Znajdź chorobę

Ospa u dzieci i dorosłych - objawy, leczenie

Ospa wietrzna to choroba zakaźna wywoływana przez wirusa Varicella – Zoster Virus (VZV). Bardzo łatwo zakazić się tym wirusem, gdyż przenosi się on drogą kropelkową, a także przechodzi przez łożysko, mogąc powodować zakażenia płodu. Objawia się złym samopoczuciem i charakterystyczną pęcherzykowatą, swędzącą wysypką na całym ciele. Jak leczyć ospę wietrzną?

Pierwszy kontakt z wirusem powoduje najczęściej ospę wietrzną, drugi natomiast półpasiec. Może on też wystąpić w przypadku obniżenia odporności organizmu, po wcześniejszym zachorowaniu na ospę, np. w dzieciństwie. Natomiast osoba chora na półpasiec może zakazić osobę, która nigdy nie chorowała na żadną z tych chorób i wtedy będzie ona przechodziła ospę wietrzną. Dla ospy wietrznej charakterystyczna jest swędząca pęcherzykowata wysypka.

Przyczyny ospy wietrznej

Ospę wietrzną wywołuje wirus ospy wietrznej. Po zachorowaniu na ospę wietrzną, wirus „chowa się” w układzie nerwowym i „czeka” na dogodny dla siebie moment osłabienia odporności. W tym czasie nie powoduje żadnych objawów, nie można się nim wtedy zakazić. Przy zaistnieniu odpowiednich warunków, wirus ponownie uaktywnia się, powodując już nie ospę, a półpasiec.

Chorzy najbardziej są zakaźni na 2 dni przed wystąpieniem objawów, zakaźność kończy się wraz z odpadnięciem ostatniego strupka.

Osoby podatne na zakażenie ospą wietrzną to:

  • osoby nieszczepione,
  • osoby, które nie chorowały, a w których otoczeniu jest osoba chora,
  • osoby z obniżoną odpornością (np. w trakcie terapii immunosupresyjnej, chorujące na nowotwory, z wrodzonymi zaburzeniami odporności).

Ospa wietrzna - objawy i przebieg choroby

Cechą ospy wietrznej jest swędząca wysypka pęcherzykowata. Bezobjawowy przebieg ospy jest bardzo rzadki.

Na początku chory może zgłaszać:

  • złe samopoczucie,
  • brak łaknienia,
  • potem występuje gorączka,
  • następnie dołącza się pęcherzykowata, bardzo swędząca wysypka, na całym ciele, także na błonach śluzowych jamy ustnej i narządów płciowych oraz (co jest charakterystyczne) na skórze owłosionej głowy.

Wysypka zaczyna również pojawiać się w charakterystyczny sposób: najpierw na tułowiu, potem na głowie i kończynach. Najpierw na skórze widać czerwonawe plamki, potem one jakby pęcznieją i tworzą się z nich grudki, a na końcu zbiera się w nich jasny, przejrzysty płyn, co nadaje ostateczny wygląd pęcherzyków. Ów płyn jest zakaźny. Wreszcie pęcherzyki przekształcają się w strupki i odpadają, pozostawiając za sobą delikatne przebarwienie, które z czasem blednie. Ewentualne blizny są efektem zakażenia pęcherzyka bakteriami na skutek drapania.

Ponieważ wysypka pojawia się rzutami, na skórze jednocześnie można zaobserwować wszystkie postaci wykwitów:

  • plamki,
  • grudki,
  • pęcherzyki
  • strupki.

Ospa wietrzna a ciąża

W ciąży wirus ospy wietrznej wykazuje działanie uszkadzające płód. Możliwe jest pojawienie się wad wrodzonych u dzieci, spowodowanych infekcją tym wirusem:

  • niedorozwój kończyn,
  • blizny na kończynach,
  • wady układu moczowego,
  • wady oczu.

Ospa wietrzna - rozpoznanie i leczenie

Rozpoznaniem i leczeniem ospy wietrznej najczęściej zajmuje się lekarz rodzinny i pediatra.

Przed wizytą ważne jest dokładne określenie gdzie wysypka zaczęła się pojawiać, czy występuje w skórze owłosionej głowy, czy w otoczeniu pacjenta jest już jakaś osoba chora na ospę wietrzną i czy pacjent był szczepiony przeciw ospie lub ją przechodził wcześniej.

Rozpoznanie stawia się na podstawie wywiadu i charakterystycznych objawów, tylko szczególnych wypadkach przeprowadza się badanie serologiczne z krwi, z oznaczeniem poziomu przeciwciał przeciwwirusowych.

Jak leczyć ospę wietrzną?

Najczęściej ospę leczy się w domu i objawowo, to znaczy stosuje się leczenie przynoszące ulgę w objawach, a nie zwalczające przyczynę –wirusa.

Leczenie to obejmuje:

  • leki przeciwświądowe doustne lub w formie pudrów płynnych,
  • leki przeciwgorączkowe,
  • picie dużej ilości płynów.

W niektórych przypadkach stosuje się lek przeciwwirusowy: acyklowir. Hamuje on namnażanie się wirusa. Podaje się do w formie tabletek lub w ciężkich przypadkach dożylnie, jednak taka forma wymaga przyjęcia do szpitala.

Kobietom w ciąży, które nie wcześniej chorowały, a które miały kontakt z chorobą oraz osobom z niedoborami odporności a po kontakcie z chorym podaje się immunoglobuliny.

Ospa jest uciążliwą chorobą ze względu na świąd skóry. Chory jest bardzo zakaźny, może zakażać drogą kropelkową i poprzez płyn z pękniętego pęcherzyka wysypkowego. Chorego izoluje się do czasu, aż odpadnie ostatni strupek, czyli średnio 8-21 dni.

Ospa wietrzna - szczepionka

Zapobiegać ospie można przez szczepienie. Jest ono jednak zalecane tylko w niektórych przypadkach (wtedy jest ono refundowane przez NFZ) i obejmuje:

  • dzieci przed ukończeniem 12 roku życia z upośledzeniem odporności,
  • gdy istnieje ryzyko ciężkiego przebiegu choroby (immunosupresja, zakażenie HIV, chemioterapia, białaczki i inne).

W pozostałych przypadkach szczepienia nie są refundowane.

Powikłania ospy wietrznej

Najczęstszym powikłaniem jest zakażenie bateryjne pęcherzyka, co powoduje powstanie blizny.

Rzadsze powikłania to:

U osób z zaburzeniami odporności, wysypka może przybierać charakter krwotoczny.

Bibliografia

  • Szczeklik A.,Choroby wewnętrzne, Wyd.1.,Medycyna Praktyczna,Kraków,2006
  • Pietrzyk J. J.,Wybrane zagadnienia z pediatrii. Wyd. 1.,Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego,Kraków,2005
  • Stachura J., Domagała W.,Patologia znaczy słowo o chorobie. Wyd. 1.,Polska Akademia Umiejętności,Kraków,2005
  • Kubicka K., Kawalec W. ,Pediatria.Wyd.3.,Wydawnictwo Lekarskie PZWL,Warszawa, 2008
  • Dziubek Z.,Choroby zakaźne i pasożytnicze. Wyd. 3. ,Wydawnictwo Lekarskie PZWL,Warszawa