Nefropatia cukrzycowa - objawy, leczenie, dieta i jadłospis

Nefropatia cukrzycowa jest jednym z najczęstszych powikłań cukrzycy. Szacuje się, że dotyka 40 proc. diabetyków. Sprawdź, jak się objawia nefropatia cukrzycowa oraz jak można ją leczyć. Dowiedz się także, jaka dieta pomoże spowolnić progresję choroby.

Spis treści

Czym jest nefropatia cukrzycowa?

Nefropatia cukrzycowa jest jednym z najczęstszych powikłań cukrzycy, które prowadzi do schyłkowej choroby nerek, wymagającej leczenia nerkozastępczego lub przeszczepu nerki. 

Szacuje się, że powikłanie dotyczy nawet 40 proc. chorych na cukrzycę (Shields, Maxwell, kwiecień 2011). Nefropatia cukrzycowa rozwija się zarówno u pacjentów z cukrzycą typu 1, jak i typu 2. Podwyższone stężenie glukozy we krwi, będące istotą cukrzycy, prowadzi bowiem do licznych zmian hemodynamicznych w kłębuszkach nerkowych oraz zaburzeń metabolicznych, które skutkują wzrostem ciśnienia w kapilarach nerkowych i hiperfiltracją nerek. Naukowcy wskazują, że to bezpośrednia przyczyna nefropatii cukrzycowej, ale schorzenie ma wieloczynnikową etiologię. Rozwija się na skutek interakcji czynników genetycznych i środowiskowych. 

Wśród czynników ryzyka wymienia się przede wszystkim:

Co warto podkreślić, z nefropatią zwykle współwystępują także inne schorzenia. Najczęściej jest to retinopatia cukrzycowa, będąca chorobą oczu. Stale podwyższone stężenie glukozy we krwi prowadzi bowiem do uszkodzenia mikrokrążenia w siatkówce oka. Retinopatia cukrzycowa objawia się postępującą utratą ostrości widzenia. Zaawansowana może doprowadzić do całkowitej ślepoty. 

Jak są objawy nefropatii cukrzycowej? 

Pierwszym symptomem sugerującym rozwój nefropatii cukrzycowej jest mikroalbuminuria, czyli zwiększone wydalanie albumin (białka) z moczem, wynoszące od 30 do 300 mg na dobę. Mikroalbuminuria następnie przekształca się makroalbuminurię (nazywaną jawną nefropatią cukrzycową), cechującą się wydalaniem powyżej 300 mg albumin na dobę. 

Wzrost albumin w moczu jest równoznaczny ze stale pogarszającą się czynnością nerek, a co za tym idzie zatruwaniem organizmu toksynami. Zwieńczeniem tego procesu jest niewydolność nerek. To, jak szybko proces pogarszania się czynności nerek będzie postępować, zależy od wielu czynników. Jednakże najważniejszą przyczyną progresji jest niewłaściwe leczenie cukrzycy. 

Trudno mówić o klinicznych objawach nefropatii cukrzycowej, gdyż u większości pacjentów symptomy pojawiają się w zaawansowanym stadium choroby, a ponadto są nieswoiste. 

Zazwyczaj przewlekłe choroby nerek manifestują się:

  • zmęczeniem,
  • parciem na mocz,
  • problemami z koncentracją,
  • brakiem apetytu,
  • zaburzeniami snu,
  • obrzękami stóp,
  • obrzękniętymi oczami,
  • suchą skórą,
  • objawami dyspeptycznymi (żołądkowymi).

Jeśli u pacjenta dojdzie do schyłkowej niewydolności nerek, czyli ostatniego stadium przewlekłej choroby nerek, nazywanego fachowo mocznicą, poza wymienionymi objawami mogą pojawić się dodatkowo: 

  • skąpomocz, 
  • zaniki mięśniowe, 
  • zapalenie osierdzia, 
  • zapalenie opłucnej.

Reklama

Leczenie nefropatii cukrzycowej

Leczenie nefropatii cukrzycowej opiera się głównie na ścisłej kontroli glikemii, albuminurii oraz ciśnienia tętniczego. W przypadku mikroalbuminurii lub nadciśnienia tętniczego zasadne jest leczenie inhibitorami ACE lub sartanami. Takie postępowanie może zapobiec rozwojowi nefropatii, a także spowolnić progresję choroby. Warto jednak wiedzieć, że jawnej nefropatii cukrzycowej nie da się zatrzymać. 

Jeśli u pacjenta rozwinie się mocznicakonieczna będzie dializoterapiaw celu oczyszczenia krwi z toksyn. Dializoterapia jest jedną z metod leczenia nerkozastępczego. W trakcie zabiegu krew jest przepompowywana do urządzenia nazywanego dializatorem i tam oczyszczana. Dializa pozaustrojowa jest przeprowadzana wyłącznie w warunkach szpitalnych. 

Co warto podkreślić, w skrajnych przypadkach nefropatii niezbędny jest przeszczep nerki.

Reklama

Dieta w nefropatii cukrzycowej

Istotną rolę w leczeniu nefropatii cukrzycowej odgrywa dieta, która nie tylko skutecznie zmniejsza glikemię, ale także insulinemię, cholesterolemię i ciśnienie tętnicze. Ponadto działa nefroprotekcyjnie, gdyż pomaga pozbyć się zbędnych kilogramów, które przyczyniają się do hiperfiltracji i białkomoczu. 

Warto jednak podkreślić, że nie wszyscy pacjenci wymagają diety redukcyjnej. Zaawansowana nefropatia cukrzycowa często prowadzi do niedożywienia, a wówczas niezbędna jest dieta wysokoenergetyczna. Generalnie każdy pacjent powinien mieć indywidualnie określone dzienne zapotrzebowanie energetyczne by wypełniać podstawowe funkcje metaboliczne (w skrócie PFM). 

Dieta w nefropatii cukrzycowej polega głównie na ograniczeniu spożycia sodu. Wielu chorych powinno ograniczyć też podaż białka. Pacjenci z zaawansowaną chorobą, w okresie przeddializacyjnym, powinni także kontrolować stężenie cholesterolu. Inaczej zaś wygląda jadłospis osób z nefropatią cukrzycową poddanych dializoterapii. Konieczne jest między innymi ograniczenie płynów i zwiększenie spożycia białka. 

Czytaj też:

Bibliografia

  • Timothy C. Evans, Peter Capell, Nefropatia cukrzycowa, Diabetologia Praktyczna 2001, tom 2, nr 1.
  • Joanne Shields, Alexander P. Maxwell, Postępowanie w przypadku nefropatii cukrzycowej, Medycyna Po Dyplomie Vol 20/Nr 4/ Kwiecień 2011.
  • Edward Franek, Władysław Grzeszczak, Postpowanie dietetyczne u chorych z cukrzycową chorobą nerek, Postępy Nauk Medycznych, t. XXVI, nr 3, 2013.
  • https://www.kidney.org/sites/default/files/docs/11-50-1601_fai_patbro_aboutckd_pharmanet_polish_june08.pdf

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!