Układ trawienny

Rak trzustki, zespół jelita drażliwego i wrzody żołądka to najczęściej występujące choroby układu trawiennego. Najczęściej sygnalizuje je ból brzucha, niestrawność i biegunka, dlatego nie należy lekceważyć żadnych objawów. W tym dziale znajdziesz informacje o chorobach układu pokarmowego, ich przyczynach i sposobach leczenia.

Trzustka, żołądek, dwunastnica – wszystko o schorzeniach układu pokarmowego

Układ trawienny odpowiedzialny jest za przyswajanie wartościowych składników pokarmu, a także za usuwanie z organizmu strawionej treści. Jego rola jest niezwykle ważna, a rozległość uczestniczących w nim organów sprawia, że jest on narażony na wiele schorzeń.

Trzustka – choroby trzustki

Gdzie jest trzustka? Organ ten leży w nadbrzuszu, czyli górnej części jamy brzusznej, a dokładniej między kręgosłupem a żołądkiem. Trzustka odpowiada za produkcję hormonów – insuliny i glukagonu, które regulują przemiany węglowodanów w organizmie. Drugą funkcja trzustki jest wytwarzanie enzymów trzustkowych odpowiedzialnych za trawienie.

Choroby trzustki mogą dotyczyć jej obu funkcji – zewnątrzwydzielniczych oraz wewnątrzwydzielniczych. Najczęściej występujące schorzenia to:

  • Ostre zapalenie trzustki – jest zaburzeniem polegającym na upośledzeniu mechanizmów regulujących pracę enzymów trawiennych. Przez to organ zostaje samotrawiony, co może doprowadzić do jego całkowitego zniszczenia. Zapalenie trzustki objawia się nagłym, bardzo silnym bólem, wymiotami, wzdęciami i spadkiem ciśnienia tętniczego. Leczenie wymaga hospitalizacji. W przypadku łagodnego przebiegu wystarczy kilkudniowa głodówka i nawadnianie. Jeśli jednak zapalanie trzustki ma silny przebieg to niezbędna jest intensywna opieka medyczna.
  • Przewlekłe zapalenie trzustki – to również zaburzenie funkcji trzustki. Jest procesem długotrwałym i dochodzi do niego najczęściej na skutek nadużywania alkoholu i palenia papierosów. Zapalanie trzustki objawia się napadowymi, występującymi okresowo bólami w nadbrzuszu oraz biegunką. Leczenie opiera się na abstynencji alkoholowej i tytoniowej, a także restrykcyjnej diecie. Ponadto stosowane jest także leczenie farmakologiczne.
  • Rak trzustki – jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów i niestety ma również jeden z najwyższych wskaźników śmiertelności. Jest trudny w rozpoznaniu
    i szybko dokonuje przerzutów. Objawy przypominają zapalenie trzustki – ból
    w nadbrzuszu, chudniecie, biegunka, wymioty. Leczenie opiera się resekcji guza oraz na chemio i radioterapii.

Żołądek – choroby żołądka

Żołądek umiejscowiony jest w środkowej części nadbrzusza. Odpowiedzialny jest za wstępne trawienie tłuszczów i białek znajdujących się z pokarmie. Choroby żołądka nie mają jednoznacznych, charakterystycznych objawów, dlatego nie należy bagatelizować bólu brzucha i nudności. Najczęściej odnotowywane są następujące choroby żołądka:

  • Wrzody żołądka – z reguły wywołane są zakażeniem bakterią Helicobacter pylori, która uszkadza błonę śluzową i powoduje stan zapalny. Dużą rolę odgrywa także palenie papierosów, czynniki genetyczne oraz działanie niektórych leków. Wrzody żołądka objawiają się poprzez piekący ból w nadbrzuszu pojawiający się po posiłku,
    a także nudnościami i wymiotami. Leczenie wrzodów polega na antybiotykoterapii zwalczającej zakażenie bakterią, a także podaniu leków zmniejszających wydzielanie kwasu solnego.
  • Rak żołądka – to jeden z najczęstszych nowotworów układu pokarmowego. W większości przypadków charakteryzuje się wysoką złośliwością. Objawia się poprzez ból brzucha, spadek masy ciała, szybkie uczucie sytości i brak apetytu. Leczenie raka żołądka polega usunięciu części lub całego żołądka. Czasami stosuje się również radio i chemioterapię.

Dwunastnica – schorzenia

Dwunastnica jest pierwszym odcinkiem jelita cienkiego. Odpowiedzialna jest za trawienie białek, tłuszczów i węglowodanów. Najczęstsze choroby dwunastnicy to:

  • Zapalenie dwunastnicy – wywołane jest przez zakażenie wirusami, bakteriami lub pasożytami. Objawia się poprzez biegunkę, wymioty, brak apetytu  oraz gorączkę. Leczenie opiera się na antybiotykoterapii (w przypadku bakterii) oraz łagodzeniu objawów. Ważna jest także lekkostrawna dieta, która nie podrażnia układu pokarmowego.
  • Wrzody dwunastnicy – to ubytki w błonie śluzowej dwunastnicy spowodowane bakterią Helicobacter pylori, paleniem papierosów, alkoholem, stresem i nieprawidłową dietą. Objawiają się silnym bólem brzucha, zgagą, odbijaniem i spadkiem wagi. Leczenie polega na antybiotykoterapii, abstynencji alkoholowej i papierosowej, a także środkach ograniczających wytwarzanie kwasu solnego. 

Jelito grube – choroby jelit

Jelito grube to ostatni odcinek jelita, który łączy jelito cienkie i odbyt. Opowiedziane jest za wchłanianie składników mineralnych i wody, a przede wszystkim za formowanie stolca. Najczęściej diagnozowane choroby jelit to:

  • Zespół jelita drażliwego (nerwica jelit) – bardzo często występujące nieprawidłowości czynnościowe jelit. To przewlekłe schorzenie objawia się bólami brzucha i zaburzeniami wypróżnień (biegunkami lub zaparciami), które nie są wywołane przez przemiany organiczne i biochemiczne. Przyczyny są nieznane. Leczenie polega na odpowiedniej diecie, farmakologii, a także wsparciu psychologa.
  • Rak jelita grubego – rozwija się przez długi czas nie dając objawów, natomiast częste wzdęcia, zaburzenia wypróżniania i bóle brzucha powinny skłonić do konsultacji lekarskiej.  Rak jelita grubego najczęściej jest wynikiem zezłośliwienia polipów. Leczenie dobierane jest indywidualnie. Może być zastosowana chemio lub radioterapia, natomiast w wielu przypadkach konieczna jest interwencja chirurgiczna.
  • Zapalenie jelita grubego – może przyjmować postać ostrą lub przewlekłą. Przyczynami mogą być wirusy, bakterie, pasożyty oraz toksyczne substancje. Objawia się silnymi bólami brzucha i biegunką. Postać ostra charakteryzuje się gwałtownym przebiegiem, natomiast przewlekła to stopniowo nasilające się symptomy. Leczenie opiera się na nawadnianiu organizmu, lekkostrawnej diecie, a także odpowiednio dobranej kuracji farmakologicznej.
  • Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to przewlekłe, immunologiczne zapalenie śluzówki jelita grubego. Objawia się trwająca wiele dni biegunką z domieszka śluzu
    i krwi. Biegunka ma gwałtowny przebieg i może prowadzić do odwodnienia. Leczenie polega na dobraniu odpowiedniej terapii farmakologicznej i nawadnianiu organizmu.

Woreczek żółciowy – zapalenie woreczka żółciowego

Pęcherzyk żółciowy, nazywany jest niepoprawnie woreczkiem żółciowym. Zajmuje się magazynowaniem i zagęszczaniem żółci do momentu, aż będzie ona potrzebna do trawienia tłuszczów. 

Ostre zapalenie woreczka żółciowego jest powikłaniem kamicy żółciowej pęcherzyka żółciowego. Zablokowany odpływ żółci wywołuje stan zapalny, który dodatkowo pogłębiają kamienie.

Woreczek żółciowy objawy ma dość charakterystyczne:

  • Nagły, silny ból w prawym podżebrzu
  • Wysoka gorączka
  • Wzrost tętna i ciśnienia
  • Wymioty
  • Brak apetytu

Leczenie wymaga natychmiastowej hospitalizacji. Chory musi być odpowiednio nawadniany. Niezbędna jest farmakoterapia niwelująca stan zapalny, a także restrykcyjna, lekkostrawna dieta.

Jeśli dojdzie do ostrego zapalenia woreczka żółciowego może być konieczna interwencja chirurgiczna – usunięcie pęcherzyka żółciowego. Najczęściej wykonuje się je metodą laparoskopową, która nie wymaga obszernego rozcięcia powłok brzusznych.

Zapalenie otrzewnej

Otrzewna to cienka błona, wyścielająca powłoki brzuszne. Jej głównym zadaniem jest podtrzymanie narządów wewnętrznych.

Zapalenie otrzewnej wywoływane jest przez bakterie lub działanie żółci czy soków trawiennych.

Stan zapalny pojawia się najczęściej w wyniku:

  • Zapalenia wyrostka robaczkowego
  • Zapalenia woreczka żółciowego
  • Chorób wątroby
  • Marskości wątroby
  • Ciąży pozamacicznej
  • Chorób ginekologicznych
  • Powikłań pooperacyjnych
  • Chorób nerek
  • Urazów jamy brzusznej

Leczenie zapalenia otrzewnej polega na chirurgicznym usunięciu przyczyny, która wywołuje stan zapalny. Ponadto stosowane są odpowiednie środki farmakologiczne.