Gonartroza: obustronna i jednostronna. Leczenie i ćwiczenia

Gonartroza, czyli zwyrodnienie stawów kolanowych, w krótkim czasie prowadzi do niepełnosprawności. Właściwe dobrane leczenie oraz rehabilitacja mogą jednak wyhamować postępy choroby, umożliwiając normalne funkcjonowanie przez długie lata.
Pacjentka z problemem gonartrozy
Źródło: 123RF

Spis treści

Co to jest gonartroza?

Gonartroza (łac.: gonarthrosis), czyli zwyrodnienie stawów kolanowych to jedna z najczęściej występujących postaci choroby zwyrodnieniowej (ChZS), nazywanej epidemią XXI wieku. Istotą schorzenia jest zużycie tkanek i związana z tym degeneracja chrząstki stawowej, a także warstwy podrzchrzęstnej, błony maziowej, więzadeł, mięśni i kości.

Stopniowemu uszkodzeniu ulegają więc wszystkie struktury wchodzące w skład kolana.Skutkiem tego jest postępująca utrata sprawności, aż do pełnego kalectwa.

Na wystąpienie gonartrozy w szczególności narażone są osoby po 55 roku życia, w większym stopniu kobiety niż mężczyźni. Za główną przyczynę choroby uważa się zachwianie równowagi między procesami regeneracji oraz degeneracji chrząstki stawowej, mazi i kości, do czego dochodzi przede wszystkim na skutek mikrourazów, których każdy człowiek na przestrzeni życia doznaje tysiące.

Inne czynniki, takie jak wady wrodzone albo jednorazowe duże urazy ortopedyczne stoją u podstaw schorzenia zdecydowanie rzadziej. 

Jak postępuje gonartroza kolana?

Gonartroza kolana jest schorzeniem, które rozwija się przez wiele lat i przebiega etapami:

  • w początkowej fazie choroba zwyrodnieniowa stawów kolanowych jest bezobjawowa;
  • pierwszymi zauważalnymi symptomami są poranne sztywności stawów oraz obrzęk kolana;
  • następne objawy, to narastająca bolesność w kolanie, zaczerwienienie, wzrost ciepłoty ciała w newralgicznym obszarze. Przyczyną tego jest rozwijający się stan zapalny związany z intensywną produkcją cytokin;
  • W związku z utratą objętości chrząstki stawowej oraz degeneracją innych struktur, zaczynają one zatracać swoje właściwości. Pierwszym poważnym tego znakiem są wyraźnie słyszalne trzaski i zgrzyty dobiegające z kolana w czasie jego zginania;
  • w kolejnym etapie choroba prowadzi do upośledzenia budowy oraz funkcji mięśni przystawowych zawiadujących pracą kolana. Coraz bardziej widoczna staje się jego deformacja. Nasila się uczucie sztywności i ograniczenie ruchomości;
  • finalnym stadium jest całkowita lub znaczna utrata sprawności w kolanie i związana z tym niemożność wykonywania codziennych czynności, takich jak chodzenie czy zmiana pozycji. W ten sposób gonartroza kolana w ciągu kilku lat doprowadza do zaawansowanej niepełnosprawności.

Reklama

Wtórna i pierwotna obustronna gonartroza

Choroba zwyrodnieniowa stawów najczęściej obejmuje obie kończyny w równym lub zbliżonym stopniu – stan ten określany jest mianem gonartrozy obustronnej. Zdecydowanie rzadziej występują gonartroza lewostronna lub prawostronna. Symetryczny charakter schorzenia wprost wynika z jego etiopatogenezy – mikrourazy stanowiące przyczynę większości zachorowań, generowane są przez naturalne obciążenia, jakim poddawane są stawy kolanowe w czasie codziennej aktywności – chodzenia, biegania, schylania się, wstawania.

W terminologii medycznej, w tym w klasyfikacji ICD-10 wyróżnia się też inne podziały. Najważniejszy z nich wyróżnia dwie jednostki chorobowe, jakimi są:

  • gonartroza pierwotna, nazywana też idiopatyczną, czyli niewiadomego pochodzenia. Zazwyczaj sprawstwo w takich przypadkach przypisuje się czynnikom genetycznym, wadom wrodzonym. Pierwotna obustronna gonartroza może się ujawnić na wcześniejszym etapie życia;
  • gonartroza wtórna, zwana też pourazową. To klasyczna postać ChZS, będąca następstwem mikrourazów, urazów, chorób zapalnych i metabolicznych, zabiegów operacyjnych, naturalnego starzenia się organizmu oraz innych tego typu czynników. Zazwyczaj objawia się w szóstej dekadzie życia.

Jeszcze inna klasyfikacja dzieli gonartrozę ze względu na umiejscowienie ogniska zmian patologicznych, wyróżniając postać przypośrodkową (zdecydowanie najczęściej występująca), a także rzepkowo-udową oraz tylną.

Leczenie gonartrozy

Leczenie gonartrozy wymaga użycia różnych środków na różnych etapach rozwoju choroby. W zastosowaniu są:

  • niesteroidowe leki przeciwzapalne, redukujące odczyn zapalny oraz łagodzące dolegliwości bólowe. W przypadku nasilenia objawów podaje się również miejscowe glikokortykosteroidy. Używanie tego typu środków na dłuższą metę jest jednak niemożliwe ze względu na silne skutki uboczne. Warto też pamiętać, że leki te mają działanie wyłącznie objawowe, nie oddziałują zaś przyczynowo;
  • suplementy diety zawierające składniki budulcowe stawów oraz wpływające na ich regenerację, takie jak kolagen, kwas hialuronowy, glukozamina, czy chondroityna. Środki tego typu mogą też zawierać naturalne substancje o działaniu przeciwzapalnym, przeciwobrzękowym i przeciwbólowym, takie jak wyciąg z kadzidłowca indyjskiego, imbir czy kurkumina;
  • zastrzyki z kwasu hialuronowego wykonywane bezpośrednio w kolano. Substancja ta zapewnia stawom właściwe smarowanie oraz amortyzację, zapobiegając nadmiernemu ścieraniu oraz łagodząc objawy takie jak ból, sztywność, trzaski i zgrzyty. Kwas hialuronowy działa też przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie;
  • zabiegi rehabilitacyjne mające na celu przywrócenie ruchomości w stawie oraz wzmocnienie okolicznych mięśni;
  • zabiegi fizykoterapeutyczne, takie jak laseroterapia czy krioterapia (leczenie zimnem);
  • operacja polegająca na usunięciu zmian zwyrodnieniowych i rekonstrukcji uszkodzonych tkanek. Możliwe jest też wszczepienie endoprotezy kolana.

Zachowanie zdrowych stawów zależy od odpowiednich działań profilaktycznych. Warto stosować preparaty na stawy, które zawierają unikalne połączenie substancji budulcowych i wspomagających stawy, takich jak: kolagen, glukozamina, chondroityna i kwas hialuronowy. Dostępne są w tabletkach i wygodnych saszetkach do rozpuszczania.

Ćwiczenia na gonartrozę

Rehabilitacja osób chorujących na zwyrodnienie stawów kolana opiera się przede wszystkim na kinezyterapii. Jest to szeroki zestaw działań, zbiorczo definiowanych jako leczenie ruchem. Ćwiczenia na gonartrozę wykonuje się pod okiem fizjoterapeuty w jego gabinecie, ale też samodzielnie w domu, po odebraniu od specjalisty szczegółowych instrukcji. Do najczęściej stosowanych należą:

  • pływanie oraz zadania ruchowe w basenie z ciepłą wodą;
  • trening czynny z obciążeniem i bez, także z wykorzystaniem przyrządów i przyborów rehabilitacyjnych.

Kluczowe jest między innymi wzmocnienie mięśnia czworogłowego uda, który jest głównym stabilizatorem stawu kolanowego umożliwiających chodzenie i bieganie. Struktura ta w znacznym stopniu pochłania też wstrząsy powstałe na skutek kontaktu nogi z podłożem, zapobiegając przenoszeniu ich na chrząstkę stawową.

Dodatkowo, na ile pozwala na to stan pacjenta, należy wprowadzać ćwiczenia lub inne aktywności fizyczne o charakterze ogólnoustrojowym, mające na celu – razem z odpowiednio dobraną dietą – redukcję masy ciała. Należy pamiętać, że jednym z głównych czynników predestynujących do rozwoju gonartrozy jest otyłość.

 

Czytaj też:

 

Artykuł zawiera lokowanie produktu

Bibliografia

  • Magdalena Jastrzębiec-Święcicka i inni, Ocena stanu funkcjonalnego pacjentów zrozpoznaną chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego, Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne, 2017;26(1)
  • Piotr Leszczyński, Katarzyna Pawlak-Buś, Choroba zwyrodnieniowa stawów – epidemia XXI wieku, Farmacja Współczesna 2008, 1
  • Fizjoterapia w gonartrozie, http://www.fizjoterapeutom.pl

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

Powyższy artykuł prezentuje treści informacyjne i został opracowany wyłącznie przez redakcję serwisu. Artykuł zawiera informacje o wybranych produktach dostępnych w internetowym Sklepie Medme.pl i ma charakter autopromocyjny Sklepu Medme.pl Wybór prezentowanych produktów lub kategorii produktów został dokonany w sposób rzetelny, wyłącznie przez redakcję serwisu.
<-- popup -->