Rak brodawki Vatera - rokowania i objawy. Jak się leczy?

Rak brodawki Vatera jest rzadkim nowotworem złośliwym, stanowiącym zaledwie 0,2 proc. zmian nowotworowych wykrywanych w przewodzie pokarmowym. Dowiedz się, czym jest brodawka Vatera, jakie objawy mogą świadczyć o raku tego narządu, a także jak przebiega leczenie. Sprawdź także, jakie są rokowania w przypadku wykrycia złośliwego nowotworu tej części układu pokarmowego.

Spis treści

Co to jest brodawka Vatera?

Brodawka Vatera (papilla Vateri), nazywana także brodawką większą dwunastnicy (papilla duodeni major), to miejsce połączenia przewodu żółciowego wspólnego z przewodem trzustkowym, tworzące tzw. bańkę wątrobowo-trzustkową. Dzięki temu narządowi sok trzustkowy oraz żółć docierają do dwunastnicy. To jednak nie jedyna funkcja, jaką pełni. 

W brodawce Vatera znajduje się tzw. zwieracz Oddiego, w którym zbierają się kamienie z przewodu żółciowego wspólnego. U pacjentów z kamicą żółciową często wykonuje się zabieg endoskopowy (nazywany papillotomią), polegający na przecięciu brodawki większej dwunastnicy w celu wydobycia złogów powstałych z żółci, nazywanych potocznie kamieniami żółciowymi. 

Brodawka Vatera jest ponadto niezbędna do wykonania badania o nazwie endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (w skrócie ECPW). W trakcie ECPW do brodawki wprowadzany jest cewnik, za pomocą którego podaje się kontrast, co gwarantuje uwidocznienie dróg żółciowych i przewodu trzustkowego. Badanie wykonuje się między innymi w diagnostyce jatrogennego uszkodzenia dróg żółciowych oraz nowotworów dróg żółciowych. 

Czym jest rak brodawki Vatera?

Rak brodawki Vatera jest rzadkim nowotworem złośliwym, wywodzącym się z miejsca połączenia dróg żółciowych z dwunastnicą oraz okolicy okołobrodawkowej. Etiologia nowotworu wciąż nie jest znana. Uważa się, że rozwija się on na podłożu łagodnych zmian brodawczakowatych. W grupie wysokiego ryzyka zachorowania znajdują się osoby cierpiące na zespół polipowatości rodzinnej. 

Raki brodawki Vatera to dość duża grupa nowotworów o zróżnicowanej budowie histopatologicznej. Jednakże większość z nich stanowi rak gruczołowy (gruczolakorak). 

Co warto podkreślić, złośliwe zmiany w obrębie brodawki większej dwunastnicy występują bardzo rzadko. Wykrywane są przede wszystkim u osób powyżej 60. roku życia. Częściej natomiast obserwuje się łagodne zmiany w tej części ciała – głównie gruczolaki brodawki Vatera

Reklama

Objawy gruczolaka brodawki Vatera 

Najczęstszymi objawami gruczolaka brodawki Vatera są:

  • żółtaczka mechaniczna,
  • niedokrwistość,
  • świąd skóry,
  • biegunka tłuszczowa,
  • nudności, 
  • wymioty,
  • ból brzucha,
  • brak apetytu,
  • utrata masy ciała.

Co warto podkreślić, rak brodawki Vatera daje podobne objawy, jednakże zdecydowanie bardziej nasilone. 

Obecność wymienionych wyżej symptomów nie wystarczy, by zdiagnozować gruczolaka lub inny guz w tej okolicy. Niezbędne jest wykonanie szeregu badań. 

W diagnostyce nowotworów brodawki Vatera wykonuje się następujące badania:

  • oznaczenie stężenia markerów nowotworowych (CA19-9), 
  • tomografia komputerowa (TK) lub rezonans magnetyczny (MR) jamy brzusznej,
  • endoultrasonografia (EUS),
  • gastroskopia z cholangiopankreatografią wsteczną z pobraniem materiału do badania patomorfologicznego, 
  • pozytonowa tomografia emisyjna (PET/CT).

Rokowania z rakiem brodawki Vatera

Rokowania z rakiem brodawki Vatera są dość pomyślne, gdyż nowotwór u większości chorych jest wcześnie wykrywany ze względu na obecność charakterystycznych objawów, takich jak żółtaczka zaporowa. Warto podkreślić, że prognozy w przypadku innych nowotworów dróg żółciowych nie są korzystne. 

Pięcioletnia przeżywalność z rakiem brodawki Vatera wynosi 30-50 proc. Jednakże dotyczy to pacjentów, którzy przeszli radykalną operację usunięcia guza wraz z marginesem oraz nie mają przerzutów. 

W przypadku stwierdzenia obecności przerzutów raka brodawki Vatera, rokowania są zdecydowanie mniej optymistyczne. Zwłaszcza, że przerzuty zwykle wykrywane są w sąsiadującej z brodawką trzustce. Dla porównania 5-letnie przeżycie w przypadku raka trzustki dotyczy zaledwie 5 proc. pacjentów. Większość chorych, po usłyszeniu diagnozy, żyje niespełna rok. 

Leczenie nowotworu brodawki Vatera

Leczenie nowotworów brodawki Vatera polega przede wszystkim na radykalnym usunięciu guza wraz z marginesem zdrowych tkanek. Ze względu na wczesną wykrywalność, zabieg jest wykonywany u 80 proc. chorych. Jeśli zmiana nie zostanie całkowicie usunięta pacjenci są kierowani na chemioterapię. Zwykle z użyciem gemcytabiny lub fluorouracylu. 

Chemioterapia w przypadku raka brodawki Vatera jest wskazana także u pacjentów z zaawansowaną chorobą nowotworową, wykluczającą możliwość przeprowadzenia zabiegu. 

Wśród przeciwwskazań do wykonania operacji wymienia się:

  • wodobrzusze, 
  • naciekanie dużych naczyń przez nowotwór, 
  • zajęcie węzłów chłonnych poza zasięgiem resekcji, 
  • wszczepy nowotworu w błonie surowiczej,
  • przerzuty narządowe. 

Operację usunięcia raka brodawki Vatera wykonuje się klasycznie poprzez otwarcie jamy brzusznej, zwykle metodą Kauscha-Whipple’a, ewentualnie sposobem Traverso-Longmire’a. Istnieje także możliwość endoskopowej resekcji guza, jednakże tylko u pacjentów we wczesnym stadium choroby.

Czytaj też:

Bibliografia

  • Aleksandra Łacko, Wojciech Polkowski, Jarosław Reguła, Jakub Pałucki, Rak trzustki i brodawki Vatera [w:] Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych 2013 rok pod red. Macieja Krzakowskiego, Krzysztofa Warzocha, tom I, Gdańsk 2013.
  • http://e-onkologia.am.wroc.pl/docs/NOWOTWORY%20WATROBY%20I%20TRZUSTKI.pdf

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

Powiązane artykuły