Nowy sklep

już ON-LINE

Brodawka łojotokowa - wygląd, przyczyny, leczenie i usuwanie

Brodawka łojotokowa to naskórkowa zmiana, która ma charakter nowotworu łagodnego. Najczęściej pojawia się na tułowiu, twarzy oraz kończynach górnych. Zwykle nie towarzyszą jej żadne dolegliwości, jednak brodawka powinna być pod kontrolą lekarza, gdyż możliwe jest jej zezłośliwienie.

Spis treści

Brodawka łojotokowa jest przykładem łagodnej, naskórkowej zmiany nowotworowej. Pojawia się zwykle u osób w średnim wieku i starszych, stąd spotykane w literaturze określenie brodawka starcza. Występuje z równą częstością u kobiet i u mężczyzn.

Brodawka łojotokowa - jak wygląda?

Pomimo, iż obraz brodawki łojotokowej jest dość charakterystyczny, w niektórych przypadkach może ona być łatwo mylona z innymi znamionami, rogowaceniem słonecznym lub niektórymi złośliwymi zmianami nowotworowymi (rak podstawnokomórkowy, czerniak złośliwy). Oto kilka najważniejszych cech odróżniających brodawkę łojotokową od wyżej wymienionych zmian:

  • uwypuklona ponad powierzchnię skóry grudka – jakby przyklejona do powierzchni skóry, łatwo wyczuwalna, wyglądem przypominająca grzybek;
  • zmiana płasko-wyniosła – to ona właśnie najbardziej przypomina znamię barwnikowe lub czerniaka złośliwego; dobrze odgraniczona od zdrowej skóry, niekiedy niewyczuwalna palpacyjnie (badanie dotykiem);
  • zagłębienia na powierzchni brodawki – drobne, liczne, zawierające nagromadzoną masę zrogowaciałych komórek naskórka i sebum, produktu gruczołów łojowych;
  • barwa – w zależności od stadium rozwoju waha się między kolorem zbliżonym do zdrowej skóry a kruczoczarnym, spotykanym najczęściej w czerniakach złośliwych; jednak w przeciwieństwie do brodawki łojotokowej czerniak nie stwarza wrażenia nałożenia na powierzchnię skóry, ściśle się z nią zespala, co pogłębione jest przez nieregularność jego obrysów;
  • rozmiar – zwykle niewielki, kilka milimetrów do kilku centymetrów;
  • lokalizacja – głównie w obrębie tułowia, twarzy, owłosionej skóry głowy, kończyny górnej, niekiedy narządów płciowych; co ważne brodawka łojotokowa w przeciwieństwie do rogowacenia słonecznego lokalizuje się również w miejscach osłoniętych przed działaniem promieni słonecznych;
  • brak dolegliwości bólowych, świądu, pieczenia; wyjątkiem jest mechaniczne podrażnienie, np.: w trakcie zmiany odzieży;
  • zmiany pojawiają się po 35. roku życia;
  • schemat pojawiania się zmian – choć najczęściej brodawki łojotokowe są tworami mnogimi, to wyjątkowo tylko znaczna ich liczba pojawia się jednocześnie; w takich sytuacjach konieczne jest wykluczenie procesu nowotworowego narządów wewnętrznych (ze szczególnym uwzględnieniem przewodu pokarmowego – rak jelita grubego).

Procesy prowadzące do rozwoju brodawek łojotokowych nie są ściśle określone. Uważa się, iż ważną rolę odgrywają osobnicze predyspozycje oraz wiek. Charakterystyczną cechą brodawek starczych jest zaburzenie usuwania nadmiaru zrogowaciałych komórek naskórka oraz łoju.

 

Brodawka łojotokowa - występowanie

Częściej pojawia się jako zmiana mnoga niż pojedyncza. Spotykana jest zarówno w postaci lekko uwypuklonego ponad otaczającą skórę tworu, jak i typowej brodawki, przypominającej grzybka. Jako ta ostatnia sprawia wrażenie wręcz przyklejonej do powierzchni skóry. Rozmiar zmiany waha się od kilku milimetrów do kilku centymetrów.

Najczęściej brodawki łojotokowe lokalizują się w obrębie:

  • tułowia,
  • twarzy,
  • owłosionej skóry głowy
  • kończyn górnych.
  • zewnętrznych narządów płciowych i jednocześnie łączy z występowaniem w tych okolicach niektórych onkogennych i nieonkogennych (tzn. predysponujących lub nie do rozwoju nowotworu złośliwego) typów wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV).

W zależności od stadium rozwoju brodawki może ona mieć różną barwę, od identycznej z kolorem otaczającej skóry, po ciemny brąz lub czerń.

Brodawkom łojotokowym zwykle nie towarzyszą żadne dolegliwości (w postaci świądu, bólu lub pieczenia). Należy jednak szczególnie uważać na typowe postaci, znacznie uwypuklone ponad powierzchnię, gdyż są one bardziej narażone na uszkodzenia mechaniczne, np. podczas zmiany odzieży. Takie przewlekłe drażnienie stanowi podstawę do uaktywnienia złośliwego procesu nowotworowego. Istotny jest fakt, że zdarza się to jedynie w nielicznych przypadkach. Należy również pamiętać o możliwości rozwoju procesu nowotworowego narządów wewnętrznych. Jednoczasowy wysiew kilkunastu brodawek łojotokowych może być jednym z objawów.

Reklama

Brodawka łojotokowa - przyczyny

Nie ustalono dokładnych przyczyn powstawania brodawek łojotokowych, jednak uważa się, iż dużą rolę odgrywają następujące czynniki:

  • osobnicza predyspozycja – brodawki pojawiają się w młodszym wieku, poniżej 35. roku życia oraz w większej liczbie, zwykle w liczbie kilkunastu;
  • występowanie mnogich brodawek łojotokowych lub innych znamion naskórkowych u członków najbliższej rodziny – postuluje się dziedziczną skłonność do rozwoju brodawek;
  • wiek – obserwuje się znaczne zwiększenie liczby brodawek u pacjentów powyżej 35. roku życia.

Brodawka łojotokowa - wizyta u lekarza

W celu rozpoznania brodawek łojotokowych pomocna może okazać się wizyta u dermatologa. Dotyczy to szczególnie tych przypadków, które nie posiadają jednoznacznych cech charakterystycznych i tym samym upodabniają się do czerniaka złośliwego, raka podstawnokomórkowego lub rogowacenia słonecznego.
Oto kilka pytań które można zadać lekarzowi w celu zgłębienia swej wiedzy na temat schorzenia:

  • Jak często powinnam kontrolować moje brodawki?
  • W ciągu kilku miesięcy pojawiło się u mnie kilkanaście nowych zmian. Jakie powinnam podjąć kroki diagnostyczne?
  • Zauważyłam, że dookoła jednej z brodawek pojawiła się czerwona obwódka. Jakie jest prawdopodobieństwo, że jest to transformacja złośliwa?

Lekarz może zadać następujące pytania:

  • Czy zmiana pojawiła się po raz pierwszy?
  • Czy u kogoś z rodziny występowały podobne zmiany?
  • Czy zmiana zmieniła w ostatnim czasie swoje rozmiary?
  • Czy zmianie towarzyszą jakieś dolegliwości?

Diagnostyka brodawek łojotokowych opiera się przede wszystkim na wywiadzie (rozmowie lekarza i pacjenta na temat jego dolegliwości) oraz szczegółowym badaniu fizykalnym, oglądaniu całego ciała (nie tylko obszaru zmian) oraz palpacji zmiany (badaniu przez dotyk). Uwidocznienie zmian grudkowatych z drobnymi zagłębieniami wypełnionymi masą zrogowaciałych komórek oraz łoju pozwala na postawienie trafnej diagnozy bez konieczności wykonywania dodatkowych badań (jak np.: badania histopatologicznego).

W przypadku pojawienia się jednocześnie wielu brodawek łojotokowych może okazać się konieczne wykonanie badań ogólnych krwi oraz przewodu pokarmowego jak: morfologia z rozmazem krwi, krew utajona w stolcu, gastroskopia, kolonoskopia, w celu wykluczenia ewentualnego procesu nowotworowego narządów wewnętrznych.

Brodawka łojotokowa - leczenie

Terapia brodawek łojotokowych polega na ich usunięciu. Odbywa się to za pomocą trzech technik:

  • krioterapia – opiera się mrożeniu zmian ciekłym azotem; niekiedy wymaga powtórzeń;
  • łyżeczkowanie w znieczuleniu miejscowym;
  • usunięcie chirurgiczne w znieczuleniu miejscowym.

Metody te znajdują zastosowanie w zasadzie wyłącznie w przypadku zmian zlokalizowanych na tułowiu oraz kończynach górnych, rzadko na twarzy. Jednak większość brodawek zwykle nie podlega zabiegom usuwania. Nie znane są metody domowego leczenia brodawek łojotokowych.

Pacjenci, u których występują nieliczne brodawki łojotokowe niewielkich rozmiarów zwykle nie przywiązują do tego nadmiernej uwagi. Ich funkcjonowanie psychospołeczne pozostaje niezaburzone. Odmienna sytuacja występuje u osób ze zmianami rozległymi, zlokalizowanymi w miejscach newralgicznych (twarz). Trudności w usunięciu chirurgicznym takich brodawek powodują niską samoocenę, zaburzone funkcjonowanie w społeczności. Dlatego tak ważne jest wsparcie rodziny i przyjaciół.

Ważna jest również profilaktyka złośliwych nowotworów rozwijających się na podłożu brodawek, m. in.:

  • stosowanie kremów z filtrami ochronnymi UVA i UVB;
  • unikanie mechanicznych podrażnień brodawki i jej uszkodzenia – dotyczy szczególnie większych zmian w postaci grzybka (łatwo naderwać szypułę łączącą kopułę brodawki ze skórą);
  • systematyczna samokontrola oraz wizyty w specjalistycznej poradni dermatologicznej.

Brodawka łojotokowa - zapobieganie

Nie są znane sposoby zapobiegania powstawaniu brodawek łojotokowych. Istotna jest natomiast profilaktyka transformacji złośliwej, nawet jeśli jest ona niezwykle rzadka. Polega na:

  • ochronie przed szkodliwym działaniem promieniowania słonecznego (kremy z filtrami UVA/UVB);
  • unikaniu zadrażnień mechanicznych;
  • systematycznej kontroli dermatologicznej (średnio co 1 rok) oraz wykonywanej samodzielnie (np.: w odstępie jednego miesiąca).

Do najważniejszych czynników ryzyka rozwoju brodawki łojotokowej należą:

  • osobnicza predyspozycja;
  • liczne brodawki łojotokowe oraz inne znamiona naskórkowe u członków najbliższej rodziny;
  • wiek powyżej 35. roku życia;
  • schorzenia z towarzyszącym zaburzeniem rogowacenia lub wytwarzania sebum.

Reklama

Brodawka łojotokowa - najczęściej zadawane pytania

W jakim wieku brodawki łojotokowe pojawiają się najczęściej?

Brodawki łojotokowe pojawiają się głównie u osób dojrzałych oraz starszych. Przyjmuje się, że jest to wiek powyżej 35. roku życia. U dzieci i młodzieży zmiany obserwuje się wyjątkowo rzadko.

Jaka jest najczęstsza lokalizacja brodawek łojotokowych?

Brodawki łojotokowe zwykle lokalizują się w obrębie tułowia, kończyn górnych, twarzy oraz owłosionej skóry głowy.

Do jakiej grupy schorzeń zalicza się brodawkę łojotokową?

Brodawka łojotokowa jest typem znamienia naskórkowego powstałego w wyniku nagromadzenia znacznej ilości zrogowaciałych komórek nabłonkowych. Jednocześnie zaliczana jest do grupy łagodnych nowotworów.

Czy istnieją farmakologiczne metody terapii brodawek łojotokowych?

Nie znane są metody farmakoterapii brodawek. Zwykle zmiany nie są leczone. W wyjątkowych sytuacjach poddaje się je działaniu ciekłego azotu, dokonuje łyżeczkowania lub usuwa chirurgicznie w znieczuleniu miejscowym.

Czytaj też:

Bibliografia

  • Ashton R., Leppard B.,Brodawka łojotokowa, w: Diagnostyka różnicowa w dermatologii,,Wydawnictwo Lekarskie PZWL,,Warszawa 2009
  • Jabłońska S., Majewski S.,Znamiona naskórkowe, w : Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową,,Wydawnictwo Lekarskie PZWL,,Warszawa 2008
Pytanie: Jak radzisz sobie z oparzeniami po radioterapii?

  Stosuję maść na oparzenia

  Stosuję chłodne okłady

  Stosuję maść z antybiotykiem

  Czekam aż znikną samoistnie