Dysfagia – leczenie, objawy, przyczyny

Dysfagia

Autor

Iwona Kaźmierczak

Problemy i ból odczuwany podczas połykania lub też podczas przełykania pokarmów towarzyszą bardzo często różnym infekcjom. Nie należy ich jednak ignorować i bagatelizować, ponieważ równie często są sygnałem bardzo groźnych i niebezpiecznych schorzeń. Co więcej, zaburzenia połykania (określane specjalistycznie jako dysfagia) posiadają niezwykle różnorodne przyczyny. Występują poza tym u osób tak naprawdę w każdym wieku, choć najwięcej przypadków dysfagii odnotowuje się u dzieci oraz u osób starszych.

Dysfagia

Istnieją dwa rodzaje dysfagii:

  • dysfagia ustno-gardłowa (zwana także przedprzełykową lub górną). Występuje wówczas, kiedy trudności w przełykaniu dotyczą przejścia zjedzonego pokarmu z jamy ustnej i gardła do przełyku;
  • dysfagia przełykowa (określana również mianem dolnej) dotyczy z kolei przechodzenia spożytego pokarmu przez cały przełyk.

Dysfagia - przyczyny

Dysfagia posiada bardzo różnorodne podłoże, dlatego też powodów jej występowania jest bardzo wiele. Przyczyny te można podzielić na dwie grupy, w zależności od jej rodzaju:

  • przyczyny dysfagii ustno-gardłowej: istniejące w jamie ustnej lub też gardle zmiany miejscowe w postaci zapaleń, ropni, chorób nowotworowych gardła, jak również języka, powiększonych węzłów chłonnych oraz tarczycy, ciał obcych (np. kość). Zdecydowanie częściej dysfagia przedprzełykowa jest wynikiem guzów mózgu, stanów po udarze mózgu i urazie czaszkowo-mózgowym, stwardnienia rozsianego, choroby Parkinsona, choroby Huntingtona, sarkoidozy, zespołu Sjögrena, błonicy, zatrucia jadem kiełbasianym, miastenii i miopatii. Tego typu dysfagia może być także efektem zapalenia mięśni, cukrzycy lub zabiegów operacyjnych w obrębie jamy ustnej i gardła. W przypadku, kiedy dysfagia towarzyszy takim schorzeniom jak choroba Huntingtona lub Parkinsona, a także stwardnieniu rozsianemu i miastenii oraz po udarach mózgu określa się ją mianem dysfagii neurogennej (niezwykle rzadko pojawia się jako pierwszy z objawów tych dolegliwości, dlatego choroby te rozpoznaje się na ogół u chorych po innych, zdecydowanie bardziej dla nich typowych objawach).
  • przyczyny dysfagii przełykowej: guzy przełyku lub okolicy wpustu żołądka, stany pourazowe np. po oparzeniu, połknięciu ostrego przedmiotu, skutki uboczne stosowania niektórych leków (np. używanych w leczeniu osteoporozy), choroby nerwowo-mięśniowe, jak również powikłania po chorobie refluksowej (w trakcie jej trwania powstają owrzodzenia, które gojąc się, prowadzą do zwężenia światła przełyku).

Dysfagia - objawy

Lista objawów dysfagii, podobnie jak list przyczyn tego schorzenia, jest bardzo długa. Do tych najbardziej charakterystycznych i najczęściej występujących zalicza się:

  • chrypka, czkawka, kaszel, krztuszenie się, dławienie się i zachłystywanie się podczas jedzenia,
  • łzawienie i kichanie,
  • odruchy wymiotne,
  • odczucie bólu podczas przełykania,
  • ślina lub także pokarm wyciekający z jamy ustnej lub też w niej zalegający,
  • uczucie pieczenia i palenia za mostkiem,
  • odbijanie i zgaga,
  • nieprzyjemny i uporczywy zapach z ust,
  • świszczący oddech,
  • uczucie, że kęs pokarmowy zalega w gardle, przełyku lub za mostkiem,
  • proces jedzenia wydłużony w czasie,
  • spadek wagi ciała.

W przypadku dysfagii chory ma początkowo problemy z połykaniem pokarmów w postaci stałej. Z czasem trudności te dotyczą pokarmów w postaci rozdrobnionej (papkowatej) i płynów. W najpoważniejszym stadium schorzenia dochodzi co całkowitego braku możliwości połykania (zwanej afagią).

Zobacz też: Przełyk Barretta – objawy, leczenie, dieta

Dysfagia u dzieci

Na dysfagię cierpią bardzo często dzieci, także niemowlęta, np. takie, które urodziły się z problemami neurologicznymi w postaci mózgowego porażenia dziecięcego, ale nie tylko. W tym przypadku przyczyną mogą być także nieprawidłowo ukształtowane mięśnie. Początkowo dysfagia u dzieci może objawiać się niewłaściwą motoryką warg, języka oraz żuchwy (szczególnie widoczna na etapie przejścia dziecka z pokarmu płynnego na pokarm stały). Z wiekiem dziecka dochodzi do tego często wady zgryzu i wymowy, w tym m.in. seplenienie.

Uwagę rodziców powinny ponadto zwrócić takie objawy jak:

  • brak jakiegokolwiek zainteresowania ze strony dziecka jedzeniem, jak również brak jakiegokolwiek sygnalizowania głodu,
  • brak umiejętności ssania, gryzienia, żucia, a w konsekwencji i połykania,
  • ślinotok,
  • wypychanie jedzenia przy pomocy języka, jak również jego wypluwanie lub przechowywanie w policzkach,
  • odruchy wymiotne już na sam widok jedzenia, a także wymioty w trakcie spożywania posiłku lub po jego zakończeniu,
  • zaparcia,
  • początkowo bardzo chętne przystępowanie do posiłku, które w jego trakcie przeradza się w niechęć, a na koniec w stanowczą odmowę zjedzenia czegokolwiek.

Dysfagia u dzieci jest zdecydowanie bardziej niebezpieczna niż w przypadku osób dorosłych, ponieważ u małych pacjentów szybciej dochodzi do odwodnienia i niedożywienia.

Dysfagia u osób starszych

Drugą grupą wiekową borykającą się często z problemem dysfagii są osoby starsze. Jest to spowodowane na ogół osłabieniem mięśni odpowiedzialnych za przełykanie pożywienia. By spożywanie każdego posiłku nie wiązało się w przypadku takich osób z koszmarem, należy zadbać o to, by podawane im pożywienie miało odpowiednią (czyli łatwą do zjedzenia) konsystencję, jak również o to, by podawane porcje nie były zbyt duże.

Jednocześnie ważny jest fakt, by mimo wszystko zapewnić osobie starszej cierpiącej na dysfagię dietę bogatą w niezbędne dla jej zdrowia witaminy i składniki mineralne. Pomóc mogą w tym m.in. specjalistyczne preparaty odżywcze, które są do kupienia w aptekach, a które są dedykowane osobom w podeszłym wieku mającym problemy z połykaniem, a więc przyjmowaniem pokarmów.

Dysfagia - leczenie

W przypadku stwierdzenia występowania objawów świadczących o dysfagii należy udać się niezwłocznie do lekarza specjalisty, który podda dolegliwość szczegółowej analizie. Jest to bardzo istotne, ponieważ dysfagia niezwykle rzadko występuje jako oddzielne schorzenie. Zdecydowanie częściej jest sygnałem alarmującym o innej, nierzadko bardzo poważnej chorobie. Nie powinno się więc jej lekceważyć i odkładać wizytę u lekarza na bliżej nieokreśloną przyszłość.

Wśród badań, które wykonuje się najczęściej w przypadku podejrzenie dysfagii, należy wymienić:

  • wideofluoroskopia umożliwiająca przyjrzenie się procesowi połykania, zaczynając od żucia do ruchów języka i gardła,
  • endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego,
  • RTG poprzedzone doustnym podaniem środka kontrastowego,
  • manometria przełyku,
  • pH-metria przełyku,
  • elektromiografia z wykorzystaniem elektrod intraluminarnych lub haczykowatych do badania mięśni gardła.

Nie istnieje jeden, niezawodny sposób leczenia dysfagii. Jego wybór zależy od tego, jakie jest jej podłoże. Dlatego też ogromną rolę ma w przypadku tego schorzenia właściwa i rzetelnie wykonana diagnostyka. Bez względu na rodzaj przyczyny dysfagii, każdego chorego warto zaznajomić ze specjalną gamą ćwiczeń, które zapobiegają zaleganiu pożywienia i jego niebezpiecznemu przedostaniu się do dróg oddechowych.

Czytaj również: Ropień okołomigdałkowy - objawy i leczenie ropnia migdałka

Oceń artykuł

(liczba ocen 16)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA