Zwichnięcie rzepki: objawy, leczenie i rehabilitacja. Orteza

Zwichnięcie rzepki jest kontuzją, która przerwała niejedną dobrze zapowiadającą się karierę. Nawracające, nawykowe zwichnięcie rzepki skutecznie może uniemożliwić czynne uprawianie sportu na wysokim poziomie. Dlatego lekarze często namawiają by ten niewielki z pozoru uraz leczyć operacyjnie.
Lekarz ogląda zwichniętą rzepkę
źrodło:123RF

Spis treści

Czym jest zwichnięcie rzepki? 

Zwichnięcie rzepki stanowi około 2-3 procent wszystkich urazów stawu kolanowego. Najczęściej do kontuzji dochodzi u nastolatków w wieku 11-18 lat, aktywnych fizycznie, w większym stopniu u dziewcząt niż u chłopców. 

Średnioroczna ilość odnotowywanych przypadków wynosi dla ogółu populacji około 5-6 na 100 tysięcy osób, u młodzieży natomiast wskaźnik ten rośnie do blisko 30 (dane: Neel P. Jain, A Treatment Algorithm for Primary Patellar Dislocations). 

Rzepka jest niewielką kością, zrośniętą ze ścięgnem mięśnia czworogłowego, której zadaniem jest ochrona stawu kolanowegooraz wzmocnienie siły mięśnia czworogłowego.

Zwichnięta rzepkapolega na przemieszczeniu się w bok, po jej wypchnięciu z rowka, w którym się znajduje. Uraz ten może powodować dalsze uszkodzenia struktur kolana, w tym chrząstki stawowej, a także stanowić podłoże dla kolejnych tego typu nawracających incydentów. 

Przyczyny zwichnięcia rzepki w kolanie

Do zwichnięcia rzepki w kolanienajczęściej dochodzi w czasie uprawiania takich dyscyplin sportu, jak piłka nożna, koszykówka, siatkówka, hokej. Wszystkie one wyróżniają się dużą dynamiką, różnorodnością oraz częstą zmianą kierunku wykonywanych ruchów. Istotna jest także wysoka kontaktowość tego typu sportów. 

Uraz zazwyczaj powodowany jest przez:

  •  silne postawienie stopy na podłożu z jednoczesną szybką rotacją w stawie kolanowym;
  • duże przeciążenie związane z wysiłkiem na ugiętych nogach;
  • mocne uderzenie w boczną lub przednią część kolana, w czasie upadku na podłoże, zderzenia z innych zawodnikiem czy zahaczenia o twardą przeszkodę.

Czynnikami sprzyjającymi zwichnięciu rzepki są koślawość kolan oraz wiotkość mięśni stabilizujących staw kolanowy.  

Reklama

Nawykowe zwichnięcie rzepki

Badania wskazują, że od 15 do nawet 45 procent osób, które doświadczyły zwichnięcia rzepki i były leczone zachowawczo, nie operacyjnie, w przyszłości doznaje tego typu urazów ponownie. Mają one charakter nawrotowy. 

Można mówić w takiej sytuacji o nawykowym zwichnięciu rzepki, które jest efektem wcześniejszych uszkodzeń i ogólnego osłabienia stawu kolanowego. Jest to bardzo poważny argument przemawiający za rozważeniem leczenia operacyjnego, zwłaszcza u osób, które chcą nadal uprawiać sport, marzą o powrocie do pełnej sprawności, a dodatkowo nie chcą odczuwać obciążeń psychicznych powodowanych lękiem przed ponowną kontuzją. 

Objawy zwichnięcia rzepki

Objawy zwichnięcia rzepki są stosunkowo łatwe do rozpoznania, aczkolwiek bez dokładniejszych badań bywają mylone z symptomami innych urazów, takich jak zerwanie więzadła przedniego krzyżowego. 

Zwichnięcie rzepki objawia się poprzez:

  • bardzo silny ból;
  •  ostry obrzęk;
  •  stan zapalny w stawie kolanowym;
  •  uczucie niestabilności w kolanie;
  • unieruchomienie stawu kolanowego lub ograniczenie jego ruchomości.

Dodatkowo pacjent może odczuwać silny lęk przed wykonywaniem kolejnych ruchów, w obawie przed pogłębieniem bądź nawrotem urazu. 

Leczenie zwichnięcia rzepki

Leczenie zwichnięcia rzepki zależne jest od tego, na ile uraz jest trwały i głęboki, a także tego, czy jest to kontuzja pierwsza, czy nawracająca. 

Dostępne ścieżki postępowania, to:

  • unieruchomienienogi w stawie kolanowym, aby zapewnić czas na autoregenerację, zmniejszenie stanu zapalnego i obrzęku. Wprzypadku zwichnięcia rzepki stosuje się ortezę, a więc opatrunek nie tak sztywny, jak gips;
     
  •  leczenie farmakologiczne, z użyciem takich środków, jak niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), kwas hialuronowy oraz glukozamina;
     
  •  rehabilitacja zwichniętej rzepki –fizjoterapiama na celu mobilizację struktur kolana, przywrócenie pełnego zakresu ruchomości, zniesienie dolegliwości bólowych;
  • zabieg operacyjny,najczęściej wykonywany metodą artroskopową, która jest stosunkowo mało inwazyjna, w zależności od potrzeb polegający na opracowaniu tkanek miękkich lub kości. Interwencje chirurgiczne przeprowadza się w sytuacji nawracających zwichnięć rzepki lub po to, by zapobiegać tego typu przypadkom w przyszłości. Celowość operacji związana jest też ze skróconym czasem dochodzenia do zdrowia i pełni formy, co jest szczególnie istotne w przypadku osób uprawiających czynnie sport. 

Ile trwa leczenie zwichnięcia rzepki?

Wszystko zależy od skali urazu. Samo unieruchomienie na czas autoregeneracji, powinno trwać około 7-10 dni. Rehabilitacja wspomagana leczenie farmakologicznym może zająć 3 do 6 tygodni. Teoretycznie po tym czasie pacjent powinien wrócić do zdrowia i odzyskać pełnię dawnych możliwości. W praktyce często tak jednak się nie dzieje. 

Przyczyną tego są między innymi:

  •  trwałe uszkodzenia innych struktur kolana;
  •  urazy psychiczne, lęk przed odnowieniem się kontuzji;
  • faktyczne nawroty urazu, czyli nawykowe zwichnięcia rzepki.

Powrót do sportu po zwichnięciu rzepki

Czy możliwy jest powrót do sportu po zwichnięciu rzepki? W teorii tak, w praktyce – nie dla każdego. Z badań cytowanych przez N. P. Jaina wynika, że po 6 miesiącach od urazu, aż 58 procent pacjentów odczuwa istotne ograniczenia dotyczące aktywności fizycznej. I aż 55 procent nie wraca do czynnego uprawiania sportu w takim zakresie, jak przed kontuzją. 

Dane te przywoływane są jako jeszcze jeden argument przemawiający za leczeniem operacyjnym zwichnięć rzepki, tak by zminimalizować ryzyko nawrotów, a także innych uszkodzeń kolana. Uważa się, że zastosowanie procedur chirurgicznych obniża ryzyko wystąpienia nawracającego, nawykowego zwichnięcia rzepki do zaledwie 10 procent.

Czytaj też:

Bibliografia

  • Maximilian Petri i inni, Current Concepts for Patellar Dislocation, Arch Trauma Res. 2015 September; 4(3)
  • Patellar Dislocation, https://health.uconn.edu
  • Neel P. Jain i inni, A Treatment Algorithm for Primary Patellar Dislocations, Sports Health. 2011 Mar; 3(2)

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

<-- popup -->