Lidokaina – działanie, dawkowanie i zastosowanie preparatów

Lidokaina najpowszechniej stosowana jest w medycynie jako środek znieczulający miejscowo, np. podczas niewielkich zabiegów chirurgicznych oraz w stomatologii. Bywa też zalecana przez kardiologów jako lek przeciwarytmiczny.
Ampułka lidokainy i strzykawka
źrodło:123RF

Spis treści

Czym jest lidokaina? Działanie

Lidokaina jest organicznym związkiem chemicznym, wykazującym działanie dwukierunkowe:

  • znieczulające miejscowo,
  • przeciwarytmiczne.

Jeśli chodzi o właściwości znieczulające lidokainy, polega ono na czasowym (trwającym około 5-6 minut po zastosowaniu aerozolu) hamowaniu przewodnictwa impulsów wewnątrz włókien nerwowych. 

Wątroba łatwo metabolizuje lidokainę, a 90 proc. substancji jest wydalana, dzięki czemu jest ona bezpieczna dla organizmu i nie ma wpływu na regularność pracy serca. Substancja ta jest także środkiem na ataki arytmii serca i jako taka zaliczana jest do grupy leków stosowanych w medycynie ratunkowej i intensywnej terapii.

Maść z lidokainą

Powszechną formą, w której występuje lidokaina, są preparaty do stosowania na skórze:

  • w maści,
  • w sprayu,
  • w żelu,
  • w aerozolu,
  • w plastrach.

Pod takimi postaciami stosuje się ją w celach znieczulających w miejscach objętych dolegliwościami bólowymi, np.:

Maść na hemoroidy z lidokainą szybko się wchłania i powoduje natychmiastowe zniwelowanie dyskomfortu. Stosuje się ją do- i okołoodbytniczo, by złagodzić ból i przyspieszyć gojenie.

Lidokaina powoduje również miejscowe znieczulenie przy bólu gardła, wchodząc w skład niektórych tabletek do ssania. Działa ona na czuciowe zakończenia nerwowe, powodując ulgę przy podrażnieniach i stanach zapalnych. Ze względu na tę właściwość, stosowana bywa również na bolesne ząbkowanie u dzieci. Cena preparatów z tą substancją nie jest niska. Tubka maści o pojemności 20-30 ml to koszt kilkudziesięciu złotych.

Reklama

Zastosowanie lidokainy

Lidokaina w formie sprayu, żelu i maści stosowana jest przez lekarzy celem miejscowego znieczulenia przed niektórymi badaniami i zabiegami, np.:

  • pobieraniem krwi u dzieci,
  • wykonaniem punkcji,
  • wykonaniem niewielkich nacięć skóry,
  • założeniem wenflonu,
  • usunięciem zęba,
  • leczeniem endodontycznym,
  • założeniem cewnika w cewce moczowej (zastosowanie urologiczne),
  • założeniem sondy żołądkowej,
  • kolonoskopią lub rektoskopią.

W stomatologii lidokaina stosowana jest nie tylko podczas usuwania zębów, ale również nacinaniu dziąseł itp. Substancję tę w ogóle wykorzystuje się tylko przy niewielkich zabiegach, ponieważ jej czas działania jest krótki. Znieczula niemal natychmiast – już po jednej minucie, ale nanoszona powierzchniowo działa jedynie przez 5-6 minut.

Lidokainę stosuje się również w formie zastrzyków do znieczulenia miejscowego w:

  • chirurgii - ogólnej, ortopedycznej, pourazowej, plastycznej,
  • stomatologii,
  • zabiegach twarzowo-szczękowych.

Lidokaina w zastrzykach w stomatologii stosowana bywa w postaci czystej albo z dodatkiem adrenaliny lub noradrenaliny, natomiast w chirurgii wykorzystuje się ją głównie w postaci chlorowodorku.

Zastosowanie lidokainy w kardiologii

Lidokaina w kardiologii stosowana bywa jako lek intensywnej terapii o działaniu antyarytmicznym. Podaje się ją dożylnie, w postaci pojedynczych zastrzyków lub ciągłych, systematycznych wlewów. Pomaga ona zniwelować arytmię polegającą na częstoskurczu komorowym lub migotaniu komór po przebytym zawale mięśnia sercowego.

Dawkowanie preparatów, w których zawarta jest lidokaina, powinno być konsultowane z lekarzem, choć niektóre z nich dostępne są w aptekach bez recepty. W odpowiednich dawkach nie ma ona negatywnego wpływu na pracę serca, ale przy przedawkowaniu nawet w postaci maści, może przenikać do krwiobiegu i powodować zaburzenia regularności skurczów mięśnia sercowego (szczególnie, kiedy smaruje się duże powierzchnie skóry zbyt dużą ilością maści lub kremu).

Przeciwwskazania lidokainy

Ponieważ lidokaina przenika do krwiobiegu, istnieją okoliczności, w których jej przyjmowanie wymaga szczególnej ostrożności, np. w ciąży lub podczas karmienia piersią. Przez łożysko może ona przenikać do krwiobiegu płodu, dlatego jej stosowanie w ciąży zawsze powinno być poprzedzone konsultacją lekarską.

Głównym przeciwwskazaniem do stosowania lidokainy jest nadwrażliwość na substancję czynną lub jakikolwiek inny składnik. Szczególną ostrożność powinni również wykazać pacjenci z:

  • methemoglobinemią,
  • bradykardią,
  • blokiem przedsionkowo-komorowym,
  • zaburzeniami czynności węzła komorowego,
  • ciężkim uszkodzeniem nerek lub wątroby,
  • padaczką.

Konsultując z lekarzem dawkowanie lidokainy, bezwzględnie należy poinformować go o przyjmowaniu innych substancji, ponieważ wchodzi ona w interakcje z wieloma lekami, w tym:

  • innymi lekami na arytmię serca,
  • anestetykami wziewnymi,
  • norepinefryną,
  • lekami zwiotczającymi mięśnie poprzecznie prążkowane,
  • barbituranami.

Reklama

Skutki uboczne lidokainy

Możliwe działania niepożądane lidokainy to przede wszystkim:

  • spadek ciśnienia tętniczego,
  • bradykardia,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • pobudzenie,
  • niepokój,
  • bóle i zawroty głowy,
  • zaburzenia widzenia,
  • zaburzenia smaku.

Czytaj też:

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!