niemowlęta tuż przed planowanymi szczepieniami przeciwko odrze, w momencie gdy poziom chroniących je matczynych przeciwciał obniża się fizjologicznie.

Odra - przebieg choroby

Okres wylęgania (inkubacji) choroby wynosi 8-12 dni, a największa zakaźność występuje na kilka dni przed wysypką, co utrudnia zapobieganie rozprzestrzenianiu się choroby. Zakaźność utrzymuje się jeszcze przez ok. 4 dni po ustąpieniu wysypki.

Odra przebiega zwykle dość ciężko i ma charakter fazowy, to znaczy istnieją dwie fazy choroby różniące się między sobą. Pierwsza z nich to okres, w którym obserwuje się:

  • zapalenie spojówek,
  • katar,
  • wysoką gorączkę,nawet powyżej 40°C,
  • nieżyt gardła,
  • suchy kaszel.

W tym okresie można zauważyć na wewnętrznej stronie policzków na wysokości zębów trzonowych małe, białe kropeczki - są to charakterystyczne tylko dla odry plamki Koplika. Często jednak bywają przeoczone.

Potem pojawia się drugi rzut gorączki i wysypka. Jest to wysypka zlewna, tzn. poszczególne plamki zlewają się ze sobą. Ma ona kolor żywoczerwony i nieregularny kształt. Pojawia się zawsze najpierw za uszami, potem przechodzi na twarz, a następnie obejmuje całe ciało, pełznąć w dół. Ustępuje w takiej samej kolejności. Występuje także na błonach śluzowych w jamie ustnej. Po kilku dniach wysypka blednie, przybiera kolor bardziej brunatny, a naskórek złuszcza się otrębiasto, ma charakterystyczny wygląd brudnej skóry.

Odra - diagnostyka

Odrę diagnozuje najczęściej lekarz rodzinny, pediatra lub rzadko lekarz chorób zakaźnych.

Przed wizytą ważne jest dokładne określenie gdzie wysypka zaczęła się pojawiać, czy w otoczeniu pacjenta jest już jakaś osoba chora na odrę i czy pacjent był szczepiony przeciw odrze lub ją przechodził wcześniej.

Czynnikiem sprzyjającym zakażeniu jest brak szczepienia i obniżenie odporności.

Dzisiaj odra jest rzadką chorobą w Polsce dzięki obowiązkowym szczepieniom szczepionkami żywymi atenuowanymi. Pierwsza dawka jest podawana dziecku w 13-14 miesiącu życia, druga dawka w 10 roku życia. Najczęściej jest to szczepionka skojarzona ze szczepionką przeciw śwince oraz ze szczepionką przeciw różyczce.

Rozpoznanie stawia się na podstawie wywiadu i charakterystycznych objawów. Rzadko wymagane jest potwierdzenie badaniami serologicznymi krwi.

Leczenie odry

Leczenie odry, jak większości chorób wirusowych, jest objawowe, tzn. leczy się tylko objawy choroby, a nie zwalcza przyczynę – wirusa. Dobrze jest umieścić pacjenta w zaciemnionym i spokojnym miejscu, konieczne będą środki przeciwgorączkowe.

Odra nie trwa długo. Chore dziecko izoluje się w domu do 5 dni od pojawienia się wysypki, natomiast dzieci mające kontakt z pacjentem dzieci nie izoluje się.

Powikłania odry

Najczęstszymi powikłaniami odry jest:

Bardzo rzadkim powikłaniami odry są zapalenia mózgu ostre i podostre. Są bardzo rzadkie i niebezpieczne, często prowadzą do zgonu.

Bibliografia

  • Szczeklik A.,Choroby wewnętrzne, Wyd.1.,Medycyna Praktyczna,Kraków,2006
  • Pietrzyk J. J.,Wybrane zagadnienia z pediatrii. Wyd. 1.,Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego,Kraków,2005
  • Stachura J., Domagała W.,Patologia znaczy słowo o chorobie. Wyd. 1.,Polska Akademia Umiejętności,Kraków,2005
  • Kubicka K., Kawalec W. ,Pediatria.Wyd.3.,Wydawnictwo Lekarskie PZWL,Warszawa, 2008
  • Dziubek Z.,Choroby zakaźne i pasożytnicze. Wyd. 3. ,Wydawnictwo Lekarskie PZWL,Warszawa

Temat miesiąca: Skuteczne sposoby na ból gardła