Znajdź chorobę

Rak jamy ustnej - jak wygląda? Sprawdź objawy i rokowania

Rak jamy ustnej to nowotwór złośliwy, który w początkowym stadium, poprzez nieuchwytne objawy jest często bagatelizowany. W zaawansowanym stopniu objawia się: widocznym guzem, ciągłym bólem, krwawieniem z jamy ustnej, a także na skutek przerzutów - powiększeniem węzłów chłonnych. Lekarz ginekolog przeprowadzi wywiad oraz badanie fizykalne, a następnie badania obrazowe (tomografię i MRI). W leczeniu raka jamy ustnej stosuje się głównie leczenie chirurgiczne i radioterapię.

Spis treści

Rak jamy ustnej jest nowotworem złośliwym zlokalizowanym w obrębie jamy ustnej. Może dotyczyć wargi (do 30% przypadków), 2/3 przednich języka (w 20-50% przypadków), dna jamy ustnej (30%), błony śluzowej policzka i podniebienia twardego (znacznie rzadziej). Jeśli chodzi o częstość występowania, rak jamy ustnej zajmuje drugie miejsce wśród nowotworów złośliwych głowy i szyi tuż po raku krtani.

Rak jamy ustnej - przyczyny

Główne czynniki ryzyka raka jamy ustnej to:

  • drażnienie błony śluzowej jamy ustnej – niedopasowane protezy, ostre brzegi zębów, nieprawidłowe uzupełnienia protetyczne, przewlekłe stany zapalne, wysoka/niska temperatura, spożywanie wysokoprocentowego alkoholu;
  • nieprawidłowa higiena jamy ustnej;
  • zakażenia wirusem brodawczaka – HPV-16;
  • palenie i żucie tytoniu - przyczynia się głównie do występowania raka wargi dolnej (zwłaszcza w przypadku zwolenników fajki). Palenie tytoniu zwiększa ryzyko raka około 10 razy. Przy połączeniu z alkoholem ryzyko wzrasta do ponad 20 razy;
  • immunosupresja - obniżenie sprawności układu immunologicznego na skutek wrodzonych lub nabytych niedoborów odporności (np. pacjenci z AIDS), stosowaniu immunosupresji z powodu innych chorób (choroby układowe tkanki łącznej) i u pacjentów po przeszczepach narządów;
  • niedobór witamin (głównie wit. A, C, grupy witamin B);
  • czynniki genetyczne – ryzyko nowotworu rośnie, jeśli stwierdzono raka wśród członków rodziny;
  • zespół Plummera–Vinsona – czyli zanikowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i kącików ust. Występuje częściej u kobiet. Charakterystyczne są cienkie, blade wargi, pęknięcia w kątach ust, wygładzony język, utrata masy ciała, trudności w połykaniu;
  • zmiany przednowotworowe, czyli stwierdzone klinicznie lub w badaniu histologicznym lokalne zmiany morfologiczne, które wiążą się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia raka. W przypadku raka jamy ustnej zaliczamy do nich: leukoplakię – mającą postać szarobiaławej plamy rozrost nabłonka, który ulega rogowaceniu. Występuje częściej u mężczyzn niż u kobiet. Przed pojawieniem się typowej białawej plamy wcześniej stwierdza się zmętnienie nabłonka. Leukoplakia poprzedza rozwój raka w prawie 50% przypadków; erytroplakię - ma postać czerwonej plamy. Występuje rzadziej od poprzedniej zmiany, jednak częściej niż leukoplakia ulega transformacji nowotworowej.

Rak jamy ustnej - objawy

Objawy raka jamy ustnej zwykle są nieuchwytne w początkowym stadium choroby. Pacjenci nawet jeśli zauważą zmianę na języku czy wardze, zwykle bagatelizują objaw. Przez długi czas bezskutecznie stosują środki antyseptyczne albo przeciwko aftom. Należy pamiętać, że zmiana utrzymująca się powyżej 2 tygodni, która nie reaguje na zastosowane leczenie (płukanie jamy ustnej, maści, żele itp.) wymaga konsultacji medycznej. Zwykle pacjenci zgłaszają się do lekarza z objawami sugerującymi znaczny stopień zaawansowania raka, należą do nich:

  • widoczny guz – w raku języka najczęściej umiejscowiony na jego bocznej powierzchni, w raku wargi (w ponad 90% wargi dolnej) zajmuje zwykle czerwień wargową. Rak dna jamy ustnej lokalizuje się przeważnie w jego części bocznej. Z kolei rak błony śluzowej policzka może naciekać ujście ślinianki, blokując wydzielanie śliny, a w znacznym stopniu zaawansowania jest przyczyną ubytku w tkance policzka;
  • stały ból;
  • szczękościsk – pojawia się na skutek naciekania okolicznych mięśni;
  • krwawienie z jamy ustnej;
  • ślinotok;
  • powiększenie węzłów chłonnych szyi, będące skutkiem przerzutów nowotworu – nierzadko pierwszy zauważany przez pacjenta objaw raka;
  • nieprzyjemny zapach z ust.

Jak wspominano, rak jamy ustnej ma często bezobjawowy przebieg, a pierwszym niepokojącym objawem może być powiększenie węzłów chłonnych – skutek przerzutów raka.

Zobacz wideo: Znaczenie odpowiedniego żywienia

Żywienie jest ważne dla osób zdrowych, ale jeszcze ważniejsze dla chorych - mówi dietetyk Ewalina Bancerz-Poźniak.

Rak jamy ustnej - gdzie występuje?

Cechą nowotworu złośliwego (raka) jest zdolność do naciekania okolicznych tkanek oraz przerzuty do węzłów chłonnych. W zależności od lokalizacji ogniska pierwotnego, rak może naciekać:

  • jamę ustną,
  • skórę,
  • żuchwę (w raku wargi dolnej),
  • przestrzeń przygardłową (rak języka),
  • język,
  • kość żuchwy (rak dna jamy ustnej),
  • kość podniebienną,
  • jamę nosową,
  • zatoki przynosowe (rak zlokalizowany na podniebieniu).

Rak daje przerzuty zwykle do węzłów chłonnych podbródkowych i podżuchwowych, często obustronnie. Lokalizacja raka pozwala wnioskować o agresywności jego wzrostu. Rak wargi w porównaniu z innymi lokalizacjami cechuje się najmniejszą agresywnością wzrostu.



Bibliografia

  • Boenninghaus H.G, Otorynolaryngologia,Springer PWN,Warszawa 1997
  • Latkowski J.B.,Otorynolaryngologia dla studentów medycyny i stomatologii,Wydawnictwo Lekarskie PZWL,Warszawa 2004
  • Zakrzewski A.,Otolaryngologia kliniczna, ,Wydawnictwo Lekarskie PZWL,Warszawa 1982
  • Janczewski G., Otolaryngologia praktyczna,Via Medica,2007 Gdańsk
Pytanie: Jak często sprawdzasz swój poziom cukru?

  Kontroluję go regularnie

  Sprawdzam, przy okazji innych badań/zabiegów

  Zdarzyło mi się raz może dwa

  Nigdy nie sprawdzałem/łam