Znajdź chorobę

Mięśniaki macicy - przyczyny, objawy, leczenie, zioła

Mięśniak macicy to najczęstszy niezłośliwy nowotwór macicy, który występuje u 20-50% kobiet w wieku rozrodczym i pomenopauzalnym. Może osiągnąć bardzo różne rozmiary – od guza wielkości łebka szpilki do wielkości arbuza. Najczęściej pojawia się u kobiet pomiędzy 35. a 45. rokiem życia.

Macica to nieduży, owalny narząd rozrodczy zlokalizowany centralnie pomiędzy jajnikami w obrębie miednicy u kobiet. Ściana macicy składa się z trzech warstw (kolejno, od zewnątrz): błony surowiczej, błony mięśniowej i błony śluzowej (tzw. endometrium). Macica składa się z trzech części – trzonu, cieśni i szyjki. Wnętrze macicy jest nazywane jamą macicy.

Nowotwór niezłośliwy powstaje pod wpływem mutacji, która pojawia się w materiale genetycznym (DNA) komórki. Charakteryzuje się powolnym wzrostem, jest ograniczony do narządu, z którego się wywodzi i nie daje przerzutów do odległych narządów. Komórki budujące niezłośliwy nowotwór są podobne do prawidłowych komórek organu, w którym rozwija się guz. Całkowite wyleczenie jest zazwyczaj możliwe i wymaga jedynie całkowitego usunięcia zmiany nowotworowej (bez konieczności stosowania uzupełniającej chemio- czy radioterapii).

Mięśniaki macicy - rodzaje guzów

Mięśniaki macicy dzielimy (ze względu na ich lokalizację w ścianie macicy) na trzy główne typy:

  • mięśniak podsurowiczy (zlokalizowany pomiędzy błoną surowiczą a mięśniową);
  • mięśniak śródścienny (zlokalizowany wewnątrz błony mięśniowej);
  • mięśniak podśluzówkowy (zlokalizowany pomiędzy błoną mięśniową a śluzową).

Ponadto wyróżniamy rzadko występujące mięśniaki:

  • uszypułowanie (połączone z ścianą macicy poprzez pasmo tkanki łącznej zwanej szypułą),
  • szyjkowe (zlokalizowane w obrębie szyjki macicy i uwypuklające się do pochwy), międzywięzadłowe.

Mięśniaki rzadko występują pojedynczo (jedynie w 10% przypadków) – w pozostałych przypadkach zmiany są mnogie (od kilku do kilkunastu guzów). Najczęściej lokalizują się w trzonie macicy.

W rzadkich przypadkach (< 1%) komórki budujące niezłośliwego mięśniaka mogą ulec kolejnej mutacji, w wyniku której dochodzi do rozwoju złośliwego nowotworu – mięsaka. Jak każdy nowotwór złośliwy rozwija się on szybciej i może dawać przerzuty do odległych narządów, a jego leczenie jest trudne i obarczone pewnym procentem niepowodzeń. Między innymi dlatego, pomimo niezłośliwego charakteru mięśniaków macicy, nie należy lekceważyć problemów z nimi związanych. W razie rozpoznania mięśniaków należy pozostawać pod kontrolą lekarską i (w razie potrzeby) poddać się proponowanemu przez lekarza leczeniu!

Przyczyny powstawania mięśniaków macicy

Etiologia mięśniaków macicy (pomimo ich powszechnego występowania) nie została jak do tej pory ostatecznie poznana. Udowodniono, że wzrost mięśniaków macicy stymulowany jest przez estrogeny (jednakże nie inicjują one samego procesu powstawania guzów). Dlatego częstość występowania mięśniaków macicy zwiększa się wraz z wiekiem (w okresie przedmenopauzalnym, gdy poziom estrogenów jest wysoki), aż do osiągnięcia przez kobietę wieku menopauzalnego (wówczas te już powstałe zazwyczaj kurczą się z powodu niskiego poziomu estrogenów).

Choć (jak już wcześniej wspomniano) przyczyny powstawania mięśniaków nie są ostatecznie poznane, wyróżniono kilka czynników ryzyka, których wystąpienie zwiększa ryzyko rozwoju mięśniaków macicy. Należą do nich:

  • nierództwo lub późne posiadanie dzieci,
  • wczesna pierwsza miesiączka,
  • rasa czarna,
  • mięśniaki macicy u matki lub siostry,
  • nadwaga i otyłość oraz nadciśnienie tętnicze.

Istnieją sprzeczne doniesienia co do wpływu stosowania doustnych środków antykoncepcyjnych na powstawanie i rozwój mięśniaków macicy. Ostanie badania wskazują jednak, iż stosowanie antykoncepcji hormonalnej zmniejsza ryzyko wystąpienia mięśniaków.

Mięśniaki macicy - objawy

Objawy choroby są niespecyficzne i różnorakie. Zależą przede wszystkim od typu i umiejscowienia mięśniaków. Do najczęstszych objawów mięśniaków macicy należą:

  • obfite i bolesne miesiączki,
  • ból podczas stosunku płciowego,
  • ból okolicy krzyżowej, ból lub uczucie ucisku w okolicach miednicy,
  • nienormalnie częste oddawanie moczu,
  • zaparcia, wzdęcia.

U części kobiet mięśniaki macicy mogą nie wywoływać żadnych objawów. Czasami natomiast objawy choroby mogą być bardzo nasilone i powodują wystąpienie:

  • anemii (związanej z comiesięczną utratą dużej ilości krwi),
  • zakażenia dróg moczowych (związanego z uciskiem moczowodów przez rosnące mięśniaki, co powoduje zastój moczu i rozwój w nim patologicznych drobnoustrojów),
  • niepłodności (czyli niemożność zajścia w ciążę pomimo rocznego regularnego współżycia seksualnego przy braku stosowania środków antykoncepcyjnych),
  • poronień.

Wystąpienie jednego lub więcej z powyższych objawów stanowi wskazanie do pilnej wizyty u lekarza ginekologa.

Pierwszym objawem choroby może być też ostry ból w dole brzucha wywołany skręceniem szypuły mięśniaka powodującym zawał mięśniaka, lub krwotok do mięśniaka. Wystąpienie tego objawu jest bezwzględnym wskazaniem do natychmiastowej konsultacji z lekarzem, stanowić bowiem może zagrożenie życia.

Mięśniaki macicy - wizyta u lekarza

Najbardziej odpowiednim lekarzem do diagnozowania mięsniaków macicy będzie ginekolog lub ginekolog-endokrynolog.

Wizyta u lekarza ginekologa powinna mieć następujący przebieg:

1. Lekarz zbiera wywiad, tzn. zapyta o:

  • dotychczasowy stan zdrowia pacjentki,
  • przebyte przez nią choroby,
  • hospitalizacje,
  • zabiegi operacyjne,
  • ogólne samopoczucie,
  • występowanie problemów ze snem, apetytem, wypróżnianiem się.,
  • uczulenia (w tym także na leki),
  • stosowane używki (papierosy, alkohol, substancje psychoaktywne, czyli np. narkotyki),
  • choroby, które występowały w najbliższej rodzinie (u rodziców, dziadków, rodzeństwa),
  • objawów obecnej choroby, a także o czas ich trwania, stopień nasilenia.

2. Lekarz ginekolog dodatkowo skupi się na wywiadzie ginekologicznym, w którym spyta o:

  • wiek, w którym wystąpiła pierwsza miesiączka,
  • regularność i długość cykli miesięcznych,
  • obfitość i czas trwania krwawienia miesięcznego,
  • występowanie krwawień i plamień między miesiączkami,
  • obecność skrzepów w krwi miesiączkowej,
  • zespół napięcia przedmiesiączkowego 
  • datę pojawienia się ostatniej miesiączki. 
  • przebyte ciąże (w tym także te zakończone poronieniem), ich czas trwania, sposób rozwiązania (naturalny, cięcie cesarskie), występujące powikłania.
  • przebyte zabiegi ginekologicznych,
  • aktywności seksualnej
  • chorób przenoszonych drogą płciową.

3. Następnie lekarz powinien przystąpić do tzw. badania ogólnego. Jego wygląd różni się istotnie w zależności od wieku i ogólnego stanu zdrowia danego pacjenta. Lekarz zwraca szczególną uwagę na części ciała i narządy, których wygląd bądź funkcja ulegają zmianie pod wpływem danej choroby. Do niezbędnego minimum badania należy:

  • dokładne obejrzenie ciała pacjenta,
  • zbadanie dotykiem głowy, szyi, brzucha, pachwin i kończyn.

4, Kolejnym etapem badania powinno być badanie gruczołów sutkowych (piersi). Polega ono na oglądnięciu i badaniu dotykiem piersi i ich okolic w różnych pozycjach ciała przyjmowanych przez pacjentkę. Podczas badania lekarz poszukuje:

  • zaczerwienienia,
  • zsinienia,
  • owrzodzeń
  • innych uszkodzeń skóry pokrywającej piersi.
  • guzków,
  • zgrubień lub stwardnień wewnątrz gruczołu piersiowego, mogących świadczyć o toczącym się tam procesie nowotworowym.

Badanie dotykiem pachy umożliwia wykluczenie powiększenia węzłów chłonnych (które następuje m.in. w przypadku zaplenia piersi lub rozwoju w nich zmian nowotworowych). Lekarz uciśnie też brodawki sutkowe – sprawdzi w ten sposób, czy nie pojawia się wyciek, który (poza okresem ciąży i laktacji) świadczyć może o schorzeniu rozwijającym się w gruczołach piersiowych (np. zapalenie, zmiany nowotworowe).

6. Następnie lekarz przystępuje do badania ginekologicznego. Przeprowadza się je na fotelu ginekologicznym – kobieta znajduje się w pozycji leżącej z podpartymi i rozchylonymi nogami. Pacjentka przed badaniem powinna oddać mocz, a także – w miarę możliwości, wypróżnić się.

Lekarz kolejno:

  1. narządy płciowe zewnętrzne,
  2. zbada ściany pochwy i szyjkę macicy z pomocą wziernika (niewielkiego plastikowego urządzenia służącego do rozchylenia warg sromowych i ścian pochwy), 
  3. przeprowadzi badanie narządów płciowych wewnętrznych (pochwy, macicy, jajników). Dokona tego za pomocą dwóch rąk – dwa palce jednej ręki wprowadzi do pochwy, drugą ręką natomiast będzie badał brzuch (u dziewic palec jednej ręki wprowadzany jest do odbytnicy zamiast do pochwy).

7. Końcowym elementem badania powinno być badanie ultrasonograficzne (USG). Badanie to odbywa się za pomocą sondy, którą wprowadza się przezpochwowo lub przezodbytniczo – umożliwia ona pokazanie na ekranie aparatu wyglądu niektórych narządów wewnętrznych.

Mięśniaki macicy - badania

W diagnostyce mięśniaków macicy wykonuje się następujące badania:

  • badanie ginekologiczne,
  • przezpochwowe badanie USG,
  • histeroskopia - polega ona na obejrzeniu jamy macicy przy użyciu optycznego przyrządu – histeroskopu, który jest wprowadzany przez pochwę,
  • laparoskopia diagnostyczna.

Wszystkie powyższe metody diagnostyczne służą jednemu celowi – ustaleniu lokalizacji mięśniaków macicy, a także ocenie ich liczby i wielkości, co pomoże w dobraniu odpowiedniej metody leczenia

Mięśniaki macicy - jak leczyć?

Nie wszystkie kobiety z mięśniakami macicy wymagają leczenia. Wybór metody leczenia zależy przede wszystkim od stopnia dolegliwości powodowanych przez guzy, ich wielkości i lokalizacji, wieku pacjentki i jej planów reprodukcyjnych. Stosuje się jedną z trzech metod:

  1. Postępowanie wyczekujące.
  2. Leczenie farmakologiczne.
  3. Leczenie chirurgiczne.

Postępowanie wyczekujące

Postępowanie wyczekujące można wdrożyć gdy objawy choroby nie są zbyt nasilone, a kobieta jest w wieku okołomenopauzalnym. Leczenie odracza się wówczas do czasu wejścia kobiety w okres pomenopauzalny (gdy choroba może zacząć samoistnie się cofać) lub do momentu nasilenia objawów. W trakcie postępowania wyczekującego konieczne są częste wizyty u lekarza ginekologa, podczas których śledzi się rozwój choroby i jej objawów.

Leczenie farmakologiczne

Leczenie farmakologiczne obejmuje terapię hormonalną i leczenie przeciwbólowe. Włącza się je w następujących sytuacjach:

  • jako leczenie poprzedzające o 3-4 miesiące operację (służy zmniejszeniu wielkości guzów, zmniejsza utratę krwi podczas zabiegu);
  • na krótki czas u kobiet w wieku okołomenopauzalnym (zmniejszenie wielkości guzów o 30-90%) – po zakończeniu terapii i osiągnięciu przez kobietę wieku pomenopauzalnego choroba może zacząć się cofać.

Należy pamiętać, że leczenie farmakologiczne nie jest leczeniem ostatecznym – po zakończeniu terapii guzy odrastają. Dodatkowo, ze względu na liczne działania niepożądane, terapia nie powinna trwać dłużej niż 6 miesięcy.

Celem terapii hormonalnej jest supresja czynności jajników (zmniejszenie ilości wydzielanych przez nie hormonów, głównie estrogenów), która powoduje zmniejszenie wielkości mięśniaków. Supresję jajników wywołuje się blokując hormony nimi sterujące. Jajnikami sterują głównie dwa hormony: folikulotropowy (FSH) i luteinizujący (LH). Są one wydzielane przez fragment mózgu – przysadkę. Przysadka natomiast jest pobudzana do wydzielania FSH i LH przez inną część mózgu – podwzgórze. Podwzgórze produkuje hormon zwany gonadoliberyną (GnRH). Tak więc GnRH z podwzgórza stymuluje przysadkę do wydzielania FSH i LH, które z kolei stymulują jajniki do wydzielania żeńskich hormonów płciowych (m.in. estrogenów). Celem terapii hormonalnej jest zablokowanie któregoś z „pięter” regulacji hormonalnej. Inaczej mówiąc leczenie polega więc na wprowadzeniu pacjentki w stan, który występuje u kobiety w okresie pomenopauzalnym (fakt ten jest przyczyną większości działań ubocznych tych leków).

Stosuje się następujące grupy leków:

  • Analogi GnRH – to substancje o budowie podobnej do GnRH, które „oszukują” podwzgórze, powodując zmniejszenie produkcji prawdziwego GnRH. Skutkuje to obniżeniem poziomu LH i FSH i znacznym obniżeniem poziomu estrogenów, co prowadzi do zmniejszenia wielkości mięśniaków. Terapia nie powinna trwać dłużej niż 6 miesięcy. Działania niepożądane spowodowane są niskim poziomem estrogenów. Należą do nich: utrata wapnia z kości prowadząca do osteoporozy, suchość pochwy, obniżenie libido, bóle głowy, bezsenność.
  • Danazol – pochodna męskiego hormonu płciowego – testosteronu. Hamuje wydzielanie GnRH i obniża poziom FSH, LH i estrogenów. Lek posiada sporo działań niepożądanych. Należą do nich: przyrost wagi, retencja płynów, zmniejszenie piersi, przetłuszczanie się skóry i trądzik, uderzenia gorąca, obniżenie barwy głosu.
  • Doustne środki antykoncepcyjne (preparaty estrogenowo-progestagenowe) – ich działanie polega na zmniejszeniu obfitości krwawień miesięcznych, nie hamują natomiast wzrostu mięśniaków.

Ponadto, aby zmniejszyć ból powodowany przez mięśniaki, stosuje się leki przeciwbólowe z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (paracetamol, ibuprofen).

Leczenie chirurgiczne

Leczenie chirurgiczne jest najczęstszym postępowaniem w terapii mięśniaków macicy. Istnieje kilka metod tej formy terapii:

  1. Histerektomia – polega na operacyjnym usunięciu:
  • mięśniaków wraz z macicą i przydatkami (jajnikami i jajowodami) u kobiet w okresie około- i pomenopauzalnym,
  • mięśniaków wraz z macicą i jajowodami z pozostawieniem jajników u kobiet w okresie przedmenopauzalnym, które nie planują mieć więcej dzieci.

Histerektomię wykonuje się z pomocą jednej z następujących metod:

  1. Miomektomia (wyłuszczenie mięśniaków) – polega na usunięciu mięśniaków z możliwie najmniejszym uszkodzeniem macicy. Wykonuje się ją u kobiet w wieku przedmenopauzalnym, które w przyszłości chciałyby mieć dzieci. Miomektomię wykonuje się za pomocą jednej z trzech metod:
  • laparotomii – polegającej na rozcięciu powłok brzucha za pomocą skalpela,
  • laparoskopii – polegającej na wprowadzeniu przez 3 niewielkie otwory w brzuchu laparoskopu – rur zakończonych kamerą i manipulatorami,
  • histeroskopii – polegającej na dostaniu się do macicy drogą przez pochwę, z pomocą specjalnego optycznego przyrządu – histeroskopu.
  1. Embolizacja mięśniaków (embolizacja tętnic macicznych) – polega na zatkaniu tętnic, którymi płynie krew odżywiająca guzy. Dokonuje się tego za pomocą specjalnego materiału podawanego przez cewnik. Cewnik ten, pod kontrolą aktualizowanego w czasie rzeczywistym obrazu RTG, wprowadza się przez tętnicę udową, a jego końcówkę umieszcza się w naczyniu zaopatrującym w krew guza. Wówczas wstrzykuje się materiał blokujący wspomniane naczynie i odcina się mięśniakowi dostęp krwi, co po krótkim czasie powoduje jego zanikanie. Zabieg ten powoduje zniszczenie guza i nie uszkadza macicy, stosowany jest więc u kobiet, które w przyszłości chciałyby mieć jeszcze dzieci.
  2. Nowe techniki operacyjnego leczenia mięśniaków – ich wspólną cechą jest punktowe niszczenie guza z możliwie jak najmniejszym uszkodzeniem macicy:
  • Mioliza – do niszczenia mięśniaków używana jest elektroda generująca prąd elektryczny o wysokiej częstotliwości (tzw. częstotliwości radiowej). Elektroda ta znajduje się na końcu laparoskopu, który poprzez niewielkie nacięcie w powłokach brzusznych jest wprowadzany w okolice macicy. Następnie elektroda umieszczana jest we wnętrzu mięśniaka (pod kontrolą USG), po czym następuje jej uruchomienie. Wygenerowany prąd powoduje „wypalenie” otaczającej elektrodę tkanki mięśniaka oraz zniszczenie zaopatrujących go naczyń krwionośnych. Odcięcie dopływu krwi powoduje zanikanie pozostałych po zabiegu żywych fragmentów leczonego tą metodą mięśniaka (dlatego nie jest konieczne jego chirurgiczne usunięcie). Czasami zamiast elektrody stosuje się sondę wytwarzającą promień lasera (tzw. termoterapia laserowa).
  • Kriomioliza – do niszczenia mięśniaków wykorzystuje się metalową sondę, która schładza się do bardzo niskiej temperatury (około -180°C). Sonda ta, podobnie jak elektroda w przypadku miolizy, znajduje się na końcu laparoskopu i jest pod kontrolą USG wprowadzana do wnętrza mięśniaka, po czym następuje jej uruchomienie. Niska temperatura wygenerowana przez sondę (schładzaną za pomocą ciekłego azotu) powoduje następujące po sobie „zamrażanie” i „rozmrażanie” tkanki mięśniaka, uszkadzając zaopatrujące go naczynia krwionośne. Powoduje to zanikanie leczonego tą metodą mięśniaka (dlatego nie jest konieczne jego chirurgiczne usunięcie).

Mioliza i kriomioliza wykonywane są tylko u pacjentek, u których mięśniaki mają odpowiedni rozmiar (5-10 cm średnicy). Wykonywane są w znieczuleniu ogólnym. Zabieg trwa około godziny, hospitalizacja jest krótkotrwała. Często konieczne jest zastosowanie uzupełniającej farmakoterapii - zazwyczaj analogów GnRH przez 3-6 miesięcy (patrz pkt. Leczenie farmakologiczne). Dostępność zabiegów wykonywanych za pomocą wspomnianych technik jest mała – wynika to z ciągle niewystarczająco potwierdzonej skuteczności leczenia, możliwości powstania powikłań (m.in. tworzenia blizn w endometrium czy uszkodzenia ściany macicy, co w skrajnych przypadkach doprowadzić może do jej pęknięcia). Zabiegi te nie gwarantują powrotu płodności po ich przeprowadzeniu.

  1. Obecnie w USA coraz większą popularność zyskuje nowa nieinwazyjna (nie wymagająca jakiegokolwiek zabiegu operacyjnego) metoda leczenia mięśniaków macicy - MRg-FUS (Magnetic Resonance-Guided Focused Ultrasound). Technika ta wykorzystuje do niszczenia mięśniaków skoncentrowaną wiązkę ultradźwięków sterowaną z pomocą rezonansu magnetycznego. Terapia składa się z kilku etapów wykonywanych kolejno przez jedno, specjalistyczne urządzenie. Pierwszy z nich to przygotowanie, podczas którego z pomocą rezonansu magnetycznego (MR) określa się ilość, wielkość i dokładne położenie mięśniaków macicy. Następnie urządzenie z różnych stron dostarcza wiele skoncentrowanych wiązek ultradźwięków, które krzyżują się w miejscu wykrytego we wcześniejszym badaniu mięśniaka i precyzyjnie go niszczą. Cały proces jest pokazywany „na żywo” kontrolującym zabieg lekarzom. Metoda ta jest bezpieczna, ponieważ do zniszczenia tkanki konieczne jest skrzyżowanie w jednym punkcie wielu wiązek ultradźwięków. Pojedyncze wiązki przechodzą przez ciało nie czyniąc mu jakiejkolwiek szkody (tak ja ma to miejsce np. w klasycznym badaniu USG jamy brzusznej). Terapia przeznaczona jest dla kobiet z  przynajmniej 5 mięśniakami o średnicy powyżej 10 cm. Pozwala zmniejszyć ich rozmiar o kilkadziesiąt procent. Technika ta nie gwarantuje powrotu płodności po zabiegu. MRg-FUS nie jest jeszcze dostępne w Polsce.

Argumentem podnoszonym przez przeciwników szerokiego stosowania metod opisanych w punktach 4 i 5 jest brak możliwości skontrolowania tkanki budującej niszczonego z pomocą wspomnianych technik mięśniaka i potwierdzenia jego łagodnego charakteru.

Po zdiagnozowaniu choroby i wdrożeniu odpowiedniego leczenia niezwykle istotne są wizyty kontrolne u lekarza ginekologa, podczas których sprawdza się skuteczność prowadzonej terapii i obserwuje się, czy nie nastąpił nawrót choroby.

Sposoby leczenia mieśniaków macicy - wady i zalety

Wyboru właściwej metody leczenia powinien dokonać lekarz biorąc pod uwagę nie tylko swą wiedzę medyczną, ale również życzenia i oczekiwania pacjentki, która powinna uczestniczyć w podejmowaniu wspomnianej decyzji. Poniższa tabela prezentuje (w uproszczony sposób), główne zalety i wady najczęstszych metod leczenia mięśniaków macicy.

Metoda leczenia Zalety Wady
Farmakoterapia Znaczne zmniejszenie dolegliwości (poprzez zmniejszenie objętości guza), nieinwazyjna. Długotrwała terapia niesie ryzyko wystąpienia skutków ubocznych. Brak możliwości całkowitego wyleczenia - przerwanie terapii powoduje ponowne powiększenie się guzów.
Histerektomia Całkowite usunięcie dolegliwości dzięki całkowitemu usunięciu mięśniaków wraz z macicą, brak możliwości nawrotu choroby. Duży zabieg operacyjny obciążany powikłaniami chirurgicznymi i anestezjologicznymi, brak możliwości późniejszego zajścia w ciążę (w związku z usunięciem macicy).
Miomektomia Całkowite lub prawie całkowite usunięcie dolegliwości, mniej rozległy zabieg operacyjny, macica jest zachowana, istnieje szansa na późniejsze zajście w ciążę. Zabieg operacyjny obciążony powikłaniami chirurgicznymi i anestezjologicznymi, istnieje ryzyko nawrotu choroby.
Embolizacja mięśniaków Całkowite lub prawie całkowite usunięcie dolegliwości, mało inwazyjna, macica jest zachowana, istnieje szansa na późniejsze zajście w ciążę. Procedura jest bolesna, konieczne podanie kontrastu i zastosowania promieniowania rentgenowskiego, czasem obniżenie płodności.
Nowe techniki operacyjnego leczenia mięśniaków Całkowite lub prawie całkowite usunięcie dolegliwości, mało inwazyjne, macica jest zachowana, istnieje szansa na późniejsze zajście w ciążę. Mała dostępność, badania nad skutecznością wciąż trwają.

Profilaktyka mięśniaków macicy

Poza skrupulatnym przestrzeganiem zaleceń lekarskich i stosowaniem zapisanych leków, nie istnieje żadna uznana i potwierdzona badaniami naukowymi skuteczna metoda domowego leczenia mięśniaków macicy.

Teoretycznie istnieje jedna całkowicie skuteczna metoda zapobiegająca powstaniu mięśniaków macicy – jest nią histerektomia.  Histerektomia jest jednak bardzo poważnym zabiegiem operacyjnym i nie stosuje się jej w profilaktyce wystąpienia mięśniaków macicy.

Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia mięśniaków macicy należy stosować profilaktykę nadwagi i otyłości (głównie poprzez odpowiedni styl życia obejmujący m.in. zbilansowaną dietę, odpowiedni do wieku i współistniejących chorób wysiłek fizyczny).

Zobacz też:

Bibliografia

  • pod red. G.Bręborowicza,Położnictwo i ginekologia, tom 2,Wydawnictwo Lekarskie PZWL,Warszawa 2008
  • Jolley S.,An overview of uterine fibroids. Nursing Standard, Vol. 24 Issue 6,,10/14/2009
  • Simon H, Zieve D.,Uterine fibroids and hysterectomy. Fibroids: Uterine Annual Report,,8/5/2009
  • Levy B.S.,Modern management of uterine fibroids.
  • Robak-Chołubek D., Jakiel G.,Mięśniaki macicy. Przegląd Menopauzalny; 6,,2006
  • .,Wytyczne dotyczące leczenia mięśniaków macicy opracowane zgodnie z zasadami EBM.