Nowy sklep

już ON-LINE

Erytropoetyna (EPO) - czym jest? Niedobór – przyczyny

Erytropoetyna czyli EPO to hormon peptydowy mający wpływ na produkcję erytrocytów. Erytropoetyna stosowana jest w medycynie - podaje się ją chorym na anemię oraz z przewlekłą niewydolność nerek. Niedobór erytropoetyny może być związany właśnie z niedokrwistością (anemią). EPO wykorzystywane jest również jako środek wspomagający przez sportowców, mimo że jest zakazany przez światowe instytucje sportowe.
Erytropoetyna
Źródło: 123RF

Spis treści

Erytropoetyna

Erytropoetyna to naturalnie występujący w organizmie hormon peptydowy regulujący procesem wytwarzania krwinek czerwonych w szpiku kostnym. Oprócz EPO do prawidłowej produkcji erytrocytów potrzebna jest także odpowiednia ilość żelaza, witaminy B12 i kwasu foliowego, jak również prawidłowa praca szpiku kostnego.

 

Co to jest EPO?

Erytropoetyna jako glikoproteinowy hormon peptydowy odpowiedzialna jest za stymulowanie procesów mających na celu wytwarzanie erytrocytów. Główną cechą erytrocytów jest z kolei rozprowadzanie tlenu po organizmie. Większość, bo około 85 procent EPO (erytropoetyny) wytwarzana jest w nerkach, a tylko nieznaczna jej ilość w wątrobie.

Reklama

Erytropoetyna a wytrzymałość

Ilość produkowanych krwinek czerwonych, które transportują tlen, ma ogromny wpływ na wydolność organizmu - siłę, wytrzymałość, a więc także na szybkość. Co ciekawe, zdaniem niektórych ekspertów podawanie EPO wpływa na mózg, zwiększając motywację zawodników oraz poprawiając ich koncentrację.

Podawanie EPO to także skutki uboczne. Jednym z nich może być nadciśnienie. Ponadto nadmiar krwinek czerwonych może powodować zakrzepicę mózgową, wieńcową oraz żylną, jak również zatorowość płucną.

Erytropoetyna w lecznictwie

Erytropoetyna stosowana jest u pacjentów onkologicznych oraz z zaburzeniami pracy nerek, szczególnie u tych, którzy muszą poddawać się dializom.

Przyczyną niedoboru erytropoetyny może być przewlekła niewydolność nerek. Schorzenie to może się objawiać anemią, krwawieniami z nosa, bólem w okolicach nerek, częstym oddawaniem moczu, ale też bezmoczem. Dolegliwości związane z niewydolnością nerek mogą obejmować również układ kostny, a są to ból kości i stawów, łamliwość kości, zerwane ścięgna.

Zobacz też: Androstendion - norma, badanie. Podwyższony - co oznacza?

Erytropoetyna – badanie

Najczęściej EPO oznaczane jest u pacjentów z nieprawidłowymi wynikami morfologii krwi, w tym poziomem erytrocytów, hematokrytu oraz hemoglobiny. Poziom erytropoetyny bada się również u osób z niedokrwistością (niedoborem erytrocytów) i przy podejrzeniu nasilenia anemii.

Krew na zbadanie poziomu EPO pobierana jest z żyły łokciowej. Na badanie nie trzeba stawiać się na czczo, chyba że lekarz zlecił jednocześnie wykonanie w celu oznaczenia poziomu erytrocytów, hematokrytu i hemoglobiny.

Erytropoetyna w sporcie

Badanie na obecność EPO to podstawa działań antydopingowych w sporcie. Przyjmowanie tego „wspomagacza” od lat zakazane jest przez międzynarodowe organizacje sportowe. Znajduje się m.in. na liście zakazanych środków dopingowych Światowej Agencji Antydopingowej (WADA) oraz polskiego Ministerstwa Sportu.

Erytropoetyna dzięki temu, że znacząco wpływa na wydolność organizmu (lepiej dotlenione mięśnie dłużej i wydajniej pracują), wciąż często stosowana jest przez sportowców.

Psychologia

EPO - skandale

Po erytropoetynę sięgają profesjonalni zawodnicy, mimo groźby kar. Najgłośniejszy i najbardziej szokujący przypadek dopingu z erytropoetyną w roli głównej dotyczył amerykańskiego kolarza Lance’a Armstronga, który przez lata nie miał sobie równych w kolarskich wyścigach. Przyznał się on do wielokrotnego przyjmowania zabronionego środka, a nawet transfuzji krwi, aby nie wykryto w niej erytropoetyny (EPO).

Za stosowanie erytropoetyny siedmiokrotny triumfator Tour de France został dożywotnio zawieszony, stracił m.in. brązowy medal olimpijski oraz pokaźną część majątku.

Reklama

Erytropoetyna - zagrożenia

Zdaniem ekspertów, EPO może powodować zbyt duży poziom hemoglobiny we krwi, a to może prowadzić tworzenia się niebezpiecznych zakrzepów wewnątrznaczyniowych, a nawet ataku serca, udaru mózgu, a w konsekwencji do śmierci. Jak twierdzą niektórzy specjaliści, to właśnie EPO mogło stać za licznymi tajemniczymi przypadkami zgonów wśród sportowców. 

Czytaj również: SHBG - badanie, norma hormonu. SHBG a ciąża

Oceń artykuł

(liczba ocen 18)