Powikłania cukrzycy: ostre, przewlekłe oraz wczesne i późne

Powikłania cukrzycy stanowią jedną z najczęstszych przyczyn niepełnosprawności oraz zgonów. Z danych epidemiologicznych wynika, że na świecie co 10 sekund wykrywany jest kolejny przypadek cukrzycy, a co 6 sekund ktoś umiera z powodu jej powikłań. Sprawdź, jakie powikłania może wywołać.
Stopa cukrzycowa
źródło:123RF

Spis treści

Rodzaje powikłań cukrzycy

Powikłania cukrzycy stanowią jedną z najczęstszych przyczyn niepełnosprawności oraz zgonów. Organizacja Narodów Zjednoczonych wymienia cukrzycę wśród czterech głównych chorób, które zabijają ludzkość - obok nowotworów, chorób serca oraz płuc. 

Z danych epidemiologicznych wynika, że na świecie co 10 sekund wykrywany jest kolejny przypadek cukrzycy, a co 6 sekund ktoś umiera z powodu jej powikłań. Nieleczona lub leczona w niewłaściwy sposób będzie wyrządzać szkody w całym organizmie. 

Wyróżnia się jej powikłania:

  • neurologiczne, 
  • kardiologiczne, 
  • nefrologiczne, 
  • okulistyczne, 
  • płciowe, 
  • stomatologiczne, 
  • immunologiczne, 
  • skórne etc. 

Cukrzyca może zaatakować niemal każdy układ narządów w ciele człowieka. Podstawowy podział powikłań cukrzycy dzieli je na ostre i przewlekłe (wyróżnia się także powikłania wczesne i późne). Ponadto odróżnia się powikłania cukrzycy typu 1 typu 2

Ostre powikłania cukrzycy

Do ostrych powikłań cukrzycy należą:

  • kwasica ketonowa, będąca konsekwencją niedoboru insuliny. Prowadzi do zaburzeń w metabolizmie węglowodanów, tłuszczów, białek oraz w równowadze kwasowo-zasadowej i gospodarce wodno-elektrolitowej;
     
  • hipoglikemia (niedocukrzenie) - nagły spadek stężenia glukozy we krwi spowodowany nieodpowiednią dietą lub niewłaściwym leczeniem (np. przyjęciem zbyt dużej dawki insuliny);
     
  • nieketonowa hiperglikemia hiperosmolarna– manifestuje się zaburzeniami regulacji pragnienia lub częściowym uszkodzeniem nerek;
     
  • kwasica mleczanowa– nagromadzenie mleczanów w organizmie, zwykle będące skutkiem ubocznym zażywanych leków. 

Wszystkie wymienione wyżej powikłania przy cukrzycy rozwijają się gwałtownie i stanowią bezpośrednie zagrożenie życia. Mogą bowiem doprowadzić do śpiączki. 

Reklama

Przewlekłe powikłania cukrzycy

Przewlekłe powikłania cukrzycynatomiast rozwijają się stopniowo, na przestrzeni lat. Nie są jednak mniej groźne od ostrych, gdyż wyrządzają nieodwracalne szkody w organizmie.

Przewlekłe powikłania dzieli się na:

  1. mikroangiopatie, do których zalicza się:
  • retinopatię cukrzycową,
  • neuropatię cukrzycową,
  • nefropatię cukrzycową,
  1. makroangiopatie, wśród których wymienia się:
  • choroby serca (choroba niedokrwienna serca, zapalenie mięśnia sercowego, 
  • zawał)
  • miażdżycę,
  • udar mózgu,
  • stopę cukrzycową

Retinopatia cukrzycowa jest konsekwencją uszkodzeń mikrokrążenia w siatkówce oka. Skutkuje pogorszeniem widzenia, a w zaawansowanym stadium nawet całkowitą ślepotą. 

Z retinopatią często współwystępuje nefropatia cukrzycowa. Schorzenie prowadzi do schyłkowej choroby nerek, wymagającej leczenia nerkozastępczego lub przeszczepu nerki. Z kolei neuropatia cukrzycowa jest uszkodzeniem nerwów obwodowych na skutek hiperglikemii. Chorzy na neuropatię tracą czucie dotyku, wibracji oraz temperatury w kończynach, zwłaszcza dolnych. Uskarżają się na ból i mrowienie nóg. Neuropatia u 10 proc. pacjent skutkuje stopą cukrzycową, czyli powstawaniem bolesnym, niegojących się owrzodzeń na stopach. 

Powikłania cukrzycy wczesne i późne

W literaturze medycznej można znaleźć podział powikłań cukrzycowych na wczesne i późne. Warto zapamiętać, że jest to klasyfikacja analogiczna do opisanej wyżej (wyróżniającej powikłania ostre i przewlekłe). 

Zatem „późne powikłania cukrzycy” i „przewlekłe powikłania cukrzycy” to określenia bliskoznaczne, którymi można się posługiwać zamiennie. Występują one u pacjentów, którzy zmagają się chorobą od wielu lat. Zaś ostre powikłania cukrzycy to inaczej powikłania wczesne, które mogą pojawić się we wczesnym stadium choroby i w odróżnieniu od przewlekłych mają z reguły bardziej agresywny przebieg. 

Inne powikłania cukrzycowe

Powikłania cukrzycowe można także klasyfikować pod względem układów narządów, które ucierpiały na skutek nieleczonej lub leczonej niewłaściwie choroby. Lista schorzeń jest bardzo długa. Najczęściej są to choroby sercowo-naczyniowe, okulistyczne (retinopatia), neurologiczne (neuropatia) oraz nefrologiczne (nefropatia). Nie należy jednak zapominać o skórnych powikłaniach cukrzycy. Diabetycy odczuwają świąd i pieczenie skóry, a rany nie chcą się goić. Ich skóra często jest pokryta ropnymi owrzodzeniami, co jest związane z rozwojem neuropatii cukrzycowej. 

Konsekwencją choroby mogą być także zaburzenia odporności. Podwyższone stężenie glukozy we krwi może skutkować zakażeniami grzybicznymi. Diabetycy często mają także problemy stomatologiczne. Cierpią na zapalenie dziąseł, przyzębia czy próchnicę. Ponadto panowie miewają zaburzenia erekcji. 

Powikłania cukrzycy typu 1 a typu 2

Powikłania cukrzycy nieznacznie różnią się w zależności od typu choroby. Cukrzyca typu 1 jest chorobą autoimmunologiczną, a zatem za jej rozwój odpowiadają czynniki genetyczne, zaś typu 2 jest konsekwencją niewłaściwego trybu życia. Z badań epidemiologicznych wynika, że typ 1 częściej prowadzi do powikłań mikronaczyniowych, takich jak retinopatia, nefropatia czy neuropatia. Z kolei typ 2 częściej wywołuje powikłania makronaczyniowe, głównie choroby sercowo-naczyniowe.

Co warto podkreślić, powikłania cukrzycy typu 1 zwykle wykrywane są później niż typu 2

Powikłania cukrzycy ciążowej

Oprócz cukrzycy typu 1 i 2 wymienia się także cukrzycę ciążową, która stanowi jedną z najczęstszych chorób ujawniających się w czasie ciąży, a ponadto jest niebezpieczna zarówno dla matki, jak i płodu. 

Do najczęstszych powikłań cukrzycy ciążowej występujących u matek zaliczają się:

  • nadciśnienie tętnicze, 
  • stan przedrzucawkowy
  • poronienie lub przedwczesny poród, 
  • zakażenia dróg moczowych, pochwy i sromu. 

Jednakże cukrzyca w ciąży skutkuje znacznie gorszymi powikłaniami dla dziecka, takimi jak:

  • makrosomia (nadmierna masa płodu),
  • zespół zaburzeń oddychania, 
  • hipoglikemia, 
  • hiperbilirubinemia, 
  • kardiomiopatia,
  • gorszy rozwój psychosomatyczny i intelektualny.

Czytaj też:

Bibliografia

  • Michael J. Fowler, Mikro- i makronaczyniowe powikłania cukrzycy, Diabetologia po Dyplomie Tom 8 Nr 4, 2011.
  • Agnieszka Szadkowska, Ostre stany w cukrzycy, Family Medicine & Primary Care Review 2012, 14, 2: 286–290.
  • Paweł Kalinowski, Urszula Bojakowska, Marta E Kowalska, Ocena wiedzy pacjentów o powikłaniach cukrzycy, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2012, Tom 18, Nr 4, 302-307.
  • Aneta Trzcińska, Powikłania cukrzycy - cukrzycowa choroba nerek, stopa cukrzycowa, Magazyn Pielęgniarki i Położnej. Wydanie Specjalne.
  • Katarzyna Łagoda, Grażyna Kobus, Hanna Bachórzewska-Gajewska, Wpływ cukrzycy ciążowej na rozwój płodu i noworodka, Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii 2008, tom 4, nr 4, 168–173.

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

16736
Pytanie: Co jest dla Ciebie priorytetem przy wyborze środków chłonnych?

  Skuteczność wchłaniania moczu

  Ochrona przed nieprzyjemnym zapachem

  Idealne dopasowanie

  Wygoda stosowania

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

<-- popup -->