Prawdziwe królowe wśród orzechów. 👑 Sprawdź❗
Prawdziwe królowe wśród orzechów. 👑 Sprawdź❗
Prawdziwe królowe wśród orzechów. 👑 Sprawdź❗

Płytka nazębna - źródło próchnicy. Jak jej zapobiegać i czym usuwać?

Płytka nazębna jest nie tylko nieestetyczna, ale też niebezpieczna dla zdrowia. Niszczy szkliwo, prowadzi do próchnicy, powoduje zapalenia dziąseł. A z czasem przeistacza się w trudny do usunięcia kamień. Dlatego osad ten trzeba na bieżąco usuwać.
Czyszczenie płytki nazębnej
Źródło: 123RF
W skrócie
  • Płytka nazębna jest osadem złożonym głównie z węglowodanów oraz bakterii. Zaczyna powstawać już kilka minut po ostatnim myciu zębów.
  • Nie usuwana na bieżąco płytka bakteryjna jest źródłem próchnicy oraz infekcji dziąseł. Zaś po mineralizacji przeistacza się w kamień.
  • Najskuteczniejszą metodą usuwania płytki pozostaje regularne szczotkowanie zębów oraz używanie nici dentystycznych. W trudniejszych przypadkach konieczne może być piaskowanie u stomatologa.
SPRAWDŹ TEŻ: Próchnica zębów - wszystkie rodzaje, badania i przyczyny
Spis treści

Reklama

Co to jest płytka nazębna?

Płytka nazębna, zwana też bakteryjną, jest miękkim, lepkim osadem, formowanym nieustannie z substancji zawartych w ślinie, resztek pokarmu, komórek nabłonka, a także kolonizujących to środowisko bakterii – żywych, martwych i gnijących.

Jak powstaje płytka nazębna? Proces ten trwa praktycznie bez przerwy. Już kilka minut po ostatnim myciu zębów, na ich powierzchni tworzy się tzw. błonka nabyta. Jest ona zbudowana z glikoprotein śliny – białek z dużą ilością sacharydów.

Następnie dochodzi do szybkiego namnażania się bakterii, początkowo niegroźnych, później chorobotwórczych 

Patogeny te tworzą na powierzchni zębów dwa rodzaje biofilmu, różniącego się składem:

  • płytka bakteryjna naddziąsłowa – dominują bakterie Gram dodatnie, w tym przede wszystkim paciorkowce, takie jak Streptococcus mutans czy S. salivarius
  • płytka bakteryjna poddziąsłowa – bakterie Gram ujemne, takie jak Actinobacillus i Porphyromonas gingivalis

Zasiedlona przez bakterie płytka nazębna stanowi bezpośrednią, pierwotną przyczynę rozwoju próchnicy, drobnoustroje powodują bowiem demineralizację szkliwa. Inną konsekwencją są choroby tkanek przyzębia, na przykład zapalenie dziąseł.

Reklama

Płytka nazębna a kamień

Płytka nazębna przywiera do powierzchni zębów na tyle silnie, że nie można jej zmyć wodą. Bez problemu jednak usuwa się ją mechanicznie, w czasie zwykłego szczotkowania. Właśnie dlatego należy myć zęby kilka razy dziennie, najlepiej po każdym posiłku (około 30 minut po jedzeniu).

Zaniedbania w tej materii nie tylko przyspieszają i pogłębiają bezpośrednie procesy próchnicze, ale też prowadzą do utrwalenia osadu. Po kilkunastu-kilkudziesięciu godzinach na zębach zaczynają się osadzać sole mineralne pochodzące ze śliny. Dochodzi do mineralizacji płytki i w ten właśnie sposób powstaje kamień nazębny.

Jak sama nazwa wskazuje jest on twardy, a do szkliwa przywiera na stałe. Na tym etapie nie ma już możliwości usunięcia osadu zwykłą szczoteczką do zębów – niezbędna staje się specjalistyczna interwencja w gabinecie stomatologicznym.

Płytka nazębna u dzieci

Po narodzinach dziecka jama ustna malucha jest jałowa. Wraz z upływem czasu zachodzą w niej jednak liczne zmiany. Wyrzynanie zębów mlecznych między 6 a 36 miesiącem życia, a także ich wymiana na uzębienie stałe (między 6 a 12 r.ż.), tworzą korzystne warunki do rozwoju szkodliwej flory bakteryjnej, która z czasem staje się coraz bardziej złożona. 

Płytka nazębna u dzieci osadza się tak samo, jak u osób dorosłych, a sprzyjają temu:

  • zaniedbania higieniczne lub niewłaściwa technika szczotkowania;
  • duże spożycie produktów żywnościowych zawierających węglowodany, a więc sprzyjających namnażaniu się wspomnianych wyżej bakterii.

Mechanizmy te dotyczą zębów mlecznych oraz stałych – zaawansowaną próchnicę powodowaną osadzaniem się płytki i kamienia, mogą mieć już kilkuletnie dzieci.

Reklama

Jak usunąć płytkę nazębną?

Usuwanie płytki nazębnej jest bardzo proste. Jeśli proces jej tworzenia nie trwa więcej, niż kilka godzin, wystarczy dokładne umycie zębów szczotką i pastą, zgodnie z ogólnymi zaleceniami dotyczącymi higieny jamy ustnej.

Od lat stomatolodzy zalecają używanie szczoteczek elektrycznych, zwłaszcza sonicznych, które zapewniają nawet kilkadziesiąt tysięcy drobnych ruchów na minutę. W przestrzeniach międzyzębowych przydatne natomiast są tradycyjne nici dentystyczne, służące nie tylko do eliminacji resztek pokarmu, ale też chorobotwórczego osadu.

A jak usunąć płytkę nazębną, która mocniej przywarła do szkliwa i z wolna zaczyna się mineralizować? Jeśli nie doszło jeszcze do wytworzenia kamienia, skutecznym rozwiązaniem jest zabieg piaskowania, wykonywany w gabinecie stomatologicznym.

Używane do tego celu jest narzędzie wyrzucające pod ciśnieniem wąską strugę wodę z drobinami piasku dentystycznego. Skutecznie czyści ona miękki osad, także w trudno dostępnych szczelinach między zębami.

Reklama

Wybarwianie płytki nazębnej

W aptekach dostępne są tabletki do wybarwiania płytki nazębnej. Nie służą one wybielaniu zębów, lecz stanowią skuteczne i proste narzędzie do kontroli precyzji i skuteczności szczotkowania.

Tabletki lub płyn do wybarwiania płytki nazębnej pozwalają zidentyfikować miejsca niedomyte, z pozostawionym osadem. Wchodząc w reakcję z mazią przyklejoną do zębów, zmieniają jej kolor – na czerwono, niebiesko, fioletowo. W ten sposób uwidoczniony zostaje osad wymagający doczyszczenia.

Po ponownym, dokładniejszym umyciu, kolor znika – to znaczy, że na zębach nic już nie zalega.

Wybarwianie płytki nazębnej może być dobrą metodą w szczególności w przypadku dzieci – uczy prawidłowej higieny, jednocześnie zapewniając właściwą dawkę dobrej zabawy.

Reklama

Domowe sposoby na płytkę nazębną

Płytka nazębna jest nie tylko niezdrowa, ale też nieestetyczna – zazwyczaj ma brzydki, żółtawy kolor. Zatem jej pozbycie się pomaga odzyskać naturalną barwę uzębienia.

Dlatego wiele osób pyta o domowe sposoby na płytkę nazębną – silniej oddziałujące aniżeli zwykłe szczotkowania, a oszczędzające wizyty u stomatologa.

Wymienić w tym kontekście można użycie takich środków, jak:

  • soda oczyszczona, zmieszana z pastą. Uwaga – metody tej nie powinno się nadużywać. Soda czyści płytkę, ale może też uszkadzać szkliwo;
  • ocet jabłkowy do płukania jamy ustnej, skuteczny przeciw bakteriom, choć kontrowersyjny w smaku;
  • sok z cytryny, o podobnym działaniu, do płukania zębów lub jako dodatek do pasty;

Należy jednak pamiętać, że podstawą pozostaje regularne szczotkowanie z użyciem pasty, a także wykorzystanie nici dentystycznych.

Czytaj również

Bibliografia

  • Marzena Cesarz, Biofilm – budowa, właściwości, profilaktyka, Asysta dentystyczna 4/2019
  • Sara Shamsa i inni, Skuteczność usuwania płytki nazębnej u dzieci z uzębieniem mlecznym, stałym i mieszanym, Nowa Stomatologia 3/2013 s. 103-108
Piotr  Brzózka - dziennikarz wyróżniony w konkursie Dziennikarz Medyczny Roku 2023
Artykuł napisany przez
Piotr Brzózka - dziennikarz wyróżniony w konkursie Dziennikarz Medyczny Roku 2023
Dziennikarz wyróżniony w konkursie "Dziennikarz Medyczny Roku 2023". Autor tysięcy publikacji o tematyce medycznej, ekonomicznej, politycznej i społecznej. Przez 15 lat związany z Dziennikiem Łódzkim i Polska TheTimes. Z wykształcenia socjolog stosunków politycznych, absolwent Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Po godzinach fotografuje, projektuje, maluje, tworzy muzykę.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Zęby i dziąsła
Osad na zębach – od kawy, papierosów i nie tylko. Przyczyny, usuwanie
Czyszczenie osadu na zębach
Korona porcelanowa - ceny i kolory. Jak długo może wytrzymać?
Wizualizacja korony porcelanowej
Czy ropień zęba może pęknąć samoistnie? Sprawdź, kiedy udać się do stomatologa
Leczenie ropnia zęba
Podobne artykuły
Dewitalizacja zęba
Zatrucie zęba - jak wygląda zabieg? Skutki uboczne
Mężczyzna z opuchlizną od zęba
Opuchlizna twarzy od zęba - jak się jej pozbyć? Ile czasu schodzi spuchnięte dziąsło i policzek?
Jak wygląda ukruszony ząb
Ukruszony ząb – co należy zrobić, gdy dojdzie do urazu?
Ból dziąsła przy ósemce może utrudniać funkcjonowanie
Co wywołuje ból dziąsła przy ósemce i jak go złagodzić?
Wyrwanie ósemki
Ekstrakcja ósemki – kiedy należy wykonać zabieg?

Reklama


Sonda
Sonda redakcyjna
Jakie środki stosujesz, aby złagodzić suchy kaszel?
Unituss Junior