Test na psychopatę: profesjonalny. Jak rozpoznać psychopatę?

Test na psychopatę – pod tym potocznym pojęciem kryją się zaawansowane narzędzia stosowane w psychiatrii w celu diagnozowania tzw. osobowości dyssocjalnej. Jakie pytania się znajdują w tego typu profesjonalnych testach? Jak rozpoznać psychopatę?
Dziewczyna ze złowrogim spojrzeniem
źrodło:123RF

Spis treści

Testy na psychopatę

Psychopata jest pojęciem, które silnie zakorzeniło się zarówno w języku naukowym, jak też potocznym, znaczeniowo oscylując wokół zaburzeń występujących w medycznych klasyfikacjach jako osobowość dyssocjalna (ICD-10) lub antyspołeczna (DSM). Warto mieć jednak świadomość, że mimo wielokrotnych postulatów wysuwanych w tej kwestii przez znaczną część autorytetów medycznych, zaburzenie znane jako psychopatia wciąż nie funkcjonuje w kategoriach odrębnej jednostki. 

Mianem psychopaty najczęściej określamy osobę, która wykazuje:

  • brak szacunku dla norm społecznych oraz szeroko rozumianych praw innych ludzi,
  • brak empatii, zrozumienia, współczucia, 
  • skłonność do kłamstwa i manipulacji,
  • impulsywność, agresywność,
  • brak odpowiedzialności,
  • nietrwałość relacji międzyludzkich, czysto przedmiotowe, utylitarne traktowanie otoczenia,
  • zdolność do czynów zabronionych, karalnych, przestępczych.

Szacuje się, że tego typu osobowość ma 2-3 procent populacji. Jak ich rozpoznać? Jak diagnozować? Psychiatria dysponuje stosunkowo precyzyjnymi narzędziami - są to różnego typu skale określające natężenie określonych cech. „Testy na psychopatę” spotykane są też w postaci popularnonaukowej, poradnikowej, czy wręcz tabloidowej – w przestrzeni internetowej jest ich bardzo dużo, aczkolwiek nie mają one większej wartości diagnostycznej.

Profesjonalny test na psychopatę TriPM

Jednym z częściej stosowanych profesjonalnych testów na psychopatę jest psychiatryczna skala TriPM (Triarchiczna miara psychopatii). Określa ona natężenie postaw i zachowań konstytuujących trzy filary osobowości psychopatycznej, odrębne, lecz częściowo się na siebie nakładające. 

  • Zuchwałość, rozumiana jako wypadkowa dominacji społecznej, braku lęku oraz niskiej podatności na stres;
  • Bezduszność - brak empatii, nieczułość, skłonność do wykorzystywania innych ludzi, a także do okrucieństwa oraz poszukiwania wrażeń;
  • Rozhamowanie, którego cechami charakterystycznymi są impulsywność, nieodpowiedzialność i wrogość.

Tego typu test na psychopatę składa się z 58 lub 41 twierdzeń, do których należy się ustosunkować, zgadzając się z nimi, lub nie. Każde z nich ma przy tym określoną wartość – jedne są bardziej, inne mniej istotne dla ostatecznego wyniku. 

Jakie pytania zawiera test na psychopatę TriPM?

Wśród twierdzeń, które zawiera test na psychopatę TriPM, wymienić można takie, jak między innymi:

  • Zdarzyło mi się kogoś okraść
  • Miałem problemy w pracy, ponieważ byłem nieodpowiedzialny
  • Zdarzyło mi się oszukać ludzi, by wyciągnąć od nich pieniądze
  • Wpadam w kłopoty, bo nie zastanawiam się nad konsekwencjami swoich działań
  • Inni mówili mi, że są zaniepokojeni moim brakiem samokontroli
  • Jestem urodzonym przywódcą
  • Potrafię przekonać ludzi, by zrobili to, czego od nich oczekuję 
  • Mam talent do wywierania wpływu na ludzi 
  • Nawet jeśli nie jestem przygotowany, dobrze radzę sobie w nowych sytuacjach
  • Łatwo dochodzę do siebie po wydarzeniach, które mogłyby załamać innych
  • Nie obchodzi mnie za bardzo, czy to, co robię, rani innych
  • Nie mam zbyt wiele współczucia dla ludzi
  • Nie przejmuję się, gdy komu w moim otoczeniu dzieje się krzywda
  • Widok cierpiącej osoby nie robi na mnie wrażenia
  • Nie widzę powodu, by martwić się, czy moje postępowanie rani kogoś innego

Test na psychopatę PCL-R

Innego rodzaju testem na psychopatę jest Zrewidowana Skala Obserwacyjna Skłonności Psychopatycznych (Psychopathy Checklist Revised, w skrócie PCL-R)., pierwotnie opracowana przez Roberta Hare, a później nieco zmodyfikowana. Wypełniający kwestionariusz pacjent musi się ustosunkować do 20 twierdzeń, odnosząc je do siebie w skali od 2 do 0 (zgadza się idealnie, trochę się zgadza, w ogóle się nie zgadza):

  • Jesteś wygadany, masz powierzchowny urok
  • Masz nadzwyczaj wysokie mniemanie o sobie
  • Potrzebujesz permanentnej stymulacji
  • Jesteś patologicznym kłamcą
  • Jesteś przebiegłym manipulatorem
  • Nie odczuwasz poczucia winy i nie masz wyrzutów sumienia
  • Masz płytką wrażliwość emocjonalną
  • Jesteś bezduszny, pozbawiony empatii
  • Prowadzisz pasożytniczy tryb życia
  • Kiepsko panujesz nad swoim zachowaniem
  • Jesteś rozwiązły seksualnie
  • W młodości sprawiałeś problemy wychowawcze
  • Nie masz realistycznych długoterminowych celów
  • Jesteś nad wyraz impulsywny
  • Jesteś nieodpowiedzialny
  • Nie umiesz brać odpowiedzialności za swoje czyny
  • Masz za sobą krótkie małżeństwa
  • Masz na koncie młodzieńcze wykroczenia
  • Naruszyłbyś warunki zwolnienia warunkowego z więzienia
  • Jesteś kryminalnie wszechstronny - żadne przestępstwo nie byłoby Ci obce

Jak rozpoznać psychopatę?

O ile w praktyce klinicznej lekarz może się posługiwać testami i innymi tego typu narzędziami, o tyle w codziennym funkcjonowaniu nie mamy takich możliwości. Mimo wszystko wyłapanie osoby o skłonnościach psychopatycznych jest względnie proste, pod warunkiem, że znamy ją nieco dłużej. Jak rozpoznać psychopatę? W modelowym ujęciu jest to człowiek, który w pierwszej chwili ujmuje otoczenie elokwencją, towarzyskością, pewnością siebie. W potocznych opisach, często przywoływane jest określenie „uroczy”. 

Z czasem odkrywamy jednak jego mroczną stronę, zauważając, że swego rodzaju czar rzucany na otoczenie ma charakter użytkowy i służy głównie pozyskaniu sobie zwolenników, jest też manifestacją niczym nie zmąconej pewności siebie. Coraz częściej zauważamy, że psychopata nie ma „ludzkich uczuć”. Krzywdzi nie odczuwając z tego powodu dyskomfortu, kłamie, oszukuje, nie słucha, nie rozumie, nie współodczuwa, wykorzystuje ludzi do swoich celów, nie traktując ich podmiotowo. Może być agresywny. Lekceważy normy społeczne. Zdecydowanie częściej, niż u ogółu populacji, występuje u niego akceptacja dla zachowań przestępczych, w tym możliwości odebrania życia drugiemu człowiekowi.

Czytaj też:

Bibliografia

  • Irena Pilch, Elżbieta Sanecka, Magdalena Hyla, Karina Atłas, Polska adaptacja skali TriPM do badania psychopatii w ujęciu triarchicznym, Psychologia Społeczna, 2015 tom 10 4 (35)
  • Marlena Banasik, Józef K. Gierowski, Krzysztof Nowakowski, Agresywność a nasilenie cech psychopatycznych z perspektywy różnic międzypłciowych, Psychiatr. Pol. 2017; 51(4)
  • Lidia Cierpiałkowska, Jarosław Groth, Paweł Kleka, Poziom integracji osobowości w psychopatii, Psychiatr. Pol. 2018; 52(1)
  • Czy jesteś psychopatą – TEST, www.ckm.pl

Oceń artykuł

(liczba ocen 2)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!