Kortyzol – badanie i norma kortyzolu we krwi, interpretacja wyników

Kobieta siedząca po turecku na plaży z zamkniętymi oczami
Źródło: 123RF
Kortyzol nazywany jest hormonem stresu. Kortyzol ma też duże znaczenie dla przemiany materii - nieprawidłowy poziom kortyzolu może prowadzić do szybkiego wzrostu masy ciała. Dowiedz się, jak przeprowadza się badanie kortyzolu, jaka jest w przypadku kortyzolu norma, jak obniżyć poziom kortyzolu, a jak go zwiększyć?

Poziom kortyzolu na szczęście można w dużej mierze regulować samemu poprzez odpowiedni tryb życia – z większą lub mniejszą dawką codziennych emocji, w zależności od tego, czy mamy podwyższony kortyzol, czy też kortyzolu jest za mało.

Kortyzol – hormon stresu

Kortyzol to organiczny związek chemiczny, hormon steroidowy, wytwarzany przez korę nadnerczy. Jest nazywany hormonem stresu, ma działanie podobne do adrenaliny.

Kortyzol ma wpływ na poziom glukozy we krwi – zwiększa jej stężenie w reakcji na stres, wysiłek fizyczny, ekstremalne sytuacje, głodówkę.

Kortyzol ma też w takich sytuacjach działanie podwyższające ciśnienie krwi. Hormon ten wpływa również na metabolizm organizmu, zatrzymuje sól w organizmie, ma działanie przeciwzapalne.

Kortyzol przyspiesza rozkład kwasów tłuszczowych do postaci ciał ketonowych, uwalnia też aminokwasy z tkanek peryferyjnych. Pobudza trawienie, działa przeciwzapalnie i stymulująco na układ odpornościowy.

Kortyzol norma  - prawidłowy poziom kortyzolu

Kortyzol wydzielany jest w specyficznym dobowym rytmie, w największym stężeniu występuje o poranku, a najmniejszym – wieczorem. Dlatego też normy poziomu kortyzolu są zróżnicowane ze względu na porę dnia. Poziom kortyzolu bada się albo w surowicy krwi, albo wykorzystując mocz zebrany w ciągu 24 godzin.

Prawidłowy poziom kortyzolu w surowicy krwi powinien się przedstawiać następująco:

  • Godzina 8: 5-25 ug/dl
  • Godzina 12: 4-20 ug/dl
  • Godzina 18: 2-9 ug/dl
  • Godzina 24: 0-5 ug/dl

W przypadku dobowej zbiórki moczu, poziom kortyzolu powinien się mieścić w przedziale od 80 do 120 ug na dobę.

Zobacz też: Żyj bez stresu

Kortyzol – badanie

Badanie kortyzolu w surowicy krwi powinno się przeprowadzać rano, na czczo, po dobrze przespanej nocy. W celu oznaczenia poziomu kortyzolu,  pobiera się niewielką ilość krwi z żyły łokciowej. Natomiast badanie kortyzolu w moczu polega na oddaniu do analizy próbki moczu zebranej w czasie 24 godzin, począwszy od rana. Kiedy wykonuje się badanie kortyzolu, jakie są ku temu wskazania?

Podwyższony kortyzol

Wskazaniem do przeprowadzenia badania kortyzolu będzie podejrzenie zespołu Cushinga, czyli zestawu objawów hormonalnych, wynikających z podwyższonego kortyzolu. Na zespół Cushinga składają się liczne zmiany w budowie ciała, polegające głównie na obfitym odkładaniu się tkanki tłuszczowej w okolicy twarzy (efekt księżyca w pełni), barków, karku, pleców.

Podwyższony kortyzol skutkuje też wzrostem ciśnienia tętniczego, sennością, stanami depresyjnymi.

Psychologia

Jak obniżyć kortyzol w organizmie?

Jak obniżyć poziom kortyzolu w organizmie? Można poziom kortyzolu próbować redukować całkowicie naturalnymi metodami. Jak?

  • Podwyższony kortyzol często jest efektem reakcji organizmu na stres, należy sytuacji stresowych unikać, tudzież nauczyć się z nimi radzić, ewentualnie przyjmować leki tonujące złe nastroje, stany napięcia i lęki.
  • Pomocna będzie joga, muzyka relaksacyjna, zioła uspokajające, na przykład na bazie melisy.
  • W walce ze stresem pomaga regularny wysiłek fizyczny i dobry sen – 7-8 godzin nieprzerwanie w objęciach Morfeusza.
  • Pomocna w redukcji podwyższonego kortyzolu będzie odpowiednia dieta, z której należy eliminować potrawy bogate w cukry proste. Zamiast tego należy spożywać dużo warzyw i owoców, szczególnie bogatych w witaminę C.

W skrajnych przypadkach konieczne może być skorzystanie z psychoterapii, leczenia farmakologicznego pod nadzorem lekarza psychiatry, albo zmiana warunków funkcjonowania – na przykład zmiana stresującej pracy na zajęcie w mniejszym stopniu angażujące emocjonalnie.

Sprawdź: Czy jesteś zestresowany?

Niski poziom kortyzolu – objawy

Badanie kortyzolu lekarz powinien zalecić też w przypadku podejrzeń, iż jest on wytwarzany przez organizm w zbyt małym stężeniu. Niski poziom kortyzolu może wskazywać na chorobę Addisona, czyli niedoczynność nadnerczy. Objawem tego schorzenia jest między innymi skłonność do szybkiego przemęczania się, a także niechęć do wysiłku fizycznego, brak odporności na stres, pociąg do soli.

Zobacz też: Choroba Addisona, czyli zgubne skutki braku kortyzolu

Jak podnieść poziom kortyzolu?

Aby podnieść poziom kortyzolu nie potrzeba również wielkiego zachodu. Wystarczy pić więcej kawy, uprawiać sport, od czasu do czasu zafundować sobie większą dawkę wysiłku fizycznego, być otwartym na nowe bodźce, także te, które wydają nam się stresujące.

Oceń artykuł

(liczba ocen 18)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA