Najzdrowsze miejsce w internecie

Gruczoły łojowe - funkcje i schorzenia. Jak odblokować zatkane?

Gruczoły łojowe występują licznie w skórze niemal całego ludzkiego ciała. W niektórych miejscach jest ich nawet 900 na centymetrze kwadratowym. Czym dokładnie są i jakie pełnią funkcje? Sprawdź, co oznaczają przerośnięte, zatkane i jak może dojść do stanu zapalnego. Dowiedz się, jak odblokować gruczoły łojowe.
Kobieta sprawdza stan skóry twarzy i gruczołów łojowych
Źródło: 123RF
W skrócie
  • Gruczoły łojowe występują w skórze niemal całego ciała, z wyjątkiem dłoni i stóp. Sprawdź, gdzie jest ich najwięcej.
  • Ich podstawowym zadaniem jest wytwarzanie łoju, który natłuszcza skórę, zabezpiecza przed wysuszeniem i chroni przed szkodliwym działaniem czynników zewnętrznych.
  • Niewłaściwa praca gruczołów łojowych może skutkować różnymi schorzeniami dermatologicznymi, między innymi trądzikiem.
Spis treści

Czym są gruczoły łojowe?

Ludzka skóra nazywana jest największym narządem człowieka. Jej powierzchnia wynosi bowiem około 2 metrów kwadratowych. To także jedna z cięższych struktur, gdyż jej waga waha się w granicach 3,5 - 4,5 kilograma.

Skóra składa się z trzech podstawowych warstw:

  • naskórka - warstwa pełniąca funkcję ochronną;
  • skóry właściwej - najgrubsza warstwa skóry będąca rezerwuarem wody oraz zapewniająca właściwości mechaniczne. Zawiera naczynia krwionośne, zakończenia nerwowe oraz przydatki skórne (tj. gruczoły potowe, gruczoły łojowe i mieszki włosowe);
  • tkanki podskórnej - która chroni przed urazami, pełni funkcje podporowe oraz magazynuje energię.

Gruczoły łojowe występują w skórze niemal całego ciała, z wyjątkiem dłoni i stóp. Największa ich liczba, bo nawet do 900 na centymetr kwadratowy, obecna jest w cerze, owłosionej skórze głowy, na plecach i klatce piersiowej.

Gruczoły łojowe pełnią różne funkcje istotne dla kondycji wierzchnich warstw ciała. Każdy gruczoł łojowy wytwarza wydzielinę nazywaną łojem lub sebum, która natłuszcza skórę i tworzy na jej powierzchni warstwę olejowo-wodną, chroniącą przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. Sebum zabezpiecza także skórę przed wysychaniem i pękaniem.

Przerost gruczołów łojowy

Niektóre osoby mają przerośnięte gruczoły łojowe, zwłaszcza na twarzy, co skutkuje łojotokiem, czyli wzmożoną produkcją sebum. Łojotok manifestuje przetłuszczaniem się skóry.

To z kolei bardzo często prowadzi do trądziku, czyli dermatozy objawiającej się wykwitami skórnymi, takimi jak: zaskórniki, grudki, krosty, a nawet owrzodzenia.

Powiększone gruczoły łojowe najczęściej obserwuje się u młodzieży w okresie pokwitania. Zmiany hormonalne, jakie dokonują się w ciele w okresie dojrzewania, skutkują między innymi powiększeniem gruczołów łojowych, a co za tym idzie łojotokiem.

Nadmiar sebum staje się pożywką dla bakterii. W gruczołach łojowych zaczynają namnażać się bakterie Propionibacterium acnes, a w konsekwencji tworzą się wykwity skórne.

Zatkany gruczoł łojowy

Zmiany hormonalne występujące w okresie pokwitania mogą także skutkować nasilonym rogowaceniem naskórka.

Następstwem tego procesu może być zaczopowanie ujść mieszków włosowo-łojowych (mieszki włosowo-łojowe zbudowane są z gruczołów łojowych oraz mieszków włosowych).

Zatkany gruczoł łojowy najczęściej przyczynia się do powstawania zaskórników, czyli zmian niezapalnych pod postacią niewielkich białych lub czarnych grudek.

Zaskórniki jednak często przekształcają się w zmiany o charakterze zapalnym, w tym krostki, grudki, cysty, a nawet owrzodzenia.

Warto przy tym pamiętać, że stan zapalny rozwija się najczęściej w wyniku wyciskania zaskórników, prowadzącego w wielu przypadkach do namnażania się bakterii.

Torbiel gruczołu łojowego

Na skutek zaczopowania gruczołu łojowego może także powstać torbiel, nazywana potocznie kaszakiem. Jest to wypełniona masą rogową oraz łojem cysta w kolorze skóry lub o lekko żółtym lub białym zabarwieniu.

Zmiana ma charakter łagodny i stanowi jedynie defekt kosmetyczny. Kaszaki występują zarówno pojedynczo, jak i w skupiskach.

Mogą osiągnąć rozmiar od kilku milimetrów do nawet kilku centymetrów. Nie dają się wycisnąć, jak typowe krostki trądzikowe.

Niewielkie zmiany można usunąć laserowo lub metodą krioterapii (zamrażania). Duże, o wielkości przekraczającej 5 centymetrów, wymagają usuwania chirurgicznego.

Zapalenie gruczołu łojowego

Do chorób dermatologicznych związanych z pracą gruczołów łojowych zalicza się ponadto łojotokowe zapalenie skóry. Dermatoza ta objawia się rumieniowo-złuszczającymi wykwitami, które występują w tych miejscach na ciele, w których jest najwięcej gruczołów łojowych, czyli na twarzy, głowie, plecach, a także w pachwinach.

Przyczyna schorzenia nie jest do końca znana. Wiadomo jednak, że rozwija się ono na podłożu łojotoku oraz nadmiernej kolonizacji skóry przez grzyba Malassezia furfur.

Wymienione czynniki prowadzą do zapalenia gruczołów łojowych oraz otaczającej je skóry.

Jak odblokować gruczoły łojowe?

Wielu pacjentów zastanawia się, jak odblokować zaczopowane gruczoły łojowe, aby pozbyć się zaskórników oraz innych zmian skórnych.

Zasadniczo należy odpowiednio pielęgnować skórę, by nie dopuścić do tego, że zalegający na jej powierzchni łój stanie się pożywką dla bakterii oraz doprowadzi do zatkania ujść mieszków włosowo-łojowych.

Wskazane jest przede wszystkim oczyszczanie twarzy oraz złuszczanie martwego naskórka. Warto wybierać kosmetyki przeznaczone do cery tłustej, najlepiej zawierające w składzie kwas salicylowy lub glikolowy.

Nie należy też zapominać o nawilżaniu twarzy. W przypadku łojotoku skóry głowy należy kupować szampony do przetłuszczających się włosów oraz oczyszczające skórę głowy.

Jeśli łojotokowi skóry głowy towarzyszy łupież, warto postawić na szampon przeciwłupieżowy.

Jeśli zmiana nawyków pielęgnacyjnych nie będzie skutkować poprawą, należy udać się do dermatologa.

Czytaj również

Bibliografia

  • Kinga Wilusz-Ludwiczak, Mirosława Kuchciak-Brancewicz, Aneta Czyż, Aleksandra Lesiak, Trądzik chorobą zapalną, a nie bakteryjną, Forum Dermatologicum 2019, tom 5, nr 3, s. 92–95.
  • Monika Skowron, Beata Grabowska-Polanowska, Jacek Faber, Ireneusz Śliwka, Analiza lotnych związków organicznych z powierzchni ludzkiej skóry, Raport Nr 2070/Ch, Kraków 2014.
  • Tadeusz Wolski, Bogdan Kędzia, Farmakoterapia skóry. Cz. 1. Budowa i fizjologia skóry, Post Fitoter 2019; 20(1), s. 61-67.
  • Aleksandra Buczek, Dominika Wcisło-Dziadecka, Katarzyna Sierant, Ligia Brzezińska-Wcisło, Co nowego w etiologii i terapii łojotokowego zapalenia skóry, Post N Med 2018; XXXI(1A), s. 49-54.
Piotr  Brzózka
Artykuł napisany przez
Piotr Brzózka
Dziennikarz, autor tysięcy publikacji o tematyce ekonomicznej, politycznej, społecznej oraz medycznej. Przez 15 lat związany z Dziennikiem Łódzkim i Polska TheTimes. Z wykształcenia socjolog stosunków politycznych, absolwent Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Po godzinach fotografuje, projektuje, maluje, tworzy muzykę.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Zdrowie
Przeczytaj artykuł
Pocenie się w nocy – przyczyny i objawy. Co oznacza?
Spocona kobieta chłodzi się wiatrakiem
Przeczytaj artykuł
Afty w jamie ustnej - na dziąśle, języku, wardze. Leczenie
Afty w jamie ustnej
Przeczytaj artykuł
Czyrak - na twarzy, w uchu. Co to jest i jak wygląda?
Osoba z ropnym zapleniem mieszka włosowego
Podobne artykuły
Jak szybko goi się rana i jak to przyspieszyć?
Włókniak twardy i miękki - objawy. Jak usunąć włókniaki?
Trądzik neuropatyczny - jak wygląda? Objawy i leczenie
Łojotok - co to jest i jak zlikwidować nadmierny?

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Dzbanek filtrujący - jaki wybrać i dlaczego filtrować wodę?
Jaki materac do łóżeczka dziecięcego? Na co zwrócić uwagę?
Jaki roller do twarzy wybrać i na co pomaga taki masaż?
Olejek CBD - jaki wybrać i czym się kierować przy zakupie?

Reklama