Zadławienie u osoby dorosłej. Co to jest? Jak do niego dochodzi? Na czym polega pierwsza pomoc?

Jak reagować, kiedy dorosły dławi się na Twoich oczach? Nie panikuj. Działaj - zgodnie z zasadami pierwszej pomocy. Oto one!
Dławiąca się kobieta
Źródło: Materiały partnera
Spis treści

W jego przypadku zadławienia nieudzielenie pomocy może mieć katastrofalne skutki dla poszkodowanego – kalectwo, a w skrajnych przypadkach nawet śmierć. Jak pomóc i uratować życie?

Czym jest zadławienie?

Zadławienie to nagła niedrożność dróg oddechowych (częściowa lub całkowita) wywołana przez ciało obce. Na przykład: okruszek jedzenia, tabletkę, cukierek itp.

O częściowym – łagodnym – zadławieniu mówimy, kiedy poszkodowany jest w stanie kaszleć i samodzielnie oddychać. Oznacza to, że światło górnych dróg oddechowych nie jest zupełnie zamknięte przez ciało obce; dopływ powietrza do płuc i z powrotem jest utrudniony, ale możliwy.

Zupełne – ciężkie, zagrażające życiu – zadławienie występuje w sytuacji, jeśli poszkodowany nie jest w stanie samodzielnie kaszleć ani oddychać. Świadczy to o całkowitym zamknięciu światła dróg oddechowych przez ciało obce; dopływ powietrza do płuc i z powrotem jest zablokowany.

Przyczyny zadławienia u osób dorosłych

Jedzenie w pośpiechu

Łapczywe jedzenie bez porcjowania posiłku oraz dokładnego przeżuwania każdego kęsa często kończy się tak samo… W momencie przełykania żywność, zamiast do przełyku, trafi do górnych dróg oddechowych.

Dlaczego tak się dzieje?

Układy pokarmowy i oddechowy w pierwszych odcinkach mają wspólną część: gardło. Stąd pożywienie może przedostać się w dwóch kierunkach. Pierwszy – właściwy – prowadzi przez przełyk do żołądka. Drugi – potencjalnie niebezpieczny - poprzez krtań do tchawicy.

Potencjalnie, ponieważ zanim dojdzie do bezpośredniego zagrożenia życia, organizm podejmuje samodzielną próbę przywrócenia płynnego oddechu. Pozwala na to chrząstka krtani (inaczej nagłośnia), która, w chwili kiedy spokojnie przełykasz pokarm, zamyka wejście do układu oddechowego. W ten sposób blokuje dostęp ciał obcych do jego wnętrza.

W przypadku, kiedy jesz w biegu (dosłownie lub w przenośni) prawie połykając całą przekąskę lub posiłek „na raz”, istnieje ryzyko, że nagłośnia nie domknie się. Pozostanie nieszczelna, co z kolei skutkuje przedostaniem się dużego, źle przeżutego kęsa pokarmu do dróg oddechowych.

Jedzenie podczas mówienia

Mówiąc, pracujemy strunami głosowymi. Drgania, które wprawiają je w ruch, generuje powietrze wydychane z płuc. Jego wydostanie się warunkuje z kolei otwarcie się nagłośni. Jednocześnie jedząc i mówiąc, zwiększamy prawdopodobieństwo nagłego przedostania się fragmentu pokarmu, przez chrząstkę krtani dalej, do tchawicy. Innymi słowy, zadławienia.

Jedzenie gorącego posiłku

O ile jedzenie „na zimno” nie zawsze jest przyjemnym doświadczeniem, o tyle spożywanie bardzo gorącego dnia może przyczynić się do niebezpiecznego dla zdrowia i życia zadławienia. 

Biorąc do ust jeszcze parujący kęs, odruchowo nabieramy haust powietrza, a chrząstka krtani otwiera się, by umożliwić nam prawidłowe wykonanie pełnego oddechu. Nie robimy tego jednak, ponieważ wskutek swobodnego przedostania się kawałka pokarmu do tchawicy, dławimy się.

Pierwsza pomoc przy zadławieniu

Zadławienie częściowe – lekkie, niezagrażające życiu

Ograniczony przepływ powietrza przez górne drogi oddechowe (jama ustna, gardło, krtań, tchawica) rozpoznasz po objawach przypominających krztuszenie się:

  • utrudniony oddech,
  • zaczerwienienie twarzy (wraz z postępującym niedotlenieniem rozwija się sinica).

Pierwsza pomoc przy zadławieniu częściowym, łagodnym polega przede wszystkim na zachęcaniu osoby dławiącej się do intensywnego kaszlu. Jeśli ten odruch występuje, nie ingeruj w sposób nachalny; naturalna reakcja organizmu ma doprowadzić do usunięcia ciała obcego z dróg oddechowych.

Obserwuj poszkodowanego do momentu, kiedy ten odkrztusi w całości ciało obce i odzyska prawidłowy, płynny oddech.

Zadławienie całkowite – ciężkie, zagrażające życiu

Rozpoznasz je po objawach charakterystycznych dla nagłego niedotlenienia wskutek nasilonej duszności:

  • zaczerwieniona skóra twarzy przybiera kolor siny,
  • odkrztuszanie ciała obcego nie przynosi żadnych rezultatów,
  • poszkodowany nie jest w stanie samodzielnie oddychać, artykułować dźwięków.

Jeśli osoba dławiąca się nie jest w stanie samodzielnie odkrztusić ciała obcego, pomóż mu!

1. Stań nieco z boku, za poszkodowanym

Pamiętaj, by nie ograniczać możliwości odkrztuszania przez poszkodowanego. Stając za jego plecami, uprzedź go o podejmowanej pierwszej pomocy, dzięki czemu zwiększysz poczucie bezpieczeństwa i jednocześnie zminimalizujesz strach.

2. Jedną ręką podeprzyj klatkę piersiową poszkodowanego i pochyl go do przodu. Schyl także jego głowę tak, by ujście dróg oddechowych znajdowało się poniżej wysokości krtani.

3. Drugą ręką mocno uderz poszkodowanego 5 razy między łopatki.

Postaraj się wykonywać posuwisty ruch dłonią. W taki sposób jakbyś chciał wysunąć ciało obce z dróg oddechowych.

4. Wyprostuj poszkodowanego i oceń drożność dróg oddechowych – czy powróciła, choćby w częściowym zakresie.

Uderzenia między łopatkami nie pomogły? Zastosuj chwyt Heimlicha.

1. Stań za poszkodowanym.

Podeprzyj się jedną nogą tak, by w razie utraty przytomności poszkodowanego zamortyzować jego upadek.

2. Obejmij poszkodowanego oburącz za wysokości przepony. W tym celu ułóż dłonie splecione w pięść w połowie dystansu pomiędzy pępkiem a zakończeniem mostka.

3. Pochyl poszkodowanego głęboko do przodu (głowa i ujście górnych dróg oddechowych powinny znaleźć się poniżej pępka).

4. Uciskaj nadbrzusze poszkodowanego 5 razy. Zdecydowanym, krótkim ruchem podciągnij ułożone na nadbrzuszu dłonie do siebie i do góry.

W ten sposób zwiększysz tłocznię brzuszną i ciśnienie w klatce piersiowej. Co w połączniu z siłą kaszlu generowanego w górnych drogach oddechowych zwiększa szansę usunięcia ciała obcego i przywrócenia poszkodowanemu płynnego oddechu.

5. Uderzenia międzyłopatkowe wykonuj naprzemiennie z chwytem Heimlicha w sekwencji 5 x 5 (5 uderzeń między łopatki, następnie 5 uciśnięć nadbrzusza).

Pamiętaj: rękoczynu Heimlicha nie wolno wykonywać u kobiet w ciąży! W ich przypadku intensywne uciskanie brzucha grozi uszkodzeniem płodu. Zamiast tego obejmij ciężarną ramionami w okolicach klatki piersiowej. Ściśniętą w pięść dłoń ułóż w centralnej części klatki piersiowej – w miejscu, gdzie wykonuje się uciśnięcia reanimacyjne.

 

Uderzenia między łopatkami połączone z rękoczynem Heimlicha nie pomogły?

Poszkodowany traci przytomność. Ty nadal postępujesz z zasadami Basic Life Support.

1. Delikatnie ułóż poszkodowanego na podłodze.

2. Skontroluj oddech.

Zdarza się, że przy zadławieniu całkowitym, po utracie przytomności oraz ułożeniu ciała poszkodowanego na płaskiej i równej powierzchni, górne drogi oddechowe samoczynnie udrażniają się. Jest to spowodowane brakiem mimowolnego skurczu krtani, występującego u osoby przytomnej.

3. W przypadku stwierdzenia braku oddechu natychmiast wezwij pogotowie (999). Następnie przejdź do wykonywania resuscytacji krążeniowo-oddechowej.

 Uciskaj klatkę piersiową poszkodowanego w cyklu 30 uciśnięć w centralnej części klatki piersiowej, na głębokość ok. 4-5 cm na 2 wdechy ratownicze. 2 wdechy ratownicze następujące po 30 uciśnięciach klatki piersiowej, mogą pomóc przesunąć ciało obce obecne w krtani w głąb dróg oddechowych. Takie działanie często prowadzi do udrożnienia jednego z płuc, co z kolei umożliwia minimalną cyrkulację powietrza – niezbędną do ratowania życia.

 Resuscytację krążeniowo-oddechową wykonuj do momentu przywrócenia poszkodowanemu oddechu lub przyjazdu karetki pogotowia.

Co w sytuacji, kiedy protokół pierwszej pomocy (Basic Life Support) nie przynosi rezultatu?

Alternatywnym sposobem na usunięcie ciała obcego z górnych dróg oddechowych, który warto wykorzystać w przypadku zadławienia całkowitego, jest LifeVac.

 

1. Przyłóż maskę do twarzy, obejmując nią usta i nos poszkodowanego.

2. Przyciśnij rączkę urządzenia, kierując ją w stronę twarzy poszkodowanego.

3. Pociągnij za rączkę – do siebie.

 

LifeVac działa bezinwazyjnie, poprzez wytworzenie siły ssącej w celu wyeliminowania niedrożności dróg oddechowych. Opatentowany zawór zapobiega wprowadzeniu przeszkód w dół dróg oddechowych, co skutkuje jednokierunkowym zasysaniem ciał obcych.

Urządzenie generuje niemal 6-krotkie większe ciśnienie niż podczas uciskania klatki piersiowej i ponad 10-krotnie większe ciśnienie niż manewr Heimlicha.

  • łatwa (samo)obsługa,
  • natychmiastowe działanie,
  • skuteczność potwierdzona testami,
  • pełne bezpieczeństwo dla organizmu,
  • zastosowanie zarówno u dorosłych, jak i dzieci.

 LifeVac ratuje życie w przypadku zadławienia i jest w pełni bezpieczne dla m.in.:

  • osób otyłych,
  • kobiet w ciąży,
  • osób starszych,
  • osób z chorobami przewlekłymi i z dysfunkcją narządu ruchu,
  • osób leżących, standardowa pierwsza pomoc w zadławieniach może być niemożliwa.

 

Pozbawiony jest elementów, które musisz wprowadzić do jamy ustnej i dróg oddechowych. Nie powoduje uszkodzeń dziąseł, zębów, języka czy podniebienia. Jego użycie nie grozi ponadto złamaniem żeber lub innych uszkodzeń ciała.

LifeVac został sklasyfikowany jako Medical Deviced Class I, od 2016 r. posiada certyfikat zgodności CE zgodnie z dyrektywą EC 93/42/EWG Unii Europejskiej po zarejestrowaniu w 2015 r. Urządzenie ratuje życie w Stanach Zjednoczonych, Anglii, Hiszpanii, Portugalii, Grecji, Francji, a od niedawna także w Polsce.

9 sierpnia 2019 roku w Domu Pomocy Społecznej w Krakowie (ul. Krakowskiej 55) wykonano pierwszą w kraju skuteczną akcję ratunkową osoby zadławionej z wykorzystaniem LifeVac - urządzenia ssącego, opracowanego w celu udrażniania dróg oddechowych u osób zadławionych. 

81-letnia podopieczna DPS Kraków zadławiła się. Będący na miejscu opiekun, po zastosowaniu standardowych procedur reanimacyjnych zgodnych z wytycznymi Europejskiej Rady Resuscytacji, zdecydował o użyciu urządzenia LifeVac, będącego na wyposażeniu DPS.

Dzięki zastosowaniu urządzenia ssącego udało się udrożnić drogi oddechowe poszkodowanej oraz przywrócić prawidłowy oddech. Stan poszkodowanej jest dobry, nie została hospitalizowana.

Zadławienie to stan zagrożenia zdrowia i życia, z jakim możesz mieć do czynienia na co dzień. Warto o tym pamiętać i zawczasu przygotować się na sytuację, kiedy konieczne jest udzielenie pomocy osobie potrzebującej. Nieznajomej albo bardzo bliskiej sercu: mamie, babci, mężowi, rodzeństwu… Zamiast panikować i w pośpiechu wzywać pogotowie, naucz się właściwie reagować. Poznaj i zapamiętaj zasady Basic Life Support w przypadku zadławień, by pomimo narastających nerwów, działać metodycznie – z głową!

Artykuł napisany przez
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

Przychodnia online dla Ciebie

Szybka konsultacja lekarska online przez telefon.

Zacznij leczenie, przedłuż receptę na przyjmowane leki - szybko i bez kolejek.

Wybierz konsultację

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Ból owulacyjny - ile trwa i jak go załagodzić?
Dieta ketogeniczna – na czym polega? Zasady i jadłospis
Kiszone buraki - właściwości i zastosowanie. Jak je kisić?
RDW CV - co znaczy wysokie lub niskie?
D-dimery: norma, badanie i wyniki. Przyczyny podwyższonych?

Reklama