NAJZDROWSZE MIEJSCE W INTERNECIE

Czym jest erytropoetyna? Poznaj działanie tego hormonu

Erytropoetyna, czyli EPO to hormon peptydowy, mający wpływ na produkcję erytrocytów. Erytropoetyna stosowana jest w medycynie - podaje się ją chorym na anemię oraz z przewlekłą niewydolność nerek. Niedobór erytropoetyny może być związany właśnie z niedokrwistością (anemią). EPO wykorzystywane jest również jako środek wspomagający przez sportowców, mimo że jest zakazany przez światowe instytucje sportowe.
Strzykawka z igłą
Źródło: 123RF
W skrócie
  • Erytropoetyna to hormon, który naturalnie występuje w organizmie i odpowiada za regulację procesu wytwarzania czerwonych krwinek.
  • Niedobory EPO mogą występować w przypadku chorób nowotworowych, a także u osób z przewlekłą niewydolnością nerek. Dochodzi wówczas do znacznej anemii.
  • Erytropoetyna znana jest również sportowcom, gdyż stosowana jest jako środek dopingujący. Preparaty z EPO są zakazane przez międzynarodowe organizacje sportowe.
SPRAWDŹ TEŻ: Jak objawia się anemia?
Spis treści

Czym jest erytropoetyna?

Erytropoetyna to hormon peptydowy, naturalnie występujący w organizmie, regulujący proces wytwarzania krwinek czerwonych w szpiku kostnym.

Oprócz EPO do prawidłowej produkcji erytrocytów potrzebna jest także odpowiednia ilość żelaza, witaminy B12 i kwasu foliowego, jak również prawidłowa praca szpiku kostnego.

Działanie erytropoetyny

Erytropoetyna jako glikoproteinowy hormon peptydowy odpowiedzialna jest za stymulowanie wzrostu i dojrzewanie erytrocytów, a także (choć w znacznie mniejszym stopniu) ) innych elementów morfotycznych krwi, m.in. trombocytów.

Warto przypomnieć, że główną cechą erytrocytów jest rozprowadzanie tlenu po organizmie. Większość, bo około 85 procent EPO (erytropoetyny) wytwarzana jest w nerkach, a tylko nieznaczna jej ilość w wątrobie.

Ilość produkowanych krwinek czerwonych, które transportują tlen, ma ogromny wpływ na wydolność organizmu - siłę, wytrzymałość, a więc także na szybkość. Co ciekawe, zdaniem niektórych ekspertów podawanie EPO u sportowców wpływa na mózg, zwiększając motywację zawodników oraz poprawiając ich koncentrację.

Erytropoetyna jako lek

Jakie wskazania ma erytropoetyna? Stosowana jest u pacjentów onkologicznych oraz z zaburzeniami pracy nerek, szczególnie u tych, którzy muszą poddawać się dializom.

Przewlekła niewydolność nerek powoduje niedostatecznie wytwarzanie tego hormonu, w skutek czego dochodzi do niedokrwistości typu normocytarnego. Można ją leczyć przy pomocy preparatów z erytropoetyny. Lek podawany jest w postaci iniekcji dożylnych lub podskórnych.

Zastosowanie EPO w wielu przypadkach umożliwia poprawę wyników badań bez konieczności przetoczeń krwi. 

Leczenie erytropoetyną może mieć także skutki uboczne. Jednym z nich może być nadciśnienie. Ponadto nadmiar krwinek czerwonych może powodować zakrzepicę mózgową, wieńcową oraz żylną, jak również zatorowość płucną.

Badanie erytropoetyny

Najczęściej EPO oznaczane jest u pacjentów z nieprawidłowymi wynikami morfologii krwi, w tym poziomem erytrocytów, hematokrytu oraz hemoglobiny. Poziom erytropoetyny bada się również u osób z niedokrwistością (niedoborem erytrocytów) i przy podejrzeniu nasilenia anemii, a także aby sprawdzić reakcję organizmu na wdrożone leczenie. 

Ponadto badanie wykonuje się również przy diagnozowaniu przyczyn nadkrwistości oraz w przypadku kontroli antydopingowej u sportowców. 

Norma erytropoetyny u zdrowej osoby to około 4,3–29 IU/L. Należy jednak pamiętać, że wartości te mogą się nieznacznie różnić w zależności od labolatorium, wieku, płci, a także stanu klinicznego pacjenta. Wynik poniżej normy wskazuje na niedokrwistość spowodowaną m.in. chorobami nerek, natomiast podwyżony poziom EPO może oznaczać np. czerwienicę, choroby serca, czy anemię spowodowaną niedoborem żelaza. 

Krew na zbadanie poziomu EPO pobierana jest z żyły łokciowej. Na badanie nie trzeba stawiać się na czczo, chyba że lekarz zlecił jednocześnie wykonanie w celu oznaczenia poziomu erytrocytów, hematokrytu i hemoglobiny.

Badanie może być refundowane w ramach NFZ, natomiast jeśli wykonywane jest odpłatnie to cena waha się od 8-100 zł. 

Erytropoetyna w sporcie

Badanie na obecność EPO to podstawa działań antydopingowych w sporcie. Przyjmowanie tego preparatu od lat zakazane jest przez międzynarodowe organizacje sportowe. Znajduje się m.in. na liście zakazanych środków dopingowych Światowej Agencji Antydopingowej (WADA) oraz polskiego Ministerstwa Sportu.

Co powoduje erytropoetyna? Dzięki temu, że znacząco wpływa na wydolność organizmu (lepiej dotlenione mięśnie dłużej i wydajniej pracują), wciąż często stosowana jest przez sportowców.

Po erytropoetynę sięgają nawet profesjonalni zawodnicy, mimo groźby kar. Najgłośniejszy i najbardziej szokujący przypadek dopingu z erytropoetyną w roli głównej dotyczył amerykańskiego kolarza Lance’a Armstronga, który przez lata nie miał sobie równych w kolarskich wyścigach.

Przyznał się on do wielokrotnego przyjmowania zabronionego środka, a nawet transfuzji krwi, aby nie wykryto w niej erytropoetyny (EPO).

Za stosowanie erytropoetyny siedmiokrotny triumfator Tour de France został dożywotnio zawieszony, stracił m.in. brązowy medal olimpijski oraz pokaźną część majątku.

Skutki uboczne erytropoetyny

Zdaniem ekspertów, EPO może powodować zbyt duży poziom hemoglobiny we krwi, a to może prowadzić do tworzenia się niebezpiecznych zakrzepów wewnątrznaczyniowych, a nawet ataku serca, udaru mózgu, a w konsekwencji do śmierci.

Jak twierdzą niektórzy specjaliści, to właśnie EPO mogło stać za licznymi, tajemniczymi przypadkami zgonów wśród sportowców. 

​​

Czytaj również

Bibliografia

  • Andrzej Majdan, Erytropoetyna w leczeniu niedokrwistości w przebiegu nowotworów złośliwych – czy ewentualne korzyści przewyższają ryzyko?, Oncology and Radiotherapy, 3 (41) 2017: 053-061.
  • Piotr Winczura, Jacek Jassem, Rekombinowana ludzka erytropoetyna w leczeniu niedokrwistości u chorych na nowotwory: nadzieje i zagrożenia, https://journals.viamedica.pl/oncology_in_clinical_practice/article/viewFile/9336/7954 [data dostępu: 16.12.2021]
  • Aneta Teległów, Diagnostyka hematologiczna - podstawowe badanie: morfologia krwi, [w]: Diagnostyka laboratoryjna i obrazowa dla potrzeb fizjoterapii i kosmetologii (pp.212-221). Wyd: Akademia Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie. https://www.researchgate.net/publication/344692763_DIAGNOSTYKA_HEMATOLOGICZNA_-_PODSTAWOWE_BADANIE_MORFOLOGIA_KRWI
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Więcej z kategorii Zdrowie
Przeczytaj artykuł
Koronarografia serca – na czym polega i ile trwa badanie?
Przeczytaj artykuł
Badanie ALT – norma i wyniki. Co znaczy wysokie alt?
Przeczytaj artykuł
Badanie PSA - co to jest i jak się przygotować? Normy
Podobne artykuły
Koronarografia serca – na czym polega i ile trwa badanie?
Badanie ALT – norma i wyniki. Co znaczy wysokie alt?
Badanie PSA - co to jest i jak się przygotować? Normy
RDW CV - co znaczy wysokie lub niskie?
WBC morfologia - norma, wyniki i ich interpretacja

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Zimne dłonie – jak leczyć? Przyczyny i domowe sposoby
Ukruszony ząb - co należy zrobić, gdy dojdzie do urazu?
Skoki ciśnienia - przyczyny i objawy. Od czego nagłe?
Dieta w ciąży i w czasie karmienia piersią - czy warto stosować olej rzepakowy?

Reklama