Nowy sklep

już ON-LINE

Ospa u dzieci i dorosłych - objawy, leczenie

Ospa wietrzna to choroba zakaźna wywoływana przez wirusa Varicella – Zoster Virus (VZV). Bardzo łatwo zakazić się tym wirusem, gdyż przenosi się on drogą kropelkową, a także przechodzi przez łożysko, mogąc powodować zakażenia płodu. Objawia się złym samopoczuciem i charakterystyczną pęcherzykowatą, swędzącą wysypką na całym ciele. Jak leczyć ospę wietrzną?

Spis treści

Pierwszy kontakt z wirusem powoduje najczęściej ospę wietrzną, drugi natomiast półpasiec. Może on też wystąpić w przypadku obniżenia odporności organizmu, po wcześniejszym zachorowaniu na ospę, np. w dzieciństwie. Natomiast osoba chora na półpasiec może zakazić osobę, która nigdy nie chorowała na żadną z tych chorób i wtedy będzie ona przechodziła ospę wietrzną. Dla ospy wietrznej charakterystyczna jest swędząca pęcherzykowata wysypka.

Przyczyny ospy wietrznej

Ospę wietrzną wywołuje wirus ospy wietrznej. Po zachorowaniu na ospę wietrzną, wirus „chowa się” w układzie nerwowym i „czeka” na dogodny dla siebie moment osłabienia odporności. W tym czasie nie powoduje żadnych objawów, nie można się nim wtedy zakazić. 

Chorzy najbardziej są zakaźni na 2 dni przed wystąpieniem objawów, zakaźność kończy się wraz z odpadnięciem ostatniego strupka.

Osoby podatne na zakażenie ospą wietrzną to:

  • osoby nieszczepione,
  • osoby, które nie chorowały, a w których otoczeniu jest osoba chora,
  • osoby z obniżoną odpornością (np. w trakcie terapii immunosupresyjnej, chorujące na nowotwory, z wrodzonymi zaburzeniami odporności).

Przy zaistnieniu odpowiednich warunków, wirus ponownie uaktywnia się, powodując już nie ospę, a półpasiec., który jest ostrą chorobą zakaźną, wywoływaną przez identycznego wirusa, jak ten, który wywołuje ospę wietrzną. Przechorowanie ospy wietrznej daje długotrwałą odporność, ale u niektórych osób wirus ten może przetrwać w komórkach nerwowych. Półpasiec występuje u ludzi dorosłych. W momencie osłabienia ogólnej odporności organizmu lub jakiejś infekcji wirus może uaktywnić się wywołując tym razem półpaśca. Natomiast bardzo rzadko zdarza się zachorowanie na półpaśca na skutek kontaktu z chorym na tę chorobę. Z drugiej strony, chory na półpasiec może zarazić tym wirusem osobę nieuodpornioną, skutkiem czego rozwinie się u niej ospa wietrzna.

Proces chorobowy zapalny dotyczy najczęściej jednego ze zwojów międzykręgowych i związanego z nim nerwu skórnego tułowia lub rzadziej kończyny górnej lub dolnej albo głowy. Zmiany chorobowe dotyczą zawsze jednej połowy ciała.

Półpasiec zaczyna się pogorszeniem samopoczucia, bólami głowy, czasem podwyższoną temperaturą ciała. Pierwszym charakterystycznym objawem są silne ściągające, szarpiące lub palące bóle w obszarze skóry unerwionej przez chorobowo zmieniony nerw. Następnie dochodzi do zaczerwienienia i obrzęku tej okolicy. Na tak zmienionej skórze pojawiają się w kilku rzutach wykwity: początkowo grudkowe, później pęcherzyki (zwykle większe od pęcherzyków ospy wietrznej). Po 6-7 dniach przysychają, a około 10-12 dnia pojawiają się strupki.


Po odpadnięciu strupów pozostają na skórze brunatne przebarwienia utrzymujące się wiele tygodni. W tym okresie bóle najczęściej ustępują. U około 10% chorych, zwłaszcza u starszych osób, bóle utrzymują się jednak znacznie dłużej i mogą nawet przybierać na sile jako nerwobóle półpaścowe, czasem połączone z zaburzeniami czucia. Dlatego od samego początku półpaśca ważne jest skuteczne leczenie przeciwbólowe, ponieważ w ten sposób można uniknąć rozwoju uporczywych nerwobólów półpaścowych.

Szczególnymi i niebezpiecznymi postaciami półpaśca są:

  1. półpasiec oczny – występujący w okolicy oka (może objąć czoło, skroń i powiekę), ponieważ grozi zainfekowaniem rogówki  lub spojówki oka. Gojenie przebiega powoli, a jego następstwem może być zmętnienie rogówki. Dlatego też wymaga konsultacji okulistycznej;
  2. półpasiec uszny – obejmujący okolicę ucha, któremu towarzyszy ból ucha, szum uszny, niedosłuch i zawroty głowy. Wymaga leczenia laryngologicznego.

U około 2 procent chorych dochodzi do uogólnionej wysypki pęcherzykowej, świadczącej o znacznym zmniejszeniu odporności organizmu.

 

Ospa wietrzna - objawy i przebieg choroby

Cechą ospy wietrznej jest swędząca wysypka pęcherzykowata. Bezobjawowy przebieg ospy jest bardzo rzadki.

Na początku chory może zgłaszać:

  • złe samopoczucie,
  • brak łaknienia,
  • potem występuje gorączka,
  • następnie dołącza się pęcherzykowata, bardzo swędząca wysypka, na całym ciele, także na błonach śluzowych jamy ustnej i narządów płciowych oraz (co jest charakterystyczne) na skórze owłosionej głowy.

Wysypka zaczyna również pojawiać się w charakterystyczny sposób: najpierw na tułowiu, potem na głowie i kończynach. Najpierw na skórze widać czerwonawe plamki, potem one jakby pęcznieją i tworzą się z nich grudki, a na końcu zbiera się w nich jasny, przejrzysty płyn, co nadaje ostateczny wygląd pęcherzyków. Ów płyn jest zakaźny. Wreszcie pęcherzyki przekształcają się w strupki i odpadają, pozostawiając za sobą delikatne przebarwienie, które z czasem blednie. Ewentualne blizny są efektem zakażenia pęcherzyka bakteriami na skutek drapania.

Ponieważ wysypka pojawia się rzutami, na skórze jednocześnie można zaobserwować wszystkie postaci wykwitów:

  • plamki,
  • grudki,
  • pęcherzyki
  • strupki.

Reklama

Ospa wietrzna a ciąża

W ciąży wirus ospy wietrznej wykazuje działanie uszkadzające płód. Możliwe jest pojawienie się wad wrodzonych u dzieci, spowodowanych infekcją tym wirusem:

  • niedorozwój kończyn,
  • blizny na kończynach,
  • wady układu moczowego,
  • wady oczu.

Ospa wietrzna - rozpoznanie i leczenie

Rozpoznaniem i leczeniem ospy wietrznej najczęściej zajmuje się lekarz rodzinny i pediatra.

Przed wizytą ważne jest dokładne określenie gdzie wysypka zaczęła się pojawiać, czy występuje w skórze owłosionej głowy, czy w otoczeniu pacjenta jest już jakaś osoba chora na ospę wietrzną i czy pacjent był szczepiony przeciw ospie lub ją przechodził wcześniej.

Rozpoznanie stawia się na podstawie wywiadu i charakterystycznych objawów, tylko szczególnych wypadkach przeprowadza się badanie serologiczne z krwi, z oznaczeniem poziomu przeciwciał przeciwwirusowych.

Jak leczyć ospę wietrzną?

Najczęściej ospę leczy się w domu i objawowo, to znaczy stosuje się leczenie przynoszące ulgę w objawach, a nie zwalczające przyczynę –wirusa.

Leczenie to obejmuje:

  • leki przeciwświądowe doustne lub w formie pudrów płynnych,
  • leki przeciwgorączkowe,
  • picie dużej ilości płynów.

W niektórych przypadkach stosuje się lek przeciwwirusowy: acyklowir. Hamuje on namnażanie się wirusa. Podaje się do w formie tabletek lub w ciężkich przypadkach dożylnie, jednak taka forma wymaga przyjęcia do szpitala.

Kobietom w ciąży, które nie wcześniej chorowały, a które miały kontakt z chorobą oraz osobom z niedoborami odporności a po kontakcie z chorym podaje się immunoglobuliny.

Ospa jest uciążliwą chorobą ze względu na świąd skóry. Chory jest bardzo zakaźny, może zakażać drogą kropelkową i poprzez płyn z pękniętego pęcherzyka wysypkowego. Chorego izoluje się do czasu, aż odpadnie ostatni strupek, czyli średnio 8-21 dni.

Ospa wietrzna - szczepionka

Zapobiegać ospie można przez szczepienie. Jest ono jednak zalecane tylko w niektórych przypadkach (wtedy jest ono refundowane przez NFZ) i obejmuje:

  • dzieci przed ukończeniem 12 roku życia z upośledzeniem odporności,
  • gdy istnieje ryzyko ciężkiego przebiegu choroby (immunosupresja, zakażenie HIV, chemioterapia, białaczki i inne).

W pozostałych przypadkach szczepienia nie są refundowane.

Reklama

Powikłania ospy wietrznej

Najczęstszym powikłaniem jest zakażenie bateryjne pęcherzyka, co powoduje powstanie blizny.

Rzadsze powikłania to:

U osób z zaburzeniami odporności, wysypka może przybierać charakter krwotoczny.

Ospa wietrzna trwa około 2 tygodni. Do czasu przyschnięcia ostatnich strupów chory powinien pozostawać w domu, ponieważ może zarażać inne osoby. Przebieg choroby u osób wcześniej zdrowych jest najczęściej łagodny. Jednakże u osób z poważnymi chorobami, np. białaczką, ospa wietrzna może przebiegać bardzo ciężko i wymagać leczenia szpitalnego. Chorując na wiatrówkę w dorosłym wieku, nie można jej bagatelizować, ponieważ przebiega ona ciężej niż u dzieci.

Powikłania po wiatrówce zdarzają się rzadko i mogą to być: zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu, zespół Guillaina-Barrego, zespól Reye’a, zapalenie mięśnia sercowego lub osierdzia, zapalenie stawów. U małych dzieci w przebiegu ospy wietrznej może rozwinąć się zapalenie ucha środkowego. Bardzo niebezpieczna jest ospa wietrzna okołoporodowa, jeśli rozwija się 5 dni przed porodem albo 48 godzin po porodzie. Spowodowane jest to nieprzechodzeniem przeciwciał matczynych przez łożysko oraz nierozwiniętym układem immunologicznym płodu.

Bibliografia

  • Szczeklik A.,Choroby wewnętrzne, Wyd.1.,Medycyna Praktyczna,Kraków,2006
  • Pietrzyk J. J.,Wybrane zagadnienia z pediatrii. Wyd. 1.,Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego,Kraków,2005
  • Stachura J., Domagała W.,Patologia znaczy słowo o chorobie. Wyd. 1.,Polska Akademia Umiejętności,Kraków,2005
  • Kubicka K., Kawalec W. ,Pediatria.Wyd.3.,Wydawnictwo Lekarskie PZWL,Warszawa, 2008
  • Dziubek Z.,Choroby zakaźne i pasożytnicze. Wyd. 3. ,Wydawnictwo Lekarskie PZWL,Warszawa