Nowy sklep

już ON-LINE

Szpiczak mnogi - objawy, przerzuty, długość życia

Szpiczak mnogi to nowotwór, który wywodzi się z komórek plazmatycznych. Rozprzestrzenia się najczęściej w kościach, a dokładniej w: kręgosłupie, miednicy i żebrach. Choroba ta dotyka najczęściej ludzi starszych. Jakie są przyczyny wystąpienia szpiczaka mnogiego? Główne objawy choroby to ogólne osłabienie, senność, spadek wagi, bóle głowy, a także niedowłady i zaburzenia czucia. W przypadku wystąpienia niepokojących symptomów należy udać się do internisty, który po przeprowadzeniu dokładnego wywiadu skieruje nas do hematologa. Jak przebiega leczenie szpiczaka mnogiego?

Spis treści

Szpiczak mnogi to choroba, która należy do grupy tzw. gammapatii monoklonalnych, których cechą charakterystyczną jest rozrost jednego klonu komórek plazmatycznych, które produkują konkretny rodzaj białka (białko M).

Szpiczak mnogi - co to jest?

Szpiczak plazmocytowy, nazywany inaczej mnogim, bądź Myeloma Multiplex jest nowotworem wywodzącym się z komórek plazmatycznych. W chorobie tej komórki zmienione nowotworowo nazywamy komórkami szpiczakowymi. Dzielą się one normalnie, ale ekspansywnie rozprzestrzeniają się w obrębie lokalizacji aktywnie wytwarzającego krwinki szpiku kostnego, czyli najczęściej w kościach:

  • kręgosłupie,
  • miednicy,
  • żebrach,
  • rzadziej w czaszce, 
  • nasadach kości długich budujących barki, biodra.

Kości dłoni, przedramion, goleni i stóp zwykle nie są zajęte przez chorobę.

Prawidłowe komórki plazmatyczne (plazmocyty) odpowiadają w naszym organizmie za produkcję immunoglobulin (Ig), które podczas infekcji stanowią jedną z linii obrony. Natomiast w przypadku szpiczaka dochodzi w nich do produkcji tylko jednego rodzaju immunoglobulin, który w żaden sposób nie spełnia swojej prawidłowej funkcji.

Jak już wcześniej wspomniano szpiczak plazmocytowy jest chorobą, w której dochodzi do akumulacji komórek plazmatycznych w miejscach, w których znajduje się aktywny krwiotwórczo szpik kostny. Sam rozwój choroby najprawdopodobniej składa się z kilku etapów.

Komórką, w której następują zmiany inicjujące proces nowotworowy jest limfocyt B pamięci immunologicznej, czyli wspomniany już powyżej plazmocyt. Pod wpływem tych zmian zaczyna on produkować olbrzymią ilość immunoglobulin oraz innych substancji pobudzających. Pobudzają one zwrotnie wytwarzające je plazmocyty, prowadząc tym samym do dalszej i ciągłej ich stymulacji.

Charakterystyczną cechą tej choroby jest obecność zmian osteolitycznych, czyli kolokwialnie mówiąc – dziur, w których brak jest prawidłowej tkanki kostnej. Spowodowane są one nadmiernym pobudzeniem osteoklastów.

 

Szpiczak mnogi - rodzaje

W zależności od rodzaju produkowanych przez komórki szpiczakowe immunoglobulin, możemy wyróżnić różne typy i podtypy choroby. Najczęściej występującym jest szpiczak IgG, ale istnieją także inne zbudowane z innych łańcuchów ciężkich. Oprócz tego u niektórych chorych zmienione komórki mogą produkować tylko łańcuchy lekkie – wtedy nazywamy ją „chorobą łańcuchów lekkich” lub „Bence Jones’a”.

Szpiczak mnogi stanowi prawie 15% wszystkich nowotworów układu krwiotwórczego. Zapadalność na chorobę wzrasta z wiekiem, natomiast szczyt zachorowań przypada na 6. dekadę życia (ale generalnie może wystąpić w każdym wieku). Nieco częściej dotyka płeć męską.

Reklama

Szpiczak mnogi - przyczyny

Etiologia choroby nie jest do końca poznana.

Potencjalnymi czynnikami mającymi wpływ na rozwój szpiczaka są:

  • narażenie na promieniowanie jonizujące,
  • ekspozycja na różne substancje chemiczne (benzen, azbest),
  • przebyte zakażenia wirusowe w przeszłości,
  • osłabienie układu odpornościowego.

Postuluje się także, że osoba, która zachorowała mogła posiadać podatność na jej rozwój, a czynnik sprawczy, który w konkretnym momencie zadziałał był tzw. mechanizmem wyzwalającym początek choroby.

W związku z tym, że zapadalność wzrasta wraz z wiekiem, istnieją przesłanki, że powstanie szpiczaka mnogiego może być związane z:

  • procesem starzenia,
  • postępowym spadkiem odporności, 
  • obecnością w okresie całego życia różnych związków uszkadzających komórki.

Występowanie rodzinne jest sytuacją bardzo rzadką. W przypadku, gdy choroba wystąpi u krewnego, ma to raczej związek z podobnym środowiskiem życia, a co za tym idzie z narażeniem na podobne czynniki, a nie z tendencją do dziedziczenia genetycznego.

Czynniki ryzyka:

  • wiek - zapadalność wrasta z wiekiem. Szczyt występowania przypada na 6. dekadę, związek z procesem starzenia, osłabieniem układu odpornościowego,
  • czynniki środowiskowe - ekspozycja na promieniowanie jonizujące i czynniki chemiczne (benzen, azbest), odległe skutki przebytego w przeszłości zakażenia wirusowego),
  • MGUS - skrót pochodzi od angielskiego terminu, a w tłumaczeniu oznacza Monoklonalną Gammapatię o Niezidentyfikowanym Znaczeniu. W jej przypadku brak jest jawnych objawów klinicznych rozwoju choroby, występuje natomiast wzrost nieprawidłowych białek obecnych w przypadku rozpoznanego szpiczaka. Niemniej jednak przejście tej jednostki w aktywnego szpiczaka jest mało prawdopodobne. Mimo tego, nie należy zapominać o jej stałym monitorowaniu.

Szpiczak mnogi - objawy

Występowanie objawów jest spowodowane rozrostem komórek szpiczakowych oraz uwalnianiem przez nie różnych związków.

Objawy szpiczaka mnogiego:

  • zmęczenie,
  • osłabienie,
  • utratę masy ciała,
  • zaburzenia sprawności umysłowej,
  • senność,
  • bóle głowy,
  • upośledzenie słuchu,
  • zaburzenia czucia,
  • niedowłady,
  • porażenia kończyn,
  • bóle kostne (zwykle zlokalizowane w okolicy lędźwiowej kręgosłupa, miednicy, żebrach),
  • złamania patologiczne kości,
  • objawy niewydolności nerek,
  • objawy niewydolności serca,
  • arytmie,
  • krwawienia (zazwyczaj z nosa i/lub dziąseł),
  • niepoddające lub trudno poddające się leczeniu nawracające zakażenia układu oddechowego i moczowego,
  • powiększenie wątroby oraz rzadziej śledziony i węzłów chłonnych.

Szpiczak mnogi - diagnostyka

U niektórych osób szpiczak rozwija się na podłożu wcześniej rozpoznanego niezłośliwego procesu zwanego MGUS. Skrót pochodzi od angielskiego terminu, a w tłumaczeniu oznacza Monoklonalną Gammapatię o Niezidentyfikowanym Znaczeniu.

W przypadku nasilonych objawów ogólnoustrojowych pacjent najpierw powinien udać się do swojego lekarza rodzinnego.

W trakcie wizyty należy dokładnie opisać:

  • swoje objawy,
  • okoliczności podczas, których pojawiły się,
  • czy istnieją czynniki nasilające objawy.

Lekarz rodzinny powinien, według swoich umiejętności, dokładnie zbadać fizykalnie chorego. Po przeprowadzeniu badania, powinny mu się już nasunąć pewne przypuszczenia. Zapewne następnym krokiem będzie zlecenie badania laboratoryjnego oceniającego wydolność szpiku kostnego – morfologii krwi obwodowej wraz z rozmazem. Będzie on także pomocna przy wyborze specjalności lekarza, gdyż ta choroba musi być leczona przez specjalistę.

Posiadając wyniki oraz szczegółowy opis badania fizykalnego lekarz będzie mógł skierować pacjenta do specjalisty hematologa. Praktycznie zawsze to on jest lekarzem prowadzącym, aczkolwiek podczas całego procesu diagnozowania, a także leczenia konieczne mogą się okazać konsultacje z lekarzami innych specjalności – nefrologiem, neurologiem. Po otrzymaniu skierowania należy niezwłocznie zgłosić się na konsultację hematologiczną, gdyż szybkie podjęcie odpowiednich kroków pozwoli na postawienie właściwej diagnozy oraz wdrożenie adekwatnego leczenia.

Proszę pamiętać, iż na pierwszym spotkaniu z lekarzem specjalistą należy jeszcze raz przedstawić swoje objawy oraz przekazać wszystkie wyniki badań zleconych przez lekarza rodzinnego, gdyż mają one istotny udział w ustaleniu rozpoznania. Po rozmowie z pacjentem, zebraniu szczegółowej historii choroby, badaniu oraz przejrzeniu otrzymanych wyników badań, lekarzowi na pewno nasuną się właściwe spostrzeżenia. Niemniej jednak bardzo prawdopodobnie jest, że lekarz specjalista zleci wykonanie dodatkowych, istotnych badań. Należy jednak podkreślić, że często w życiu bywa tak, że choroba nie zawsze posiada wszystkie tzw. „książkowe” objawy. U danego chorego choroba może mieć zupełnie inny przebieg niż u innego. Należy uzbroić się w cierpliwość i w momencie postawienia diagnozy ponowić nurtujące pytania. Pamiętajmy, że dobra współpraca z lekarzem specjalistą i obustronne zaufanie są podstawą udanego leczenia.

Gdy rozpoznanie zostanie już postawione należy zadać lekarzowi odpowiednie pytania:

  • Jakie badania mam teraz wykonać?
  • Na czy w ogóle ta choroba polega, jakie narządy dotyka?
  • Jak długo trwa leczenie i czy w ogóle jest ono na tym etapie choroby konieczne?
  • Jakie są możliwe sposoby leczenia i szanse na całkowite wyleczenie?
  • Jak często należy robić badania kontrolne?
  • Jak wygląda codzienne funkcjonowanie osoby chorej?
  • Jak zmieni się teraz moje życie, od momentu kiedy choroba zostanie potwierdzona u mnie?
  • Czy są czynności/czynniki, które należy ograniczyć bądź całkowicie wyeliminować?
  • Gdzie uzyskać pomoc i opiekę psychologa?

Zwykle, gdy człowiek dowiaduje się, że została wykryta u niego jakaś choroba, doświadcza szeroko pojętego szoku. Dlatego najpewniej większość pytań, które przyjdą nam do głowy, pojawi się dopiero po jakimś czasie, kiedy już przynajmniej w lekkim stopniu ochłoniemy. Przede wszystkim nie wolno bać się pytać, lekarz zawsze będzie służyć nam swoją wiedzą i na pewno w sposób przystępny i zrozumiały wyjaśni nam wszystkie jej aspekty. Dobre zrozumienie choroby, która nas dotknęła pomoże nam lepiej stawić jej czoła. Dobrze zorientowany w swojej chorobie pacjent znacznie ułatwi lekarzowi pracę.

Szpiczak mnogi - badania

1. Badania laboratoryjne:

  • morfologię krwi obwodowej wraz z rozmazem - morfologia pozwala na ocenę pracy układu krwiotwórczego (określenie ilości wszystkich krwinek, z podziałem na erytrocyty, trombocyty, leukocyty, wraz z wyodrębnieniem poszczególnych typów leukocytów),
  • badania biochemiczne - profil nerkowy (stężenie kreatyniny, mocznika). Badania biochemiczne uwidaczniają wydolność pracy nerek, gdyż w prawidłowych warunkach substancje te są skutecznie filtrowane i eliminowane przez nie z organizmu,
  • poziom wapnia w surowicy - stężenie wapnia w surowicy u chorych z aktywną chorobą jest znacznie podwyższone,
  • wartość OB i białka C-reaktywnego - zarówno jeden, jak i drugi parametr świadczy o obecności stanu zapalnego w organizmie. Charakterystyczna w przypadku szpiczaka jest obecność trzycyfrowego OB,
  • specjalne badania białek za pomocą elektroforezy białek surowicy krwi, testem Freelite™ - uwidocznienie paraprotein, β-2-mikroglobuliny, albumin. Ma na celu ustalenie prognozy u poszczególnych chorych,
  • badanie moczu - ogólne oraz metodami jak powyżej, również w celu uwidocznienia białek. Pozwala ono na uwidocznienie funkcji nerek,
  • biopsja aspiracyjna lub trepanobiopsja szpiku - w obydwu przypadkach pobiera się ją z talerza kości biodrowej. Cały zabieg odbywa się w znieczuleniu miejscowym. Po nakłuciu kości, specjalną igłą pobiera się, w przypadku biopsji aspiracyjnej tylko próbkę szpiku, czyli komórki, a w przypadku trepanobiopsji próbkę szpiku wraz z fragmentem kości. Pobrana próbka zostaje przesłana do pracowni diagnostycznej, w której odpowiednio barwi się obecne w niej komórki, a następnie ocenia je pod mikroskopem. Podczas obserwacji mikroskopowej sprawdza się ilość komórek, ich rodzaj oraz tak jak wcześniej wspomniano, poszukuje się zwiększonej liczby komórek plazmatycznych,
  • badania cytogenetyczne i molekularne - materiałem do tego typu badań jest pobrana podczas biopsji próbka szpiku. Mają one na celu wykrycie zaburzenia kariotypu pod postacią zmian w ilości chromosomów i ich zmian strukturalnych (mutacji).

2. Badania obrazowe:

  • RTG układu kostnego -  jest złotym standardem,
  • tomografia komputerowa/rezonans magnetyczny - stosowane są gdy badanie RTG jest negatywne lub, gdy konieczne jest uzyskanie bardziej szczegółowego obrazu, a także w celu oceny powiększenia narządów wewnętrznych, takich jak wątroba czy śledziona,
  • densytometria – pomocna w ocenie uszkodzenia kośćca,
  • USG – stosowane w ocenie wielkości i kształtu nerek.

Na podstawie powyższych badań ustala się stopień zaawansowania szpiczaka. Najczęściej używane są: System Stopniowania wg Durie i Salmon oraz Międzynarodowy System Stopniowania (ISS). Określa ono zaawansowanie choroby i dlatego też odzwierciedla indywidualną prognozę rozwoju nowotworu.

Sposób kontroli i leczenia zależy od postępu choroby oraz stopnia w jakim organizm został przez nią dotknięty. Należy również podkreślić, że pomimo tego, że pojawiają się coraz to nowsze metody lecznicze, szpiczak jak na razie pozostaje chorobą nieuleczalną. Możemy jedynie próbować ograniczać jego powikłania, a także poprawiać jakość i komfort życia chorych.

Szpiczak mnogi - leczenie

Leczenie obejmuje:

Edukację chorego - lekarz na pewno poinformuje nas na czym polega choroba, kiedy należy podjąć leczenie, jakie mogą być jego powikłania, a także w przypadku, gdy z różnych względów nie zdecydujemy się na nie jakie mogą być konsekwencje. W fazie choroby „przed” koniecznością wdrożenia leczenia, lekarz na pewno zaleci uważne obserwowanie własnego ciała i zgłaszanie niepokojących objawów. Ważne by zrozumieć chorobę, poznać dokładnie przeciwnika, z którym przyjdzie się nam zmierzyć.

Leczenie farmakologiczne - wdraża się ją w sytuacji, gdy choroba rozwinie się do stadium aktywnego i brak jej leczenia będzie tożsamy z wystąpieniem określonych konsekwencji. Podkreślić należy fakt, że już jednocześnie z rozpoczęciem planowania leczenia farmakologicznego uruchamia się również procedurę poszukiwania dawcy szpiku.

  • Chemioterapia - jej celem jest zabicie komórek szpiczakowych w szpiku kostnym. Działa ona poprzez uszkodzenie tych komórek oraz przeciwdziała ich podziałom, a także hamuje ich ponowne namnażanie. W przypadku szpiczaka stosuje się konkretne schematy połączeń zazwyczaj kilku leków o udokumentowanym i potwierdzonym działaniu przez przeprowadzone badania kliniczne, ponadto zatwierdzone w specjalnych wytycznych opracowywanych przez lekarzy hematologów.

Szpiczak mnogi - leki

Schematem używanym najczęściej jest VAD, skrót pochodzi od pierwszych liter leków wchodzących w jego skład, mianowicie:

  • vinkrystyna,
  • adriamycyna,
  • deksametazon.

Jest to zestaw podawany u chorych, u których planowana jest przyszła transplantacja. Leki te są podawane w cyklach ściśle określonych przez lekarza, za pomocą wlewu dożylnego. Natomiast, gdy przeszczepienie nie jest możliwe stosuje się zazwyczaj standardową chemioterapię mającą na celu wyidukować remisję.

Zwykle jest to melfalan w połączeniu z innymi lekami:

  • cyklofosfamidem,
  • doksorubicyną,
  • karmustyną,
  • prednisolonem.

Odmienne leczenie stosowane jest podczas wystąpienia nawrotu choroby, a także gdy jest ona oporna na wdrożoną standardową chemioterapię. W takiej sytuacji w kręgu dostępnych środków znajduje się podanie innego rodzaju chemioterapii (talidomid, lenalidomid, bordezomib, a także wysokie dawki steroidów). Należy podkreślić, że leki te używane są w ściśle określonych i konkretnych sytuacjach. Nie każdy chory może je otrzymać. Ma to związek z występowaniem bardzo poważnych skutków ubocznych. Barierę stanowić może również wiek chorego, gdyż leki te zwykle nie są w zastosowaniu u młodszych pacjentów.

Szpiczak mnogi - leczenie wspomagające

Leczenie wspomagające - nie wolno również zapomnieć, o leczeniu wspomagającym, redukującym skutki, jakie szpiczak wywołał swoją obecnością w organizmie oddziałując na nasze organy:

  • profilaktyka niewydolności nerek - w związku z produkcją w czasie trwania choroby różnych białek, a szczególnie białka Bence’ – Jones’a mogą one w znaczący sposób upośledzić funkcję nerek. Tak więc stosuje się plazmaferezy, które mają na celu zmniejszenie ilości białka oraz leki przeciwdziałające wystąpieniu zakażenia dróg moczowych, jak również odpowiednią ilość płynów do picia,
  • profilaktyka wtórnej osteoporozy oraz zwiększonego poziomu wapnia - jak już powyżej wspomniano w chorobie tej obecne są tzw. ogniska osteolityczne, które mogą w efekcie doprowadzić do powstania złamania. Dlatego tak ważne jest kontrolowanie przebiegu osteoporozy. Stosowanymi lekami z wyboru są bisfosfoniany (pamidronian, klodronian, zoledronian),
  • leczenie anemii oraz zaburzeń krzepnięcia - jako, że w tej chorobie, komórki szpiczakowe rozrastają się w obrębie aktywnego szpiku kostnego, doprowadza to w konsekwencji do zmniejszenia jego wydolności do produkcji prawidłowych krwinek, a co za tym idzie spadku ich liczby, a więc powstania anemii. Nie zawsze wymaga ona leczenia. Gdy uda się uzyskać dobrą kontrolę przebiegu choroby, jest duża szansa, że szpik sam zacznie się regenerować. Niemniej jednak w sytuacji, gdy to nie nastąpi, w terapii wykorzystuje się erytropoetynę (EPO), której działanie polega na pobudzaniu szpiku do wytwarzania większej ilości krwinek,
  • leczenie przeciwbólowe - bóle kostne występujące w przebiegu choroby, mogą mieć bardzo duże natężenie. Szalenie istotne jest eliminowanie ich odczuwania. W terapii stosuje się różne techniki (relaksację, aromaterapię), ale także są one uzupełniane w leki, zwykle opioidy+paracetamol. Wszystkie mają na celu doprowadzić do jak najlepszej kontroli bólu, tak aby umożliwić choremu w miarę normalne funkcjonowanie.

Szpiczak mnogi - przeszczep

Przeszczepienie komórek krwiotwórczych - pod tym pojęciem kryją się 3 różne procedury, gdyż obecnie możemy przeszczepiać:

  • sam szpik.

Wyróżniamy tutaj:

- przeszczepy allogeniczne - gdzie źródłem (dawcą) komórek jest osoba spokrewniona z chorym lub nie. Natomiast osoba ta musi posiadać zgodność w zakresie antygenów głównych układów zgodności tkankowej (HLA). W pierwszej kolejności poszukuje się zgodnych dawców wśród rodzeństwa, gdyż takie przeszczepy są najskuteczniejsze. HLA jest bardzo istotne podczas poszukiwań, gdyż całkowita zgodność w jego obrębie znacznie zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłania jakim jest choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi (GvHD). Dlatego po transplantacji prowadzi się intensywne leczenie immunosupresyjne. Trzeba również wspomnieć o zjawisku, w którego powstawaniu biorą udział limfocyty T dawcy – posiadają one zdolność do wyszukiwania i eliminowania komórek nowotworowych, które znajdują się w organizmie biorcy. Nazywane jest ono przeszczepem przeciwko białaczce (GvL). Niestety szansa na znalezienie dawcy pośród rodzeństwa wynosi tylko 1:4. W przypadku małej dostępności dawców spokrewnionych z chorym lub przy całkowitym ich braku, uruchamia się procedurę poszukiwania dawcy niespokrewnionego. Polskie ośrodki poszukujące dawców posiadają dostęp do wszystkich rejestrów światowych,

- przeszczepy autologiczne - gdy przeszczepiamy komórki macierzyste chorego wcześniej od niego pobrane i zamrożone. W związku z tym, że zarówno dawcą jak i biorcą jest ta sama osoba, wyklucza to wystąpienie GvHD. Niestety w tym przypadku powikłaniem może być pojawienie się wznowy białaczki, gdyż z pobranego szpiku mogły zostać niecałkowicie wyeliminowane komórki białaczkowe,

- przeszczepy syngeniczne - gdy dawcą komórek jest bliźniak jednojajowy. Taki układ jest z jednej strony doskonałym rozwiązaniem, gdyż mamy identyczne geny, a więc pełną zgodność w zakresie HLA, a co za tym idzie brak możliwości wystąpienia choroby GvH. Jednak w związku z „całkowitą identycznością” bez odpowiedniej stymulacji różnic antygenowych, uniemożliwia to wystąpienie zjawiska GvL, gdyż limfocyty T dawcy akceptują również antygeny białaczkowe obecne na komórkach przetrwałych w organizmie biorcy. Dlatego więc ryzyko wznowy u tych pacjentów jest wyższe.

  • macierzyste komórki krwiotwórcze wyodrębnione z krwi obwodowej - procedura ta polega na wyodrębnieniu za pomocą separatora z krwi obwodowej komórek macierzystych, które przechodzą do niej ze szpiku kostnego. W związku z tym, że ich liczba we krwi jest znacznie niższa, przed tym zabiegiem i w jego trakcie podaje się dawcy G-CSF (Neupogen), czyli czynnik pobudzający szpik do uwalniania ich do krwi,
  • komórki krwi łożyskowej (pępowinowej), pobrane podczas porodu - pobiera się ją z łożyska, zaraz po przecięciu pępowiny, a następnie zamraża. Jednak liczba obecnych w niej komórek jest zdecydowania niższa niż podczas pobrania ich ze szpiku, czy krwi obwodowej.

Samą procedurę przeszczepu można podzielić na kilka etapów. Pierwszym elementem jest kondycjonowanie – w tym czasie chory otrzymuje duże dawki chemio- i radioterapii, tak aby całkowicie zniszczyć jego zmieniony szpik oraz układ odpornościowy. Następnie w formie kroplówki poprzez cewnik centralny podaje się pacjentowi uzyskane komórki. Należy podkreślić, że przez cały czas chory przebywa praktycznie w totalnej izolacji, na oddziale szpitalnym, na którym panuje bardzo zaostrzony reżim sanitarny. Należy sobie uświadomić, że taki pacjent, jest całkowicie pozbawiony obrony przed bakteriami, wirusami i paradoksalnie, nawet drobna, zupełnie niegroźna dla zdrowej osoby infekcja może stać się dla niego śmiertelnym powikłaniem!

Chory wymaga przetaczania krwi, tak aby uzupełnić braki krwinek czerwonych i płytek. Po upływie pierwszych 2-4 tygodni szpik zaczyna stopniowo się odbudowywać. Jednak należy zasygnalizować, że powikłania mogą pojawić się nawet 100 dni po przeszczepieniu.

Szpiczak mnogi - powikłania po przeszczepieniu

Do wczesnych powikłań, występujących u wszystkich osób, należą:

  • nudności,
  • wymioty,
  • rumień,
  • utrata owłosienia,
  • zakażenia patogenami (które w warunkach fizjologicznych bytują na naszej skórze, w jelitach).

Natomiast późne powikłania to:

  • zaburzenia działania układu rozrodczego,
  • niedoczynność tarczycy,
  • nowotwory wtórne,
  • choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi (GvHD).

Niestety jest to choroba, której wystąpieniu nie można zapobiec.

Należy natomiast, jeśli pojawią się objawy, zgłosić się do lekarza. Umożliwi to wprowadzenie skutecznej diagnostyki w celu wykrycia choroby, a następnie wdrożenie stałej kontroli oraz jeśli jest to na danym etapie wymagane, właściwego leczenia.

Szpiczak mnogi - wsparcie bliskich

Informacja, że jest się chorym na szpiczaka, na każdego może wpłynąć inaczej. Zwykle pierwszą naszą reakcją jest szeroko pojęty szok. Zewsząd docierają do nas na jego temat olbrzymie ilości informacji. Czy to od personelu medycznego, czy rodziny i znajomych. W pierwszej chwili jesteśmy w stanie przyswoić bardzo mały procent, dlatego pytajmy nawet kilkakrotnie o to samo, tak abyśmy w 100% zrozumieli na czym polega choroba. W ten sposób będziemy mogli łatwiej zaadaptować się do życia z nią.

Nie przechodźmy przez chorobę sami! Przecież nie jest ona z grupy chorób zakaźnych! Powiedzmy o niej rodzinie, przyjaciołom. Oni na pewno nas zrozumieją, a także okażą nam wsparcie, które niewątpliwie będzie nam potrzebne. Świadomość, że nie jest się w takiej sytuacji samemu bardzo pomaga, a oprócz tego ma korzystny wpływ na sam proces terapeutyczny. Pamiętajmy, że osoby z naszego najbliższego otoczenia również pod wpływem informacji o chorobie, w pierwszym momencie mogą doświadczyć uczucia zdezorientowania. Porozmawiajmy z nimi na temat zaistniałej sytuacji, gdyż pozwoli to zarówno nam, jak i im na przezwyciężenie trudnych chwil.

Gdy uważamy, że nie jesteśmy w stanie poradzić sobie z obecną sytuacją, poprośmy o pomoc inne osoby, w tym o informację gdzie najbliżej nas znajduje się działająca aktywnie grupa wsparcia. Są one zazwyczaj prowadzone przez same osoby chore i ich rodziny albo przez wykwalifikowany personel. W sytuacji, gdy w naszej okolicy nie ma grupy, która zajmowałaby się tylko i wyłącznie problemami szpiczaka, spróbujmy chociaż dołączyć do takiej, gdzie spotykają się osoby chore na inne nowotwory. W takich grupach panuje pełna komfortu atmosfera. Dzięki nim możemy się dzielić naszymi problemami, troskami, a także świeżo zdobytymi informacjami dotyczącymi np. nowych technik leczenia oraz wyników badań nad testowanymi lekami. Przecież najlepiej jest nam się porozumieć z osobami, które również są chore i tak jak my muszą stawić czoła chorobie i innym problemom.

Pamiętajmy, że nie zawsze jest dobrze. Leczenie jest przewlekłe, zdarza się, że wyniki są gorsze. Nie świadczy to o braku jego skuteczności, są po prostu dni lepsze i słabsze. Nie należy się wtedy poddawać, trzeba to przezwyciężyć.

Reklama

Szpiczak mnogi - łagodzenie skutków ubocznych terapii

Niestety nie ma domowych sposobów, aby samodzielnie leczyć szpiczaka. Jedyne co możemy robić, to łagodzić skutki uboczne jego terapii.

W przypadku chemioterapii należą do nich niewątpliwie nudności i wymioty, przepisane przez lekarza leki, z dużą pewnością pozwolą skutecznie je wyeliminować. Gdy potrzebujemy zażyć leki przeciwbólowe, nie przyjmujmy ich na własną rękę, zapytajmy lekarza jakie możemy stosować. Niektóre z nich usuwane są z organizmu z moczem, czyli przez nerki, a to dodatkowo spowoduje upośledzenie ich funkcji.

Ważne jest również picie około 3 litrów płynów dziennie, tak aby nie dopuścić do odwodnienia. Ma to również znaczenie w przypadku profilaktyki niewydolności nerek. Istotna jest także kontrola spożywanych posiłków, tak aby nie dopuścić zarówno do częstych biegunek jak i zaparć, gdyż zmaganie się z nimi będzie dodatkowym wysiłkiem energetycznym dla i tak już mocno osłabionego organizmu. W tej chorobie konieczne może okazać się także wprowadzenie diety ze zmniejszoną zawartością białka. Lekarz na pewno poinformuje jakie pokarmy mogą być spożywane.

Weźmy sobie także za sprawę priorytetową odpowiednią ilość snu, tak aby umożliwić wypoczynek oraz regenerację organizmu.

Gdy zdecydujemy się na wprowadzenie do naszej terapii technik relaksacyjnych, terapeuta na pewno przedstawi i pokaże nam, które z ćwiczeń możemy wykonywać w warunkach domowych.

Chory powinien brać aktywny udział w procesie terapeutycznym, poczynając od współdecydowania, którą metodę leczenia wybrać. Jej wybór jest decyzją dość skomplikowaną, gdyż obecnie różne opcje są do wyboru. Także przebieg samej choroby u różnych chorych jest odmienny.

Istotne jest zaangażowanie chorego w sam proces podejmowania decyzji dotyczących leczenia. Postarajmy się wyszukać jak najwięcej informacji dotyczących choroby w dostępnych źródłach, ale pamiętajmy, że najlepiej zapytać lekarza prowadzącego lub inne osoby z personelu medycznego, gdyż posiadają one najbardziej wiarygodną wiedzę na ten temat.

Czytaj też:

Bibliografia

  • Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Wyd.1.,Medycyna Praktyczna, Kraków 2006
  • Lichtman M., Beutler E., Kaushansky K., Kipps T., Seligsohn U.,Williams Hematology, 7th Edition, McGraw-Hill 2007
  • Crowther M.A., Ginsberg J.,Evidence-based Hematology, Blackwell Publishing 2008
  • Hołowiecki J., Współczesne wskazania do transplantacji szpiku. Współczesna Onkologia vol. 5; 2001
Pytanie: Jak radzisz sobie z oparzeniami po radioterapii?

  Stosuję maść na oparzenia

  Stosuję chłodne okłady

  Stosuję maść z antybiotykiem

  Czekam aż znikną samoistnie