Układ krwionośny człowieka (anatomia) - budowa i funkcje

Układ krwionośny człowieka tworzą: serce oraz naczynia krwionośne. Mają one na celu przetransportować niezbędny tlen i składniki odżywcze do komórek ciała. Przeczytaj, jak wygląda budowa układu krwionośnego oraz poznaj funkcje układu krążenia.


Reklama

Spis treści

Budowa układu krwionośnego

Układ krwionośny (łac. systema sanguiferum) jest układem zamkniętym, co oznacza, że krew (sanguis) krąży w systemie naczyń krwionośnych i nie wylewa sie do jam ciała. Serce (cor) będące mięśniem, pełni funkcję pompy ssąco-tłoczącej krew, wymuszając tym samym jej nieustanny obieg w organizmie.

Układ krwionośny zbudowany jest z następujących elementów:

Zadaniem złożonego układu sercowo-naczyniowego jest dostarczanie tlenu i pozostałych składników odżywczych do komórek całego ciała, a także usuwanie z nich dwutlenku węgla i innych zbędnych produktów metabolizmu. Przy współpracy z układami: nerwowym i limfatycznym, układ krwionośny przenika do niemal wszystkich zakątków naszego organizmu.

Budowa serca

Serce to bardzo silny mięśniowy narząd rozmiarami przypominający zaciśniętą pięść. Leży nieznacznie w lewo od środka klatki piersiowej, pomiędzy płucami, zawieszone na wielkich naczyniach krwionośnych.

Podzielone jest na cztery części: dwa przedsionki (prawy i lewy) i dwie komory (prawą i lewą). Można wyróżnić dwie funkcjonalne części serca: prawą (prawa komora i prawy przedsionek), przez którą przepływa krew pozbawiona tlenu, która tłoczona jest do obiegu płucnego; oraz lewą (lewa komora i lewy przedsionek), gdzie przepływa krew natleniona, która dalej pompowana jest do naczyń dużego obiegu. Krew z prawej części serca (odtleniona) nigdy nie miesza się z krwią z lewej części (natlenioną), co pozwala na maksymalne jej wykorzystanie jako nośnika tlenu.

Reklama

Naczynia krwionośne

Wśród naczyń krwionośnych wyróżniamy:

  • tętnice (arteriae),
  • naczynia krwionośne włosowate (vasa capillaria)
  • żyły (venae).

Każde z tych naczyń, dzięki swej odmiennej budowie, pełni inną funkcję w organizmie. Naczynia krwionośne tętnicze i żylne, w związku z tym, że transportują krew o nieco odmiennych właściwościach, muszą być w odpowiedni sposób do tego przygotowane. Budowa tych dwóch typów naczyń różni się od siebie przede wszystkim obecnością grubszej warstwy mięśniowej w ścianie tętnic, dodatkową warstwą zbudowaną z tkanek: sprężystej i łącznej oraz obecnością zastawek w żyłach.

Tętnice - budowa i funkcje

Tętnice prowadzą krew od serca w kierunku narządów i tkanek. Grube ściany tętnic oraz warstwy: sprężysta i mięśniowa, dzięki swojej budowie są w stanie oprzeć się wysokiemu ciśnieniu podczas skurczu serca. Ciśnienie to podlega cyklicznym zmianom i wynosi około 120 mm Hg podczas skurczu komór (tzw. ciśnienie skurczowe) i około 80 mm Hg w momencie ich rozkurczu (ciśnienie rozkurczowe). Ze względu na obecność owych skoków ciśnienia, krew w nich płynie „skokowo”, co wyczuwalne jest jako tętno.

Największym naczyniem tętniczym jest aorta (tętnica główna) o średnicy około 25 mm. Ma ona zdolność transportu krwi z prędkością nawet do 40 cm na sekundę (czyli prawie 1,5 km/h!!!). Większość innych tętnic ma średnicę od 4 do 7 mm i ściany grubości około 1 mm.

Żyły - budowa i funkcje

Żyły są znacznie bardziej giętkie i kruche od tętnic, ze względu na fakt, że ich ściany są znacznie cieńsze. Krew w naczyniach żylnych płynie pod stosunkowo małym ciśnieniem, więc jej przepływ jest powolny i bardziej płynny.

Wiele dużych żył, szczególnie tych występujących w kończynach dolnych, posiada zastawki utworzone z płatków śródbłonka. Zapobiegają one cofaniu się krwi w kierunku zgodnym z przepływem grawitacyjnym. Działanie zastawek jest wspomagane przez leżące wokół żył mięśnie, kurczące się podczas ruchów.

Naczynia włosowate- budowa i funkcje

Naczynia włosowate (kapilary, włośniczki) są swoistymi łącznikami między tętnicami a żyłami. Typowe naczynie włosowate ma długość 1 mm lub mniejszą i średnicę około 0,01 mm, która jest tylko nieznacznie szersza od średnicy czerwonej krwinki (która równa się 0,007 mm).

Włośniczki wnikają do tkanek, tworząc tam tzw. łożysko kapilarne będące obszarem, w którym zachodzi wymiana substancji między krwią a komórkami. Bardzo cienkie ściany naczyń włosowatych, zbudowanych z pojedynczej warstwy śródbłonka, umożliwiają swobodne przenikanie związków chemicznych.

Reklama

Obiegi krwionośne

Sieć naczyń krwionośnych podzielona jest funkcjonalnie na dwa obiegi:

Zadaniem dużego obiegu jest dostarczenie wraz z krwią tlenu do komórek całego organizmu i odebranie z nich dwutlenku węgla. Przeznaczeniem obiegu płucnego jest natlenowanie krwi powracającej z dużego obiegu dzięki wymianie gazowej zachodzącej w płucach, a także pozbycie się z krwi dwutlenku węgla, poprzez przekazanie go do wydychanego powietrza.

Bibliografia

  • Bochenek A., Reicher M.: „Anatomia człowieka. Tom III. Układ naczyniowy”. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2006

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!