Afty u dzieci - leczenie i domowe sposoby. Leki i preparaty?

Afty u dzieci to rodzaj nadżerek w jamie ustnej przyjmujących zazwyczaj postać drobnych owalnych punktów z białym nalotem w środku i czerwoną obwódką na brzegach. Występują pojedynczo lub w większych skupiskach, głównie na powierzchni błony śluzowej języka, dziąseł, warg, policzków, czy podniebienia. Najbardziej charakterystycznym symptomem obecności aft w jamie ustnej dziecka jest dokuczliwy ból, który potrafi utrudniać spożywanie pokarmów, mycie zębów, a nawet mówienie. Niekiedy pojawieniu się aft towarzyszy powiększenie sąsiadujących węzłów chłonnych i podwyższona temperatura. Chociaż aftoza u dzieci może ustąpić samoistnie, to warto wiedzieć, jak leczyć afty farmakologicznie lub pozbyć się ich domowymi sposobami, aby jak najszybciej ulżyć maluszkowi w cierpieniu.
Dziecko z aftą w jamie ustnej
źródło:123RF

Spis treści

Afty u dzieci, niemowlaka i noworodka 

Afty są niewielkimi owrzodzeniami w formie nadżerek występującymi miejscowo na błonie śluzowej jamy ustnej. Pojawiają się zarówno u osób dorosłych, jak i dzieci, w tym u noworodków i niemowląt. Jednak afty u niemowlaka, czy noworodka są stosunkowo rzadkim zjawiskiem, ustępując miejsca pleśniawkom, które często mylone są z aftami, chociaż różnią się od siebie nie tylko wizualnie. Pleśniawki przyjmują postać małych białych kropek przypominających grudki ściętego mleka, a w większych skupiskach tworzą charakterystyczny nalot podobny do kożucha. Z kolei afty są niezbyt dużymi, owalnymi pęcherzykami, otoczonymi swoistą czerwoną obwódką. Co bardziej istotne, w przeciwieństwie do aft, pleśniawki są rodzajem infekcji błony śluzowej jamy ustnej, do której dochodzi w wyniku zakażenia grzybami. Rozwojowi pleśniawek sprzyja więc bardziej zasadowe środowisko w buzi maluszka, które zmienia się wraz z wiekiem, chociażby ze względu na dołączenie do diety dziecka innych pokarmów niż mleko. Zmiana odczynu pH z zasadowego na kwaśny stwarza w jamie ustnej warunki bardziej przyjazne aftom, dlatego też aftowe zapalenie jamy ustnejdotyczy częściej starszych dzieci. 

Aftoza zaliczana jest do najbardziej powszechnych schorzeń o podłożu nieinfekcyjnym w obrębie śluzówki jamy ustnej. Afty u dzieci mogą pojawiać się samoistnie lub stanowić jeden z symptomów różnych chorób lub zaburzeń ogólnoustrojowych.Chociaż z pozoru zmiany te nie są groźne dla zdrowia, to potrafią powodować tak duży ból i dyskomfort, że pod żadnym pozorem nie należy ich bagatelizować i postarać się ulżyć dziecku w cierpieniu. 

Przyczyny aft u dzieci 

Afty u dziecka mogą powstawać w wyniku uszkodzeń błony śluzowej jamy ustnej lub stanowić jeden z objawów choroby ogólnoustrojowej. Mikrourazy powstają zazwyczaj w wyniku przygryzienia tkanki, przez co często można zaobserwować afty na języku u dziecka, czy nadżerki na policzku. Charakterystyczna afta na dziąśle u dziecka może uwidocznić się po zbyt mocnym szczotkowaniu zębów. Z kolei afty u niemowlaków pojawiają się najczęściej w okresie ząbkowania, kiedy to błona śluzowa jest rozpulchniona i tym samym bardziej podatna na urazy. Aftowe zapalenie jamy ustnej u dzieci to również sygnał obniżonej odporności, czy efekt niedawno przebytej infekcji. 

Do głównych przyczyn i czynników ryzyka aftozy u dziecimożna więc zaliczyć: 

  • nieprawidłową lub niedostateczną higienę jamy ustnej; 
  • mikrourazy powstałe w wyniku przygryzienia tkanki; 
  • obniżoną odporność organizmu, osłabienie lub przebyte infekcje bakteryjne lub wirusowe; 
  • uszkodzenia tkanki poprzez wkładanie do buzi rączek, czy różnych przedmiotów; 
  • choroby zębów i przyzębia; 
  • skaleczenia powstałe podczas spożywania pokarmów; 
  • niedobory witamin i składników mineralnych, w tym żelaza, witaminy B12, kwasu foliowego; 
  • obecność pasożytów przewodu pokarmowego; 
  • nietolerancję lub nadwrażliwość na gluten lub inne składniki pokarmowe; 
  • zapalenie jelit; 
  • podrażnienia wywołane składnikiem pasty do zębów; 
  • zaburzenia autoimmunologiczne; 
  • zażywanie niektórych leków, w tym silnych antybiotyków; 
  • obecność konserwantów i sztucznych substancji w wysoko w przetworzonej żywności; 
  • alergię
  • gorączkę
  • stres; 
  • zakażenie wirusem opryszczki

Częste pojawianie się aft u dzieci może również wskazywać na rolę czynników genetycznych, szczególnie w przypadku występowania aftozy nawrotowej

Reklama

Afty u dzieci – objawy. Jak wyglądają? 

Afty u dzieci, podobnie jak u dorosłych, występują zazwyczaj na języku i pod językiem, na dziąśle, na wewnętrznej stronie policzków, na wargach, na podniebieniu, czy na tylnej ścianie gardła. W miejscu powstawania tworzą charakterystyczny stan zapalny i przyjmują postać drobnych, najczęściej owalnych punktów z białym nalotem, otoczonych czerwoną obwódką. Aftowemu zapaleniu jamy ustnej u dzieci może towarzyszyć powiększenie sąsiadujących ze zmianami węzłów chłonnych, nieznaczna opuchlizna błony śluzowej, podwyższona temperatura, niekiedy wymioty i ogólne złe samopoczucie. 

Jednak dominującym objawem pojawienia się aft są przede wszystkim dolegliwości bólowe, które w zależności od stopnia zaawansowania schorzenia, mogą w znacznym stopniu powodować dyskomfort podczas spożywania napojów i posiłków, utrudniać higienę jamy ustnej, a nawet mówienie. Dziecko, które cierpi na aftozę może stać się rozdrażnione i marudne, niespokojnie, niechętnie przyjmować pokarmy, mieć problem ze snem, czy ze skupieniem uwagi. Symptomów tych nigdy nie wolno ignorować, a w przypadku noworodków i niemowląt należy reagować, jak najszybciej, gdyż problem ze ssaniem, piciem, czy jedzeniem, może prowadzić do szybkiego odwodnienia i osłabienia organizmu dziecka. 

Afty w jamie ustnej u dziecka mogą występować pojedynczo lub tworzyć większe skupiska, a ich średnica może osiągać od 1 mm do 3 cm średnicy. Wielkość zmian i towarzyszące im objawy uzależnione są od rodzaju i etiologii aft: 

  • Afty małe, inaczej afty Mikulicza, mają zazwyczaj postać owalnych nadżerek o średnicy około 2-4 mm. Występują przeważnie na wewnętrznej stronie policzków i warg. To najczęściej spotykany rodzaj aft, mających tendencję do nawracania. Ich samoistne gojenie trwa około 7-14 dni. 
  • Afty duże, czyli afty Suttona to zmiany przekraczające 10 mm, osiągające nawet 3 cm. Owalne bądź okrągłe nadżerki są głębsze aft małych, a zmiany otacza bardziej uwypuklona zapalna obwódka. Zazwyczaj pojawiają się na błonie śluzowej policzków, na podniebieniu miękkim i łuku podniebienno-gardłowym. Goją się dłużej, zazwyczaj ponad dwa tygodnie. Mogą pozostawiać po sobie ślady z postaci blizn. 
  • Afty opryszczkopodobne występują przeważnie w formie drobnych nadżerek o średnicy nieprzekraczającej 5 mm. Potrafią tworzyć bardziej okazałe skupiska i przyjmować kształt większej zmiany o nieregularnych brzegach. Można je zaobserwować w różnych miejscach jamy ustnej, ale najczęściej na języku i na śluzówce warg. Goją się do około 14 dni. 
  • Afty u małego dziecka, czyli afty Bednara pojawiają się przede wszystkim na błonie śluzowej jamy ustnej u niemowląt, rzadziej u starszych dzieci. Powstają głównie w wyniku ssania kciuka, trzymania w buzi różnych przedmiotów, czy naruszenia zasad higieny jamy ustnej lub żywienia. Zmiany mogą ustąpić samoistnie, ale z uwagi na to, że przeważnie dotykają niemowląt, zaleca się leczenie. 

Leczenie aft u dzieci 

Chociaż afty są z reguły niewielkie i potrafią po kilku dniach zniknąć samoistnie, to dolegliwości jakie wywołują bywają na tyle dokuczliwe, że warto się z nimi rozprawić nieco wcześniej, szczególnie jeśli problem dotyczy dzieci. Leczenie aftozy u dzieci uzależnione jest od wieku małego pacjenta oraz rodzaju, umiejscowienia, rozmiaru oraz nasilenia zmian w jamie ustnej. W pierwszej kolejności lekarz może zalecić stosowanie preparatów na afty dla dzieci w postaci maści na afty, kremów, czy żelów o miejscowym działaniu antyseptycznym, przeciwbólowym i wspomagającym prawidłową regenerację tkanki. W przypadku aftowego zapalenia jamy ustnej u dzieci o cięższym przebiegu, gdy zmiany występują w większych skupiskach i rozprzestrzeniają się na całą jamę ustną, pediatra może wprowadzić do kuracji bardziej specjalistyczne spraye i na afty, czy płyny do płukania jamy ustnej, a w razie konieczności przepisać leki doustne, w tym w ostateczności sterydy bądź antybiotyki. Odkażająco, kojąco i przeciwzapalnie działają również środki na pleśniawki w formie aerozolu bazujące na substancji czynnej o nazwie benzydamina.

Gdy jednak mamy do czynienia z nawracającymi aftami u dziecka, a wymienionesposoby na afty nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, należy skonsultować się ze specjalistą, który zleci odpowiednie badania i w razie potrzeby wprowadzi leczenie ogólnoustrojowe. 

Domowe sposoby na afty u dzieci 

Pojawienie się aft w jamie ustnej dziecka nie musi się wiązać z natychmiastową wizytą u lekarza, szczególnie jeśli dolegliwości nie są zbyt uciążliwe, a zmiany są pojedyncze i szybko znikają samoistnie lub po zastosowaniu zalecanych leków na afty dla dzieci

Zanim jednak sięgniemy po bardziej specjalistyczne środki na afty dla dzieci, w pierwszej kolejności warto wyeliminować czynniki, które mogą powodować zmiany oraz sprawdzić domowe sposoby na afty u dzieci.Warto przede wszystkim: 

  • rygorystycznie przestrzegać odpowiednich zasad higieny ustnej dziecka; 
  • odstawić wszelkie kwaśne i słone pokarmy, które działają drażniąco na zmiany; 
  • zwrócić szczególną uwagę na temperaturę pożywienia, które nie może byt zbyt ciepłe, a tym bardziej gorące; 
  • podawać dziecku dużo wody oraz jedzenie o płynnej, półpłynnej lub gładkiej konsystencji; 
  • przykładać na aftę wilgotną torebkę świeżo zaparzonej i ostudzonej herbaty; 
  • smarować afty u dziecka naturalnym żelem aloesowym; 
  • płukać dziecku buzię naparami z rumianku lub szałwii; 
  • delikatnie, przy pomocy gazika, dezynfekować ranki wodą utlenioną; 
  • zastosować żel na bolesne ząbkowanie dla dzieci. 

Należy również pomyśleć o wprowadzeniu do codziennej diety pokarmów bogatych w witaminy A, B, C, E oraz żelazo i kwas foliowy. Lekarz może zalecić wspomagająco przyjmowanie preparatów witaminowych. 

Czytaj też:

Bibliografia

  • Owrzodzenia aftowe w bazie eMedicine, 20 czerwca 2017 [dostęp 2017-08-18].
  • https://www.praktycznastomatologia.pl/artykul/afty-nawracajace-diagnostyka-roznicowanie-i-leczenie
  • http://www.czytelniamedyczna.pl/5048,afty-nawracajace-przeglad-pismiennictwa.html
  • http://pl.medicalformat.com/2595-afta-bednara-przyczyny-objawy-rozpoznanie-i-leczenie.html
  • Górska R., Diagnostyka i leczenie chorób błony śluzowej jamy ustnej. Wydawnictwo MTP, Warszawa 2011.
  • Jańczuk Z., Banach J., Choroby błony śluzowej jamy ustnej i przyzębia. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2013.

Oceń artykuł

(liczba ocen 1)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

<-- popup -->