Mąka z samopszy - właściwości, cena i opinie. Gdzie kupić?

Mąka z samopszy charakteryzuje się znacznie większą zawartością odżywczych białek oraz substancji antyoksydacyjnych, niż zwykła mąka pszenna. I choć także jest mąką glutenową, odmienne właściwości tego białka sprawią, że jest lepiej tolerowana przez osoby cierpiące na celiakię.
Kucharz przesiewa mąkę z samopszy
źródło:123RF

Spis treści

Samopsza

Co to jest samopsza?  Jest jednym z najstarszych zbóż uprawnych, znanym pierwotnym wspólnotom ludzkim już 12 tysięcy lat temu, w okresie neolitu. Wywodzi się z rejonów dzisiejszej Turcji, Syrii, Izraela i Egiptu, obecnie zaś uprawia się ją głównie w rejonie Zakaukazia, a także w niewielkich ilościach, w małych lokalnych gospodarstwach w innych częściach świata. 

Z biologicznego punktu widzenia, samopsza jest jedną z odmian pszenicy, blisko spokrewnioną z orkiszem oraz płaskurką. Uchodzi za gatunek pradawny (reliktowy), czyli taki, który na przestrzeni przynajmniej kilkuset lat nie został poddany żadnym modyfikacjom i do czasów dzisiejszych zachował właściwości sprzed wieków.

Samopsza ma prosty genotyp, jest bardzo delikatna, daje relatywnie niskie plony, a mimo to w ostatnich latach cieszy się rosnącym zainteresowaniem naukowców, lekarzy, dietetyków, hodowców oraz świadomych konsumentów, doceniających specyficzne właściwości odżywcze oraz prozdrowotne tego zboża, a także wyrabianej z niego mąki. 

Mąka z samopszy

Mąka z samopszy stanowi pełnoprawny zamiennik dla mąki pszennej. Doskonale nadaje się do wypieku pieczywa i ciast, jest smaczna i bardziej wartościowa pod względem proporcji głównych składników odżywczych, a także zawartości cennych dla zdrowia mikro- i makroelementów. 

Na plan pierwszy wybija się przede wszystkim podwyższony udział białek oraz tłuszczów, a także znaczna ilość substancji o działaniu antyoksydacyjnym. Mąka z samopszy, podobnie jak pszeniczna, zawiera gluten, czyli białko, którego nietolerancja może prowadzić do poważnych problemów z trawieniem oraz będących ich konsekwencją niedoborów witamin i składników mineralnych w organizmie (skrajną formą tego zaburzenia jest choroba zwana celiakią).

Naukowcy uważają jednak, że gluten zawarty w samopszy jest znacznie mniej szkodliwy, niż ten znajdujący się w pszenicy. Ma to związek z niższą toksycznością gliadyn, a więc rozpuszczalnego komponentu glutenu. Aczkolwiek – według rekomendacji WHO - wciąż nie oznacza to, że mąka z samopszy może być traktowana jako bezglutenowa. 

Właściwości mąki z samopszy

Prozdrowotne właściwości mąki z samopszy związane są przede wszystkim z podwyższoną zawartością związków o działaniu przeciwutleniającym, zapobiegających starzeniu się organizmu, a także rozwojowi nowotworów i chorób serca, wśród których wymienić można:

  • karotenoidy (w tym m.in. luteina i zeaksantyna),
  • tokole,
  • sprzężone polifenole,
  • fitosterole.

Naukowcy zwracają też uwagę na niską aktywność tzw. beta-amylazy (enzym rozkładającego skrobię) oraz lipooksygenazy (katalizator reakcji utleniania wielonienasyconych kwasów tłuszczowych i estrów), co ogranicza degradację substancji antyoksydacyjnych w czasie produkcji żywności. 

Pozostałe istotne właściwości mąki z samopszy to:

  •  zawartość białka o 59 procent wyższa, niż w przypadku mąki pszennej,
  • zawartość tłuszczów o 50 proc. wyższa, niż w mące pszennej (w tym – znaczny odsetek jednonienasyconych kwasów tłuszczowych MUFA.

Co można zrobić z mąki samopszy?

Co można zrobić z mąki samopszy? Praktycznie to samo, co z mąki pszennej. Najczęstszym zastosowaniem jest wypiek chleba, aczkolwiek trzeba w tym przypadku brać poprawkę na kilka czynników. Mąka z samopszy barwi pieczywo i inne wyroby na żółto, nadaje im też lekko orzechowego posmaku. Za sprawą odmiennych właściwości glutenu, mąka z samopszy wykazuje mniejszą sprężystość, ale większą lepkość, aniżeli mąka pszenna. Słabo też zatrzymuje wodę i jest mniej wydajna. Oznacza to, że tzw. wartość wypiekowa produktów jest w tym przypadku minimalnie niższa. Pieczywo wyprodukowane z mąki samopszy dłużej zachowuje świeżość.

Opinie na temat mąki z samopszy

Opinie na temat mąki z samopszy generalnie są pozytywne. Konsumenci podkreślają jej walory smakowe, a także mniejszą ilość negatywnych oddziaływań na organizm, nawet u osób cierpiących na nietolerancję glutenu, cukrzycę czy dolegliwości żołądkowo-jelitowe. 

Nie bez znaczenia jest też moda na zdrowe żywienie -w tym kontekście spożywanie produktów z mąki samopszy, najlepiej wytworzonych pracą własnych rąk, jest dziś w dobrym tonie. Tym natomiast, co wpływa negatywnie na opinie odnośnie mąki z samopszy, jest bez wątpienia cena – trzykrotnie wyższa, aniżeli w przypadku mąki pszennej. 

Cena mąki z samopszy

Cena mąki z samopszy kształtuje się na poziomie 13-15 złotych za kilogram, natomiast opakowania o masie 500 gramów można nabyć za 7-9 zł. Wysoka cena ma związek z ekologicznym, niszowym i mało wydajnym charakterem upraw i związaną z tym niewielką podażą przy wciąż rosnącym popycie. Produkty tego typu są mało dostępne, rzadko pojawiają się w obrocie masowym, na przykład na półkach hipermarketów. Gdzie zatem kupić mąkę z samopszy? Najlepszym źródłem dystrybucji są sklepy ze zdrową, ekologiczną żywnością, stacjonarne oraz internetowe. 

Czytaj też:

Bibliografia

  • Katarzyna Piasecka-Jóźwiak, Beata Chabłowska, Joanna Rozmierska, Zastosowanie ekologicznej pszenicy samopszy do podwyższenia właściwości prozdrowotnych i sensorycznych pieczywa, Bromat. Chem. Toksykol. – XLIX, 2016, 1,
  • Orkisz, płaskurka, samopsza, Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego, http://odr.pl

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

Powyższy artykuł prezentuje treści informacyjne i został opracowany wyłącznie przez redakcję serwisu. Artykuł zawiera informacje o wybranych produktach dostępnych w internetowym Sklepie Medme.pl i ma charakter autopromocyjny Sklepu Medme.pl Wybór prezentowanych produktów lub kategorii produktów został dokonany w sposób rzetelny, wyłącznie przez redakcję serwisu.