Białaczka przewlekła limfatyczna - przyczyny, objawy, badania

Białaczka przewlekła limfatyczna to nowotwór złośliwy, który dotyka najczęściej osoby dorosłe w wieku 55-60 lat. Jego przebieg jest zdecydowanie wolniejszy niż w przypadku ostrej białaczki, mimo to szybka diagnoza i wdrożenie odpowiedniego leczenia jest niezbędne. Zobacz jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia przewlekłej białaczki limfoblastycznej
Wykrywanie białaczki
Źródło: 123RF
Spis treści

Przewlekła białaczka limfocytowa (CLL – chronic lymphocytic leukemia) jest to grupa nowotworów złośliwych, wywodzących się z krwinek białych, a dokładniej z limfocytów. W chorobach tych dochodzi do powolnego namnażania się oraz akumulacji dojrzałych, obwodowych limfocytów we krwi i szpiku, a także w węzłach chłonnych, śledzionie i wątrobie.

Białaczka przewlekła limfatyczna - czym jest?

CLL jest białaczką występującą u dorosłych. Jej częstość wzrasta wraz z wiekiem. Średni wiek zachorowania wynosi około 55-60 lat, a jej ryzyko wzrasta poczynając od 40. roku życia.

W przeciwieństwie do ostrej białaczki tempo narastania liczby komórek jest dużo wolniejsze, dlatego początkowo ma ona dużo łagodniejszy przebieg. Należy podkreślić fakt, że zaburzeniu ulega proces apoptozy, czyli programowana śmierć komórki, gdyż namnażające się limfocyty B, kiedy już osiągną odpowiednią liczbę powinny zaprzestać się dzielić, natomiast w tym przypadku tracą one zdolność do samounicestwienia.

Po uwolnieniu ze szpiku zaczynają gromadzić się w węzłach chłonnych, śledzionie, wątrobie powodując ich powiększenie.

Najczęściej występuje przewlekła białaczka limfocytowa B komórkowa (ponad 90% przypadków). Przewlekła białaczka limfocytowa B komórkowa (B-CLL – chronic lymphocytic leukemia, B cell) jest to jeden z typów przewlekłej białaczki limfocytowej.

W tym typie następuje zwiększona akumulacja w szpiku, krwi obwodowej oraz narządach limfatycznych (węzły chłonne, śledziona) małych, długo żyjących limfocytów, które wykazują na swojej powierzchni obecność antygenów typowych dla limfocytów B.

Jej występowanie wzrasta wraz z wiekiem, mężczyźni chorują częściej niż kobiety. Początek choroby często jest skryty, często chorzy dowiadują się o istniejącej chorobie podczas rutynowych badań. U ponad połowy w momencie rozpoznania nie występują objawy choroby, lub są niespecyficzne. Jedynie w badaniu krwi stwierdza się zwiększoną liczbę limfocytów.

Białaczka przewlekła limfatyczna - przyczyny

Nadal nie są poznane. Naukowcy rozważają działanie różnych, nieznanych czynników. Najprawdopodobniej wpływ na rozwój choroby mają zarówno czynniki:

  • genetyczne,
  • środowiskowe,
  • immunologiczne.

Ekspozycja na promieniowanie, środki chemiczne takie jak benzen, ksylen jest istotna w powstawaniu innych typów białaczek, ale nie CLL. W 10% przypadków osoby chore na B-CLL, mają w rodzinie chorego na B-CLL lub inny nowotwór układu limfatycznego. Istnieje również podejrzenie, że choroba może ujawnić się u krewnego I stopnia.

Jak już wcześniej wspomniano na patogenezę B-CLL mają wpływ różne, trudne do określenia czynniki. Pod ich wpływem następuje uszkodzenie DNA w jednej z komórek macierzystych w szpiku. Efektem tego uszkodzenia jest rozpoczęcie przez szpik niekontrolowanej produkcji limfocytów B, a co za tym idzie - zaczyna wzrastać ich liczba we krwi obwodowej.

Do czynników ryzyka zalicza się wiek, gdyż choroba najczęściej dotyka osoby dorosłe, średnia wieku jej występowania wynosi około 55-60 lat. Ryzyko wzrasta wraz z wiekiem, dwa razy częściej częściej chorują mężczyźni. Czynnikiem ryzyka może być również krewny, u którego wykryto B-CLL lub inną chorobę układu limfatycznego.

Białaczka przewlekła limfatyczna - objawy

Do objawów zaliczamy:

  • nieuzasadnioną gorączkę, trwającą ponad 2 tygodnie,
  • utratę wagi, brak łaknienia, wychudzenie,
  • wzmożoną potliwość, szczególnie w nocy,
  • męczliwość, osłabienie,
  • bladość,
  • bóle głowy,
  • bóle brzucha, uczucie pełności, zwiększenie jego rozmiarów bez znanej przyczyny,
  • bóle kostne i stawowe,
  • wybroczyny,
  • krwawienia z nosa, przewodu pokarmowego,
  • powiększenie węzłów chłonnych, szczególnie należy zwrócić uwagę na zlokalizowane na szyi, oraz w pachach oraz pachwinach,
  • zakażenia bakteryjne, grzybicze nie poddające się leczeniu antybiotykami.

Białaczka przewlekła limfatyczna - wizyta u lekarza

W przypadku nasilonych objawów ogólnoustrojowych pacjent najpierw powinien udać się do swojego lekarza rodzinnego. W trakcie wizyty dokładnie opisać swoje objawy i okoliczności, podczas których pojawiły się. Lekarz rodzinny powinien według swoich umiejętności dokładnie zbadać fizykalnie chorego:

  • obejrzeć gardło,
  • osłuchać serce oraz płuca,
  • zbadać dokładnie brzuch, aby sprawdzić, czy narządy takie jak śledziona i wątroba nie są powiększone,
  • dokładnie sprawdzić węzły chłonne, czy również nie są powiększone.

Po przeprowadzeniu badania lekarzowi powinny nasunąć się już pewne przypuszczenia, zapewne następnym krokiem będzie zlecenie badania laboratoryjnego oceniającego wydolność szpiku kostnego – morfologii krwi obwodowej z rozmazem.

Posiadając wyniki oraz szczegółowy opis badania fizykalnego lekarz będzie mógł skierować do lekarza specjalisty – hematologa. Po otrzymaniu takiego skierowania należy niezwłocznie zgłosić się na konsultację hematologiczną, gdyż szybkie podjęcie odpowiednich kroków pozwoli na postawienie właściwej diagnozy oraz wdrożenie adekwatnego leczenia.

Proszę pamiętać, iż na pierwszym spotkaniu z lekarzem specjalistą należy jeszcze raz przestawić swoje objawy, przekazać wszystkie wyniki badań zleconych przez lekarza rodzinnego, gdyż mają one istotny udział w ustalenia rozpoznania. Po rozmowie z pacjentem, zebraniu szczegółowej historii choroby, badaniu oraz przejrzeniu otrzymanych wyników badań lekarzowi na pewno nasuną się właściwe spostrzeżenia.

Należy jednak pamiętać, że często w życiu bywa tak, że choroba nie zawsze posiada wszystkie tzw. „książkowe” objawy, więc możliwe jest, że lekarz zleci dodatkowe badania. Należy uzbroić się w cierpliwość, wykonać je i w momencie postawienia diagnozy ponowić nurtujące pytania.

Pamiętajmy, że dobra współpraca z lekarzem specjalistą i obustronne zaufanie są podstawą udanego leczenia.

Gdy rozpoznanie zostanie już postawione należy zadać lekarzowi odpowiednie pytania:

  • Jak długo trwa leczenie?
  • Jakie są możliwe sposoby leczenia i szanse na całkowite wyleczenie?
  • Jak często należy robić badania kontrolne?
  • Jak wygląda codzienne funkcjonowanie osoby chorej?
  • Gdzie uzyskać pomoc i opiekę psychologa?

Przede wszystkim nie wolno bać się ich zadawać, gdyż dobre zrozumienie choroby, która nas dotknęła pomoże nam lepiej stawić jej czoła.

Białaczka przewlekła limfatyczna - badania

Diagnostyka AML składa się z wielu różnych badań:

  1. Badanie palpacyjne węzłów chłonnych (ich wielkości, konsystencji, bolesności) oraz brzucha.
     
  2. Badania laboratoryjne krwi:
  • Morfologia krwi z rozmazem
  • Poziom immunoglobulin
  1. Biopsja aspiracyjna lub trepanobiopsja szpiku - w obydwu przypadkach pobiera się go z talerza kości biodrowej, lub u małych dzieci z kości piszczelowej
     
  2. Badania cytogenetyczne i molekularne - materiałem do tego typu badań jest pobrana podczas biopsji próbka szpiku
     
  3. Badania obrazowe - wyróżniamy tutaj: RTG klatki piersiowej, kości długich, USG, tomografię komputerową oraz rezonans magnetyczny. 

Diagnoza B-CLL opiera się na kilku wymienionych powyżej badaniach. Należy pamiętać, że powiększenie węzłów chłonnych nie musi od razu świadczyć o białaczce, gdyż ulegają one często powiększeniu, w okolicy ran – po zranieniu lub ukąszeniu lub jeśli jesteśmy w trakcie lub przebyliśmy ostatnio infekcję szczególnie w obrębie migdałków, gardła. Podstawą do rozpoznania jest stwierdzenie znaczącej liczby limfocytów z puli wszystkich krwinek białych. W szpiku stwierdza się zwiększony odsetek limfocytów, zwykle ponad 30%.

W przypadku B-CLL w pierwszej kolejności po ustaleniu rozpoznania chorych obserwuje się przez kilka tygodni. Następnie po upływie tego czasu, ocenia się stopień zaawansowania choroby, przy pomocy specjalnej V stopniowej (0-IV) klasyfikacji Raia. Obejmuje ona takie parametry jak:

  • objawy ogólne,
  • wyniki badań laboratoryjnych,
  • wielkość węzłów chłonnych oraz śledziony.

Leczenie farmakologiczne włącza się przy uzyskaniu stopnia III lub IV.

Czytaj również

Bibliografia

  • Szczeklik A.,Choroby wewnętrzne, Wyd.1.,Medycyna Praktyczna,Kraków,2006
  • Hillman R.S., Ault K.A., Rinder H.,Hematology in Clinical Practice, 4th Edition,McGraw-Hill,2005
  • Lichtman M., Beutler E., Kaushansky K., Kipps T., Seligsohn U.,Williams Hematology, 7th Edition,McGraw-Hill,2007
  • Crowther M.A., Ginsberg J.,Evidence-based Hematology, Blackwell Publishing,,2008
  • Hołowiecki J.,Współczesne wskazania do transplantacji szpiku. Współczesna Onkologia vol. 5; 5,,2001
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!
Podobne artykuły
Dieta przy nowotworze - jelita grubego, wątroby, płuc oraz prostaty
Jak rozmawiać z chorym na raka? 5 wskazówek
Markery nowotworowe - normy, cena wskaźników. Badanie CEA
Radioterapia – skutki uboczne. Na czym polega i ile trwa?

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Gorączka u niemowlaka - jak ją zbić, kiedy pójść do lekarza?
Dreszcze – co to są? Przyczyny i objawy
Choroba Creutzfeldta-Jakoba - na czym polega? Objawy
Rumień wielopostaciowy – leczenie. Czy jest zaraźliwy?
Nadmiar testosteronu u kobiet - co oznacza?

Reklama