Progesteron: norma i badanie. Co oznacza niski, a co wysoki?

Progesteron jest jednym z najważniejszych hormonów ciążowych. Odpowiednie stężenie hormonu umożliwia implantację zarodka oraz utrzymanie ciąży. Sprawdź, jaki poziom progesteronu w organizmie kobiety uznawany jest za prawidłowy, jak wykonać badanie, a także o czym świadczy za niski i za wysoki progesteron.
Wykres wzrostu stężenia progesteronu u ciężarnej
źródło:123RF

Spis treści

Co to jest progesteron?

Progesteron razem z estrogenem są najbardziej znanymi, a jednocześnie najważniejszymi żeńskimi hormonami płciowymi. Pierwszyjest wytwarzany przez ciałko żółte w fazie lutealnej cyklu miesiączkowego, a także we wczesnej ciąży. W późniejszym etapach ciąży funkcję wytwarzania hormonu przejmuje łożysko. 

Progesteron pełni w organizmie kobiety mnóstwo funkcji. Wytwarzany w fazie lutealnej, umożliwia implantację zarodka. Jeśli zarodek nie zagnieździ się w błonie śluzowej macicy, jego stężenie spadnie, prowadząc do luteolizy ciałka żółtego. Jeśli jednak dojdzie do zapłodnienia, poziom hormonu będzie wzrastał, wspomagając utrzymanie ciąży. W jaki sposób? Od stężenia hormonuw ciąży zależy kurczliwość mięśniówki macicy. Jeśli jest na odpowiednim poziomie, czynność skurczowa macicy jest zmniejszona. W ten sposób nie dochodzi do przedwczesnego porodu. Ponadto dzięki niemu układ immunologiczny matki nie wytwarza przeciwciał przeciwko komórkom płodu. Jego rola nie kończy się jednak wraz z przyjściem dziecka na świat. Hormon bierze także udział w przygotowywaniu gruczołów mlekowych do laktacji

Norma progesteronu

Kiedy badać progesteron? Najczęściej ginekolog zleca wykonanie badania pacjentkom, które mają problem z zajściem w ciążę. Za niski progesteron w fazie lutealnej może utrudniać implantację zarodka. Badanie powinno się wykonać w 7-8 dniu po uwolnieniu komórki jajowej, gdyż w tej fazie cyklu stężenie hormonu powinno być najwyższe i wahać się między 1,83 a 23,9 ng/ml. Wartości poniżej 1,83 ng/ml świadczą o braku owulacji. 

Co warto podkreślić, wyniki progesteronu w organizmie kobiety zmieniają się dynamicznie, w zależności od fazy cyklu menstruacyjnego. W fazie folikularnej za normę progesteronuuznaje się wartości mieszczące się w zakresie 0,057-0,893 ng/ml, a w fazie owulacyjnej od 0,121 do 12,0 ng/ml. 

Reklama

Progesteron w ciąży

Zupełnie inaczej przedstawiają się normy progesteronu w ciąży, gdyż od chwili zagnieżdżenia się zarodka jego stężenie stale wzrasta aż do porodu.

Oto normy progesteronu dla kobiet w ciążyz podziałem na trymestry: 

  • I trymestr: 11,0-44,3 ng/ml,
  • II trymestr: 25,4-83,3 ng/ml,
  • III trymestr: 58,7-214 ng/ml.

Warto jednak podkreślić, że wartości referencyjne mogą różnić się w zależności od laboratorium, które przeprowadzało badanie. Co więcej, ze względu na wahające się stężenia hormonów płciowych w ciągu doby, zaleca się, aby badanie wykonać dwukrotnie, najlepiej o tej samej porze dnia. 

Co oznacza niski progesteron, a co wysoki?

Za niski progesteron u kobiety starającej się o dziecko świadczy o zaburzeniach owulacji. Jeśli jego stężenie w ogóle nie wzrasta w fazie lutealnej, oznacza to brak owulacji. Skutkiem niskiego stężenia hormonu może być zespół napięcia przedmiesiączkowego. Warto także zaznaczyć, że zbyt niskie stężenie progesteronu u kobiety powyżej 50. roku życia może być oznaką rozpoczynającego się klimakterium, dlatego badanie progesteronuwykonuje się w diagnostyce menopauzy.

Niski progesteron w ciąży może wskazywać na ciążę pozamaciczną lub poronienie. Jeśli stężenie hormonu u ciężarnej było prawidłowe, a następnie zaobserwowano jego spadek, może to oznaczać nieprawidłowości w funkcjonowaniu łożyska, zatrucie ciążowe lub stan przedrzucawkowy. 

Wysoki progesteron u kobiety, które nie spodziewa się dziecka z kolei może świadczyć o następujących nieprawidłowościach:

  • zespół nadnerczowo-płciowy,
  • zespół policystycznych jajników,
  • nowotwór jajników, nadnercza,
  • torbielach na jajnikach,
  • niewydolności wątroby (hormon jest metabolizowany w wątrobie).

Natomiast za wysoki progesteronu ciężarnej wskazuje na ciążę mnogą. W rzadkich przypadkach świadczy o ciążowej chorobie trofoblastycznej. 

Podwyższony progesteron obserwuje się także u kobiet w ciąży, które narzekają na obrzęki, gdyż nadmiar hormonu skutkuje zatrzymywaniem wody w organizmie. 

Reklama

Jak podnieść progesteron oraz jak obniżyć?

Stężenie hormonu może skutecznie podnosić z pomocą środków farmakologicznych. Leki hormonalne (gestageny) stosuje się w celu podtrzymania zagrożonej ciąży. Niekiedy także w profilaktyce nawracających poronień, aczkolwiek brakuje dowodów naukowych dowodzących skuteczności takiej terapii. 

Progesteron w tabletkach znajduje zastosowanie w ciążach po zapłodnieniu pozaustrojowym. Przyjmują go także kobiety z zaburzeniami owulacji w II fazie cyklu. Niekiedy ginekolodzy przepisują gestageny pacjentkom, które dotkliwie przechodzą PMS. Progesteron jest wreszcie stosowany w hormonalnej terapii zastępczej, której celem jest łagodzenie objawów menopauzy. 

Jak natomiast obniżyć progesteron?Postępowanie jest uzależnione od przyczyny nadmiaru hormonu. Przykładowo, jeśli powodem tego stanu jest zespół policystycznych jajników (PCOS) leczenie zwykle polega na przyjmowanie leków antyandrogenowych oraz dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych. Inną metodą leczenia PCOS jest kauteryzacja jajników.

Czytaj też:

Bibliografia

  • Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące stosowania progesteronu w ginekologii i położnictwie, Ginekol Pol. 2015, 86, 234-238.
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Progesteron

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!