Pielęgnacja pępka noworodka: czym odkażać kikut pępowinowy?

Pielęgnacja pępka noworodka
Fot. 123RF
Kikut pępowiny u małego dziecka wymaga szczególnej pielęgnacji. Wbrew kultywowanym przez pokolenia przyzwyczajeniom, nie powinno się go przemywać spirytusem. Zamiast tego pępek noworodka należy odkażać preparatem antyseptycznym na bazie oktenidyny.
 

Kikut pępowiny

Kikut pępowiny jest jedyną w swoim rodzaju pozostałością po życiu płodowym. Powstaje w wyniku obcięcia pępowiny, którą dziecko było złączone z matką, co ma miejsce tuż po porodzie. Kikut utrzymuje się przez około 7-14 dni, a następnie samoistnie odpada. W tym czasie, a także w kolejnych dniach, pępek u noworodka wymaga szczególnej pielęgnacji i wyjątkowej ostrożności.

Ewentualne błędy ze strony personelu medycznego lub – co częstsze – rodziców, skutkować mogą zakażeniem przez Gram dodatnie ziarenkowce, a w efekcie - stanem zapalnym pępka. Powikłaniem tego zaś może być nawet potencjalnie śmiertelna sepsa. Dlatego należy uważnie zapoznać się z najnowszymi wytycznymi dotyczącymi metod i środków zalecanych do pielęgnacji kikuta pępowiny, a także pępka po jego odpadnięciu.

Jak dbać o pępek noworodka – najnowsze wytyczne

Przez dekady młode matki przemywały pępek u noworodka spirytusem. U podłoża takiego postępowania leżało przekonanie, iż alkohol przyspiesza proces gojenia się pępka i ułatwia odpadnięcie kikuta. Dziś wiemy, że było to postępowanie błędne. Obecny stan nauki pozwolił na opracowanie zupełnie innych zaleceń. W 2010 roku Nadzór Krajowy w Dziedzinie Neonatologii, w zgodności z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia, zarekomendował odstąpienie od stosowania wysokoprocentowego alkoholu do pielęgnacji pępka. U źródeł tej decyzji leżało kilka przesłanek:

  • w świetle dostępnych badań naukowych uznano, że właściwości antyseptyczne spirytusu nie są znaczące, a czas jego działania jest krótki;
  • alkohol może podrażniać delikatną skórę, przesuszać ją, a co gorsza – przenikać przez pępek do organizmu dziecka;
  • uszkodzenia wywoływane przez spirytus faktycznie mogą przyspieszać proces odpadnięcia kikuta, ale nie jest to efekt pożądany, momentu tego nie należy bowiem w żaden sposób wymuszać.

Co eksperci zaproponowali zamiast spirytusu?

Pielęgnacja pępka u noworodka

Wedle najnowszych wytycznych, rozwiązaniem optymalnym jest tak zwana pielęgnacja sucha. Na czym ona polega? Specjaliści w dziedzinie neonatologii orzekli, że pielęgnacja pępka u noworodka w pierwszych dniach jego życia, powinna się odbywać wedle następującego schematu, z użyciem określonych środków:

  • pępek regularnie należy przemywać wodą z delikatnym, naturalnym mydłem;
  • do czasu odpadnięcia kikuta, dziecko należy kąpać tak, by tafla wody nie przykrywała brzuszka;
  • po przemyciu, kikut pępowiny osusza się, ale nie wyciera;
  • pieluszkę zakładamy tak, aby jej górna część nie przykrywała pępka, narażając newralgiczne miejsce na mechaniczne uszkodzenie lub przegrzanie. Można w tym celu zastosować specjalną pieluchę z wycięciem, równie efektywne będzie jednak zawinięcie krawędzi pieluchy tradycyjnej;
  • zamiast spirytusu, do przemywania pępka stosujemy preparat antyseptyczny oparty na działaniu oktenidyny – zalecenie to dotyczy postępowania na oddziale szpitalnym, a także w pierwszych godzinach po przyjeździe do domu, a następnie – w każdej sytuacji, gdy pępek narażony jest na działanie czynników zewnętrznych w warunkach dalekich od sterylności.

Pielęgnacja kikuta pępowiny Oktaseptalem

Do pielęgnacji kikuta pępowiny w domu polecić można preparat o nazwie Oktaseptal. Jest to środek antyseptyczny bazujący na połączonym działaniu dwóch substancji czynnych – oktenidyny oraz alkoholu fenoksyetylowego. Są to związki wobec siebie komplementarne, z których pierwszy działa na powierzchni skóry oraz błon śluzowych, drugi zaś wzmacnia działanie w głębszych warstwach. Oktenidyna i alkohol fenoksyetylowy wykazują silne działanie bakteriobójcze, są też skuteczne przeciw grzybom oraz wirusom.

Oktasepal działa przez około 60 minut. Co niezwykle istotne, w odróżnieniu od spirytusu, nie powoduje szczypania, nie naraża więc dziecka na niepotrzebne cierpienie. Preparat sprzedawany jest bez recepty, w wygodnych do aplikacji aerozolach, w opakowaniach o wielkości 30, 60 lub 250 mililitrów.

Jak przemywać pępek u noworodka po odpadnięciu kikuta?

W ciągu nie więcej niż 2 tygodni od narodzin, kikut powinien samoistnie odpaść. W szczególnych przypadkach, proces może się wydłużyć maksymalnie o 5-7 dni, nie należy jednak wykonywać żadnych czynności, które miałyby ten moment przyspieszyć. Po odpadnięciu kikuta pępek może nawet przez kilkadziesiąt godzin lekko krwawić, nie należy się tym jednak przejmować – to zupełnie naturalne. Miejsce to może też przypominać niezaleczoną ranę, co także nie powinno stanowić źródła niepokoju.

W związku z odpadnięciem kikuta zmienia się nieco sposób pielęgnacji dziecka. Najistotniejsza informacja – maluch może zażyć pełnoprawnej kąpieli, z pełnym zanurzeniem brzuszka pod wodą. Podobnie jak w pierwszych dniach, wciąż natomiast należy stosować Oktasepal do przemywania pępka, zwłaszcza bezpośrednio po odpadnięciu kikuta.

Artykuł powstał we współpracy z Zakładami Farmaceutycznymi "Unia".

Czytaj też:

Bibliografia

  • Małgorzata Rzanny, Marta Zalejska, Analiza różnych metod pielęgnacji, gojenia się i czasu oddzielania kikutów pępowinowych noworodków w aspekcie nowych rekomendacji wprowadzonych przez Nadzór Krajowy w Dziedzinie Neonatologii w 2010 roku, Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 6, zeszyt 2, 99-103, 2013
  • Paweł Zawitkowski, Poradnik opieki i pielęgnacji małego dziecka, Wydanie II Instytut Matki i Dziecka oraz Polskie Stowarzyszenie Terapeutów NDT-SI Warszawa 2001, 2002

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

Pytanie: Czy skorzystasz z bezpłatnego szczepienia przeciw pneumokokom czy wybierzesz płatną szczepionkę?

  Wybiorę szczepionkę bezpłatną

  Wybiorę szczepionkę płatną

  Przed wyborem muszę poznać opinię lekarza

  Przed wyborem poznam opinię innych rodziców

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA