Werapamil (łac. Verapamilum): jak działa i na co pomaga?

Werapamil – najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy werapamil obniża ciśnienie?

Tak, werapamil obniża ciśnienie tętnicze krwi. Dzieje się tak dlatego, że blokuje kanały wapniowe w ścianach tętnic, powodując ich rozszerzenie i zmniejszenie oporu naczyniowego – w efekcie serce tłoczy krew przy mniejszym oporze, a ciśnienie spada.

Czy werapamil działa od razu?

Czas działania werapamilu zależy od zastosowanej postaci leku. Dożylne podanie substancji przynosi efekt bardzo szybko – zazwyczaj w ciągu kilku minut. Tabletki o standardowym uwalnianiu zaczynają działać po około 1–2 godzinach, natomiast preparaty o przedłużonym uwalnianiu osiągają pełne działanie po kilku godzinach i utrzymują je przez całą dobę.

Czy werapamil powoduje wypadanie włosów?

Wypadanie włosów (łysienie) jest rzadkim, ale opisywanym w literaturze działaniem niepożądanym werapamilu. Jeśli podczas leczenia tym lekiem zaobserwujesz nadmierne wypadanie lub ścieńczenie włosów, skonsultuj się z lekarzem. W wielu przypadkach po odstawieniu lub zmianie leku problem ustępuje.

Jak dokładnie działa werapamil?

Werapamil należy do antagonistów wolnych kanałów wapniowych typu L, co oznacza, że blokuje specyficzne białkowe kanały w błonach komórkowych, przez które jony wapnia przedostają się do wnętrza komórek. Wapń pełni kluczową rolę w procesie skurczu mięśnia sercowego oraz mięśni gładkich naczyń krwionośnych – bez odpowiedniego stężenia jonów wapniowych skurcz jest słabszy lub w ogóle nie dochodzi do skutku.

Działanie werapamilu na serce przejawia się na kilku poziomach. Po pierwsze, substancja spowalnia przewodzenie elektryczne w węźle przedsionkowo-komorowym (AV), co zmniejsza częstość akcji serca. Po drugie, obniża kurczliwość mięśnia sercowego (efekt inotropowo ujemny), dzięki czemu serce pracuje z mniejszym wysiłkiem i zużywa mniej tlenu. Po trzecie, werapamil rozszerza naczynia wieńcowe, poprawiając ukrwienie i dotlenienie serca.

Na naczynia krwionośne werapamil działa rozkurczająco: blokada kanałów wapniowych w mięśniach gładkich ścian tętnic sprawia, że tętnice się rozszerzają, a opór naczyniowy maleje. To właśnie ten mechanizm odpowiada za obniżenie ciśnienia tętniczego. Efekt przeciwarytmiczny werapamilu wynika zaś z jego zdolności do hamowania nadmiernej aktywności elektrycznej w węźle AV, co jest szczególnie przydatne w tachyarytmiach nadkomorowych.

Wskazania: kiedy stosować werapamil?

Werapamil jest substancją czynną o udokumentowanej skuteczności w kilku grupach schorzeń. Wiele osób zastanawia się, na co jest werapamil. Poniżej przedstawiamy jego najważniejsze zastosowania.

Zaburzenia rytmu serca (arytmie). Werapamil stosuje się przede wszystkim w leczeniu i profilaktyce napadowego częstoskurczu nadkomorowego (PSVT), migotania i trzepotania przedsionków z szybką odpowiedzią komór, a także w niektórych przypadkach tachykardii zatokowej. Postać dożylna (ampułki) jest stosowana w warunkach szpitalnych przy pilnym przywracaniu rytmu zatokowego.

Choroba wieńcowa i dławica piersiowa. Werapamil zmniejsza zapotrzebowanie serca na tlen i rozszerza tętnice wieńcowe, co łagodzi bóle wieńcowe zarówno w stabilnej dławicy wysiłkowej, jak i w dławicy naczynioskurczowej (Prinzmetala). Jest szczególnie przydatny u pacjentów, którzy nie tolerują beta-adrenolityków.

Nadciśnienie tętnicze. Jako lek obniżający ciśnienie werapamil jest stosowany w nadciśnieniu tętniczym zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z innymi lekami hipotensyjnymi. Pytanie, czy werapamil obniża ciśnienie, pada bardzo często, a odpowiedź jest jednoznacznie twierdząca.

Klasterowy ból głowy. Werapamil na klasterowy ból głowy to jedno z ważniejszych wskazań pozakardiologicznych. Stosowany jest w profilaktyce tej szczególnie bolesnej i nawracającej formy bólu głowy, często jako lek pierwszego wyboru, gdy napady klasterowe są częste i ciężkie.

Kardiomiopatia przerostowa. U pacjentów z zawężającą postacią kardiomiopatii przerostowej werapamil może zmniejszać gradient ciśnienia w drodze odpływu lewej komory i łagodzić objawy duszności oraz bólów w klatce piersiowej.

Werapamil: przeciwwskazania i środki ostrożności

Pomimo szerokiego zastosowania werapamil nie jest substancją odpowiednią dla każdego. Jego stosowanie jest przeciwwskazane lub wymaga szczególnej ostrożności w określonych sytuacjach.

Bezwzględne przeciwwskazania obejmują: wstrząs kardiogenny, ciężką niewydolność serca z obniżoną frakcją wyrzutową, blok przedsionkowo-komorowy II i III stopnia (bez wszczepionego rozrusznika), zespół chorego węzła zatokowego, nasilone niedociśnienie tętnicze oraz jednoczesne stosowanie beta-adrenolityków podawanych dożylnie. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z bradykardią.

Ciąża i karmienie piersią. Werapamil przenika przez łożysko i do mleka matki. Jego stosowanie w ciąży dopuszcza się wyłącznie w sytuacjach, gdy korzyść dla matki zdecydowanie przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu. Kobiety karmiące piersią powinny omówić z lekarzem bezpieczeństwo kontynuowania laktacji podczas terapii werapamilem.

Osoby starsze. U pacjentów w podeszłym wieku eliminacja werapamilu może być wolniejsza ze względu na obniżoną czynność wątroby i nerek. Wymaga to często stosowania mniejszych dawek lub wydłużenia odstępów między dawkami, by uniknąć nadmiernego obniżenia ciśnienia lub bradykardii.

Niewydolność wątroby. Werapamil jest metabolizowany głównie w wątrobie. Zaburzenia jej czynności mogą prowadzić do kumulacji substancji i nasilenia działań niepożądanych. W takich przypadkach lekarz może zalecić modyfikację dawkowania.

Pacjenci z cukrzycą. Pacjenci z cukrzycą leczeni lekami hipoglikemizującymi powinni poinformować lekarza o stosowaniu werapamilu, ponieważ może on wpływać na regulację glikemii.

Jak prawidłowo stosować i dawkować werapamil?

Werapamil jest lekiem dostępnym wyłącznie na receptę (Rx). Jego stosowanie musi być zawsze zlecone i nadzorowane przez lekarza. Poniżej przedstawiamy ogólne zasady dotyczące jego przyjmowania.

Postaci dostępne na rynku. Werapamil występuje w postaci tabletek o natychmiastowym uwalnianiu, tabletek o przedłużonym uwalnianiu oraz roztworu do wstrzykiwań. Wybór postaci zależy od wskazania i stanu klinicznego pacjenta.

Przyjmowanie tabletek. Tabletki werapamilu najczęściej przyjmuje się podczas posiłku lub bezpośrednio po nim. Pokarm może spowalniać wchłanianie i zmniejszać ryzyko dolegliwości żołądkowych. Tabletek o przedłużonym uwalnianiu nie należy dzielić, kruszyć ani żuć.

Regularność i ciągłość leczenia. Werapamil działa optymalnie, gdy jest przyjmowany regularnie, o stałych porach. Nie należy samodzielnie przerywać terapii. Nagłe odstawienie może prowadzić do nasilenia objawów choroby podstawowej. Jakiekolwiek zmiany w dawkowaniu powinny być konsultowane z lekarzem.

Werapamil: możliwe działania niepożądane

Jak każda substancja czynna, werapamil może wywoływać działania niepożądane. Ich częstość i nasilenie zależą od dawki, czasu trwania leczenia i indywidualnych cech pacjenta.

Najczęstsze skutki uboczne werapamilu to:

• Zaparcia – to jeden z najczęściej zgłaszanych problemów; werapamil zwalnia perystaltykę jelit wskutek blokady kanałów wapniowych w mięśniach gładkich przewodu pokarmowego.


• Bradykardia (zbyt wolne bicie serca) i niedociśnienie – szczególnie przy wyższych dawkach lub u osób z predyspozycją.


• Zawroty głowy i bóle głowy – związane z rozszerzeniem naczyń krwionośnych.


• Uderzenia gorąca, zaczerwienienie twarzy – wynikają z wazodylatacji.


• Nudności, dyskomfort w nadbrzuszu – rzadziej wymioty.


• Obrzęki kończyn dolnych – spowodowane rozszerzeniem naczyń.

Rzadsze, ale poważniejsze działania niepożądane: blok przedsionkowo-komorowy, nasilona niewydolność serca, nasilone niedociśnienie, wypadanie włosów (łysienie), przerost dziąseł przy długotrwałym stosowaniu. Przypadki przedawkowania werapamilu mogą być groźne dla życia. Objawiają się ciężką bradykardią, blokiem serca, niedociśnieniem i utratą przytomności. Wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.

W razie wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów podczas stosowania werapamilu należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Interakcje: z czym nie łączyć werapamilu?

Werapamil wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami i substancjami. Pełna lista interakcji jest długa, dlatego zawsze należy poinformować lekarza i farmaceutę o wszystkich przyjmowanych lekach, suplementach i preparatach ziołowych.

Beta-adrenolityki. Równoczesne stosowanie werapamilu z beta-blokerami doustnie wymaga ostrożności i ścisłego nadzoru lekarskiego. Kombinacja może prowadzić do nadmiernego zwolnienia akcji serca, bloku AV lub ciężkiego niedociśnienia. Połączenie dożylne jest przeciwwskazane.

Digoksyna. Werapamil zwiększa stężenie digoksyny we krwi, co może prowadzić do toksyczności glikozydowej. Połączenie obu substancji jest możliwe, ale wymaga monitorowania poziomu digoksyny i ewentualnej redukcji jej dawki.

Leki metabolizowane przez CYP3A4. Werapamil jest inhibitorem enzymu CYP3A4 w wątrobie, co oznacza, że hamuje metabolizm wielu innych leków i powoduje wzrost ich stężenia we krwi. Dotyczy to m.in. statyn (zwiększone ryzyko miopatii), cyklosporyny, karbamazepiny, midazolamu i wielu innych. Każdorazowo należy weryfikować interakcje z farmaceutą lub lekarzem.

Werapamil a alkohol. Spożywanie alkoholu podczas leczenia werapamilem jest odradzane. Alkohol nasila działanie hipotensyjne leku, co może prowadzić do nadmiernego obniżenia ciśnienia, zawrotów głowy, a w skrajnych przypadkach do utraty przytomności. Ponadto alkohol obciąża wątrobę, co może zaburzać metabolizm werapamilu.

Sok grejpfrutowy. Podobnie jak wiele leków metabolizowanych przez CYP3A4, werapamil może reagować z sokiem grejpfrutowym, który hamuje ten enzym i zwiększa biodostępność substancji. Zaleca się unikanie spożycia soku grejpfrutowego podczas terapii werapamilem.

Leki przeciwarytmiczne i inne leki kardiologiczne. Łączenie werapamilu z innymi lekami antyarytmicznymi (amiodaron, flekainid, chinidyna) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko sumowania się efektów na układ przewodzący serca.

Pamiętaj: werapamil jest lekiem wydawanym wyłącznie z przepisu lekarza. Stosuj go zgodnie z zaleceniami. Nigdy nie modyfikuj dawkowania na własną rękę i zawsze konsultuj wszelkie zmiany w terapii z lekarzem lub farmaceutą.

Czytaj także:

• Arytmia serca – przyczyny, objawy oraz leczenie


• Choroba wieńcowa (niedokrwienna serca) - jak ją leczyć i jak jej zapobiegać?


• Nadciśnienie tętnicze - przyczyny, objawy, leczenie, dieta

Informacje zawarte w tym materiale mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem. Opis dotyczy substancji czynnej i został przygotowany przez farmaceutę na podstawie dostępnych źródeł medycznych, w szczególności Charakterystyk Produktów Leczniczych oraz ulotek dla pacjenta. Decyzję o zastosowaniu, zmianie dawkowania lub odstawieniu leku należy zawsze podejmować po konsultacji z lekarzem. W razie wątpliwości dotyczących leczenia, dawkowania, działań niepożądanych lub interakcji należy zasięgnąć porady medycznej.