Badanie poziomu progesteronu - normy. Co oznacza niski, a co wysoki poziom?

Progesteron jest jednym z najważniejszych hormonów ciążowych. Odpowiednie stężenie hormonu umożliwia implantację zarodka oraz utrzymanie ciąży. Sprawdź, jaki poziom progesteronu w organizmie kobiety uznawany jest za prawidłowy, jak wykonać badanie, a także o czym świadczy za niski i za wysoki progesteron we krwi.
Wykres wzrostu stężenia progesteronu u ciężarnej
źródło:123RF
  • Progesteron to steroidowy żeński hormon płciowy wytwarzany przez ciałko żółte, łożysko i - w niewielkich ilościach - pęcherzyk Graafa. Umożliwia on implantację zapłodnionego jaja w błonie śluzowej macicy i utrzymanie ciąży.
  • Normy progesteronu znacznie różnią się u kobiet w ciąży i pań, które w ciąży aktualnie nie są. Od momentu zagnieżdżenia się zarodka, stężenie progesteronu stale wzrasta aż do momentu porodu.
  • Poziom progesteronu można podnieść za pomocą leków hormonalnych, a także stosując naturalne sposoby, jak odpowiednia dieta bogata w określone witaminy i minerały. Za wysoki progesteron obniża się także za pomocą środków farmakologicznych, regulujących kobiece hormony.
SPRAWDŹ TEŻ: Estradiol - najważniejszy estrogen w organizmie. Kiedy i jak się go bada?
Spis treści

Co to jest progesteron? Rola i funkcje w organizmie

Progesteron razem z estrogenem są najbardziej znanymi, a jednocześnie najważniejszymi żeńskimi hormonami płciowymi. Pierwszy jest wytwarzany przez ciałko żółte w fazie lutealnej cyklu miesiączkowego, a także we wczesnej ciąży. W późniejszym etapach ciąży funkcję wytwarzania hormonu przejmuje łożysko. 

Progesteron pełni w organizmie kobiety mnóstwo funkcji. Wytwarzany w fazie lutealnej, umożliwia implantację zarodka. Jeśli zarodek nie zagnieździ się w błonie śluzowej macicy, jego stężenie spadnie, prowadząc do luteolizy ciałka żółtego. Jeśli jednak dojdzie do zapłodnienia, poziom hormonu będzie wzrastał, wspomagając utrzymanie ciąży.

W jaki sposób się to odbywa? Od stężenia hormonu w ciąży zależy kurczliwość mięśniówki macicy. Jeśli jest na odpowiednim poziomie, czynność skurczowa macicy jest zmniejszona. W ten sposób nie dochodzi do przedwczesnego porodu. Ponadto dzięki niemu układ immunologiczny matki nie wytwarza przeciwciał przeciwko komórkom płodu. Jego rola nie kończy się jednak wraz z przyjściem dziecka na świat.

Progesteron bierze także udział w przygotowywaniu gruczołów mlekowych do laktacji

Badanie poziomu progesteronu - kiedy zrobić badanie?

Kiedy badać progesteron? Najczęściej ginekolog zleca wykonanie badania pacjentkom, które mają problem z zajściem w ciążę, ponieważ za niski progesteron w fazie lutealnej może utrudniać implantację zarodka.

A w którym dniu cyklu badać progesteron? Badanie powinno się wykonać w 7-8 dniu po uwolnieniu komórki jajowej, gdyż w tej fazie cyklu stężenie hormonu powinno być najwyższe i wahać się między 1,83 a 23,9 ng/ml. Wartości poniżej 1,83 ng/ml świadczą o braku owulacji. 

Do badania progesteronu pobiera się krew. Czy do badania progesteronu trzeba się specjalnie przygotować? Nie ma tutaj specjalnych wymagań. Progesteron u pacjentki nie musi być badany na czczo, ale warto pamiętać, że ten hormon jest wydzielany pulsacyjnie, a jego stężenie zmienia się co kilka godzin. Właśnie dlatego zalecane jest powtórne badanie co najmniej w dwóch kolejnych cyklach, najlepiej o tej samej porze dnia. 

Normy progesteronu u kobiety w ciąży i nie tylko

Poziom progesteronu w organizmie kobiety zmienia się dynamicznie, w zależności od fazy cyklu menstruacyjnego. Normy progesteronu w poszczególnych fazach cyklu wynoszą:

Cykl miesiączkowy Normy
faza folikularna: 0,28-0,72 ng/ml
owulacja: 0,64-1,63 ng/ml
faza lutealna: 4,71-18,0 ng/ml

Zupełnie inaczej przedstawiają się normy progesteronu w ciąży, gdyż od chwili zagnieżdżenia się zarodka jego stężenie stale wzrasta aż do porodu. Oto normy progesteronu dla kobiet w ciąży z podziałem na trymestry: 

Trymestr ciąży Normy
I trymestr 11,0-44,3 ng/ml
II trymestr 25,4-83,3 ng/ml
III trymestr 58,7-214 ng/ml

Jaki poziom progesteronu świadczy o prawidłowości ciąży? Za prawidłowy wynik uznaje się następujące wartości:

Tydzień ciąży Prawidłowy wynik
4. tydzień  21,6 ng/ml
12. tydzień 33,4 ng/ml
20. tydzień 55,6 ng/ml
30. tydzień 104,5 ng/ml
40. tydzień 166,2 ng/ml

Warto jednak podkreślić, że wartości referencyjne mogą różnić się w zależności od laboratorium, które przeprowadzało badanie. Co więcej, ze względu na wahające się stężenia hormonów płciowych w ciągu doby, zaleca się, aby badanie wykonać dwukrotnie.

Niedobór i nadmiar progesteron - co oznacza niski i wysoki poziom progesteronu?

Za niski progesteron u kobiety starającej się o dziecko świadczy o zaburzeniach owulacji. Jeśli jego stężenie w ogóle nie wzrasta w fazie lutealnej, oznacza to brak owulacji. Skutkiem niskiego stężenia hormonu może być zespół napięcia przedmiesiączkowego.

Warto także zaznaczyć, że zbyt niskie stężenie progesteronu u kobiety powyżej 50. roku życia może być oznaką rozpoczynającego się klimakterium, dlatego badanie progesteronuwykonuje się w diagnostyce menopauzy.

Niski progesteron w ciąży może wskazywać na ciążę pozamaciczną lub poronienie. Jeśli stężenie hormonu u ciężarnej było prawidłowe, a następnie zaobserwowano jego spadek, może to oznaczać nieprawidłowości w funkcjonowaniu łożyska, zatrucie ciążowe lub stan przedrzucawkowy. 

Wysoki progesteron u kobiety, które nie spodziewa się dziecka z kolei może świadczyć o następujących nieprawidłowościach:

  • zespół nadnerczowo-płciowy,
  • zespół policystycznych jajników,
  • nowotwór jajników, nadnercza,
  • torbielach na jajnikach,
  • niewydolności wątroby (hormon jest metabolizowany w wątrobie).

Natomiast za wysoki progesteronu ciężarnej wskazuje na ciążę mnogą. W rzadkich przypadkach świadczy o ciążowej chorobie trofoblastycznej. Podwyższony progesteron obserwuje się także u kobiet w ciąży, które narzekają na obrzęki, gdyż nadmiar hormonu skutkuje zatrzymywaniem wody w organizmie. 

Jak podnieść poziom progesteron?

Stężenie hormonu może skutecznie podnosić z pomocą środków farmakologicznych. Leki hormonalne (gestageny) stosuje się w celu podtrzymania zagrożonej ciąży. Niekiedy także w profilaktyce nawracających poronień, aczkolwiek brakuje dowodów naukowych dowodzących skuteczności takiej terapii. 

Progesteron w tabletkach znajduje zastosowanie w ciążach po zapłodnieniu pozaustrojowym. Przyjmują go także kobiety z zaburzeniami owulacji w II fazie cyklu. Niekiedy ginekolodzy przepisują gestageny pacjentkom, które dotkliwie przechodzą PMS. Progesteron jest wreszcie stosowany w hormonalnej terapii zastępczej, której celem jest łagodzenie objawów menopauzy. 

A jak podnieść progesteron naturalnie? Ważne jest ograniczenie stresu oraz odpowiednia dieta zawierająca produkty bogate w witaminę C, witaminę E, witaminę B6, L-argininę, błonnik pokarmowy oraz minerały jak: selen, cynk czy magnez. Zaleca się też zgubienie nadprogramowych kiligramów, ponieważ zbyt wysoki poziom tkanki tłuszczowej utrudnia regulację cyklu.

Jak obniżyć poziom progesteron?

Zbyt wysoki poziom progesteronu jest wskazaniem do podjęcia działań, mający na celu unormowanie progesteronu. Jak obniżyć progesteron? Postępowanie jest uzależnione od przyczyny nadmiaru hormonu. Przykładowo, jeśli powodem tego stanu jest zespół policystycznych jajników (PCOS) leczenie zwykle polega na przyjmowanie leków antyandrogenowych oraz dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych. Inną metodą leczenia PCOS jest kauteryzacja jajników.

Warto pamiętać, że na rynku dostępne są preparaty, które wspierają regulację aktywności gospodarki hormonalnej. Ich aktywne składniki, biorące udział w procesach podziału komórek pozytywnie wpływają m.in. na płodność, prawidłowe miesiączkowanie czy zmiany trądzikowe.

Artykuł zawiera lokowanie produktu

Czytaj również

Bibliografia

  • Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące stosowania progesteronu w ginekologii i położnictwie, Ginekologia Polska, 2015, 86, s. 234-238
  • Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. Fertility: assessment and treatment for people with fertility problems. National Collaborating Centre for Women’s and Children’s Health, Commissioned by the National Institute for Clinical Excellence; 2004, 2013
  • Effects of ascorbic acid supplementation on serum progesterone levels in patients with a luteal phase defect Hirofumi Henmi, MD, Yoshimitsu Kitajima, MD, Kengo Manase, MD, Hiroshi Hata, MD, Ryuich Kudo, MD
  • Kleine – Gunk B., Hormony kobiety, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011
  • Anna Merklinger-Gruchała, Grażyna Jasieńska, Żywienie a stężenia hormonów płciowych (estrogenów i progesteronu) u kobiet wwieku rozrodczym: implikacje dla ryzyka raka piersi, https://repozytorium.ka.edu.pl/bitstream/handle/11315/495/Merklinger-Grucha%C5%82a_Anna_%C5%BBywienie_a_st%C4%99%C5%BCenie_hormon%C3%B3w_p%C5%82ciowych_2011.pdf?sequence=4&isAllowed=y (dostęp 29.07.2021)
Więcej z kateogrii: Zdrowie
Przeczytaj artykuł
Przebarwienia w okolicy kresy – czym są i co oznaczają?
Przeczytaj artykuł
Badanie beta hCG - normy, interpretacja wyników
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!
Podobne artykuły
Przebarwienia w okolicy kresy – czym są i co oznaczają?
Badanie beta hCG - normy, interpretacja wyników
Ból brzucha w ciąży – kłujący ból brzucha w ciąży. Przyczyny
Implantacja zarodka – jakie są objawy implantacji zarodka
Ryby w ciąży - jakie ryby można jeść w ciąży?
Krwawienie implantacyjne – kiedy występuje i jak długo trwa?

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Co pyli w lipcu 2021?
D-dimery: norma, badanie i wyniki. Przyczyny podwyższonych?
Udar słoneczny - ile trwa, objawy udaru cieplnego?
RDW CV - co znaczy wysokie lub niskie. Jaka jest norma?
Jaką dietę stosować podczas chemioterapii? Sprawdzamy!

Reklama