Czy kostniak jest groźny? Miejsca występowania i rokowania

Kostniak jest łagodnym nowotworem, zbudowanym z tkanki kostnej, który cechuje się powolnym tempem wzrostu. Wyróżnia się trzy rodzaje kostniaków – czaszki, kostninowe oraz zarodkowe. Sprawdź, gdzie najczęściej występują te odmiany oraz jakie są możliwości leczenia.

Spis treści

Co to jest kostniak?

Kostniak (osteoma) to łagodny, wolno rosnący nowotwór. Ich tempo wzrostu szacuje się na 0,6-1 mm rocznie. Kostniaki, jak sama nazwa wskazuje, wywodzą się z tkanki kostnej. Mogą być zbudowane z kości zwartej, kości gąbczastej lub obu typów tkanki kostnej. 

Dzieli się je na wywodzące się z okostnej lub z wnętrza kości. W pierwszym przypadku nowotwór przybiera postać kulistego lub jajowatego uwypuklenia na kości, w drugim zaś prowadzi do zniekształcenia kości. 

Onkolodzy wyróżniają trzy rodzaje kostniaków:

  • czaszki 
  • kostninowe (osteoid osteoma)
  • zarodkowe (osteoblastoma).

Kostniak czaszki

Kostniak czaszki to najczęściej wykrywany rodzaj tego nowotworu, a ponad 90 procent występuje w zatokach przynosowych. 

W ciele człowieka wyróżnia się cztery pary zatok

  • czołowe, 
  • klinowe, 
  • szczękowe, 
  • komórki sitowe.

Kostniaki zwykle wykrywa się w zatokach czołowych i komórkach sitowych. W pozostałych zatokach występują niezwykle rzadko. Poza zatokami lokują się także na kościach żuchwy, wyrostku zębodołowym, podniebieniu twardym, a także w oczodołach. Kostniaki czaszki najczęściej są diagnozowane u osób między 2. a 5. dekadą życia. 

Co warto podkreślić, często nie dają żadnych objawów. Jeśli jednak powodują jakieś dolegliwości, to zwykle są to bóle w obrębie twarzoczaszki. 

Objawy zależą także od miejsca występowania. Przykładowo, kostniaki zatok objawiają się płynotokiem nosowym czy zaburzeniami węchu, zaś żuchwy - neuralgią, problemami z przełykaniem, wydzielaniem śliny oraz odczuwaniem smaku. 

Kostniak kostnawy

Kostniak kostnawy, inaczej kostninowy, to zdecydowanie najmniejszy z kostniaków. Jego średnia zwykle nie przekracza 1 centymetra. Kostniak kostninowy najczęściej jest wykrywany w kości piszczelowej lub udowej. 

Nieco rzadziej w kościach miednicy, łopatki i ramion. Występuje głównie u dzieci i osób młodych, poniżej 40 roku życia. Z badań epidemiologicznych wynika, że częściej atakuje chłopców. 

Kostniaki kostanwe objawiają się bólem kości, nasilającym się po wysiłku fizycznym. Pacjenci często skarżą się na bóle nocne oraz poranne. Ból zwykle udaje się uśmierzyć niesteroidowymi leki przeciwzapalnymi. 

Kostniak zarodkowy 

Kostniak zarodkowy natomiast jest najrzadszym spośród trzech rodzajów. Może występować na niemal każdej kości w ciele człowieka, ale zazwyczaj atakuje kręgi kręgosłupa. 

W porównaniu z kostniakiem kostnawym osiąga większe rozmiary (powyżej 10 milimetrów) i najczęściej jest wykrywany u mężczyzn w grupie wiekowej 20-30 lat. Podobnie jak kostnawy objawia się bólami kostnymi, jednakże jest trudny do uśmierzenia. 

Dolegliwości bólowe nie ustępują po zażyciu niesteroidowych leków przeciwzapalnych. 

Czy kostniak jest groźny? 

Wielu pacjentów zastanawia się, czy kostniak jest groźny. Generalnie należą one do nowotworów łagodnych, które nie ulegają progresji w nowotwór złośliwy oraz nie dają przerzutów do innych organów. Ponadto cechują się bardzo wolnym wzrostem. W większości przypadków kostniaki w ogóle nie wymagają leczenia.

Pacjenci z niewielkimi, bezobjawowymi kostniakami powinni jedynie raz na kilka lat wykonywać badania kontrolne w celu oceny tempa wzrostu nowotworu. Jeśli jednak ma on duże rozmiary, szybko rośnie lub daje objawy, niezbędna jest interwencja chirurgiczna. Zabieg usunięcia można wykonać z dostępu zewnętrznego (operacja osteoplastyczna lub operacja Lyncha) lub wewnętrznego (metodą endoskopową). 

Warto podkreślić, że najczęściej są wykrywane są w zatokach czołowych. Obecnie zabiegu usunięcia kostniaków zatok wykonuje się głównie metodą endoskopową przy użyciu takich narzędzi mikrochirurgicznych jak frezy diamentowe czy kleszcze. Przeprowadza się je nawet u pacjentów z dużymi kostniakami, co jeszcze do niedawna było niemożliwe. 

Nieusunięcie kostniaka dużych rozmiarów może doprowadzić do groźnych powikłań. Zwłaszcza duże mogą być przyczyną takich powikłań jak:

Kostniaki mnogie mogą być także objawem zespołu Gardnera – rodzinnej polipowatości, która charakteryzuje się występowaniem mnogich polipów w jelicie grubym, a także kostniaków, guzów dermoidalnych, torbieli naskórkowych oraz przerostem nabłonka barwnikowego siatkówki.

Co warto podkreślić, kostniaki czaszki bywają także przyczyną poważnych defektów kosmetycznych. Mogą skutkować przemieszczeniem się gałki ocznej czy zniekształceniem czoła. 

Czytaj też:

Bibliografia

  • Tomasz Gotlib, Wewnątrznosowa endoskopowa chirurgia kostniaków zatoki czołowej i zachyłka czołowego, Pol. Przegląd Otorynolaryngol 2012; 2 (1): 132-135.
  • Edwar Mollin, Andrzej Skorek, Jerzy Kuczkowski, Katarzyna Skrobisz, Kostniak zatoki czołowej penetrujący do oczodołu – opis przypadku, Otorynolaryngologia 2019, 18(2): 70-73.

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!